Γιατί χρειαζόμαστε έναν Κυπραίο Μακρόν

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ
Υπό το βάρος της κατάρρευσης των συνομιλιών στο Κυπριακό, οι προεδρικές εκλογές του 2018 δείχνουν να αποκτούν έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα.

Υπό το βάρος της κατάρρευσης των συνομιλιών στο Κυπριακό, οι προεδρικές εκλογές του 2018 δείχνουν να αποκτούν έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα αναφορικά με τον τρόπο διεξαγωγής τους, την πολιτική ουσία που κομίζουν στο σύστημα της χώρας, αλλά και τα επιμέρους ποιοτικά χαρακτηριστικά τους– που υπό το κλίμα αβεβαιότητας που επικρατεί μετά το Κρανς Μοντανά μπορεί να καταστούν ιδιαίτερα σημαντικά στο μέλλον, αλλάζοντας οριστικά κι αμετάκλητα το πολιτικό σύστημα της χώρας όπως το γνωρίσαμε μετά τον θάνατο του Μακαρίου το 1977 και τη μετάβαση στον πλουραλιστικό κοινοβουλευτισμό.

 

Μια παράδοξη κατανομή

Οι προσπάθειες για επίλυση του Κυπριακού έφεραν στο ίδιο μήκος κύματος ετερόκλητες πολιτικές δυνάμεις και κατ’ επέκταση κόμματα. Την τριετία 2014-2017 διαμορφώθηκαν δύο κυρίαρχα στρατόπεδα που στάθηκαν απέναντι στη λύση με δημιουργικό ή επικριτικό τρόπο. Στο «pro-solution» στρατόπεδο τα δύο μεγάλα κόμματα. ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ. Η Δεξιά και η Αριστερά. Στο «απορριπτικό» στρατόπεδο, ο κατακερματισμένος κεντρώος (ή ενδιάμεσος) χώρος που απαρτίζεται από το ιστορικά μακαριακό (μακαριακή Δεξιά, κεντροαριστερά) ΔΗΚΟ, τη σοσιαλιστική ΕΔΕΚ και λογής - λογής φράξιες της λαϊκιστικής συντηρητικής Δεξιάς, όπως το κόμμα της κ. Θεοχάρους και το κόμμα του κ. Λιλλήκα. Ο τελευταίος διέρρηξε και πρώτος το νήμα του κατακερματισμού κατερχόμενος, ανεξάρτητα, υποψήφιος πριν τον κ. Παπαδόπουλο που συγκέντρωσε πάνω του ετερόκλητες δυνάμεις –με κοινή συνισταμένη την «αλλαγή στρατηγικής στο Κυπριακό». Εξ ορισμού, η παραδοξότητα που το Κυπριακό, σαν εθνικό ζήτημα πολιτικής των Ελληνοκυπρίων αλλά και ως ένα άλυτο ζήτημα διεθνών σχέσεων του 20ού και 21ου, πλέον, αιώνα, φέρνει στη διαμόρφωση των κυρίαρχων τάσεων του κυπριακού πολιτικού βίου, είναι εμφανής: Δεξιά και Αριστερά συμπράττουν παρά τις βαθιές ιδεολογικές και κοινωνιολογικές τους αντιθέσεις, ενώ ο χώρος του Κέντρου και της Σοσιαλδημοκρατίας (παραδοσιακά μετριοπαθέστεροι χώροι στην πλειοψηφία των ευρωπαϊκών πολιτικών συστημάτων μετά το ’90) ρέπουν προς την υιοθέτηση σκληρών εθνικιστικών αφηγημάτων.

 

Η τραγωδία του 2008-2017

Σχεδόν σε μια δεκαετία πολιτικής εναλλαγής στην εξουσία της ΚΔ (θητείες Δ. Χριστόφια/Ν. Αναστασιάδη), συνέβη κάτι που αν το δει κανείς σε φιλοσοφικές διαστάσεις, αλλά και μακροπρόθεσμα, ίσως καταστεί η βασική δυναμική που θα διαφοροποιήσει το πολιτικό σύστημα της χώρας και θα εισάγει, ταυτόχρονα αλλά και σε μια δυναμική γραμμική διαδικασία, στοιχεία πολιτικής παρακμής αλλά και νεωτερισμού. Οικονομία και Κυπριακό έκλεισαν δύο ιστορικούς κύκλους στην Κύπρο, με αποκορύφωμα τη βαθιά κρίση που επηρέασε την Κύπρο, εγκαινιάζοντας τη δική της εκδοχή της «μνημονιακής εποχής» και φυσικά η κατάρρευση του Κυπριακού –που δείχνει να καθιστά τη διαπραγμάτευση στη βάση της ΔΔΟ μη ρεαλιστική, αλλάζοντας το παράδειγμα δεκαετιών. Η διακυβέρνηση του κ. Χριστόφια, μια αριστερή κυβέρνηση ιστορικά πρώτη για την Κύπρο, έσπασε τη «φούσκα» της οικονομίας και η διακυβέρνηση του κ. Αναστασιάδη, του πιο «προσανατολισμένου προς τη λύση πολιτικού post 2004», έσπασε τη «φούσκα» του Κυπριακού. Κοινώς, ένας αριστερός πολιτικός, παραδοσιακά πιο ευαίσθητος σε ζητήματα κοινωνικής πολιτικής και οικονομίας, δεν κατάφερε να έχει καλές επιδόσεις σε σχέση με την οικονομία και ένας δεξιός πολιτικός, που έχτισε το προφίλ του statesman υπέρ της λύσης. δεν κατόρθωσε να επιλύσει το Κυπριακό (σ.σ. έχοντας μάλιστα απέναντί του τον Ακιντζί και όχι έναν πολιτικό της σχολής του Ρ. Ντενκτάς). Το κλείσιμο αυτών των δύο ιστορικών κύκλων, οικονομίας και Κυπριακού, δείχνει να εμπεριέχει πολλά στοιχεία μια πολιτικής τραγωδίας που τις συνέπειές της δεν θα βιώσει μόνο η Κύπρος, αλλά και η πρακτική δυναμική και επιρροή που τα δύο κόμματα, ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ, κουβαλούν ιστορικά πάνω τους ως τα δύο μεγαλύτερα κοινοβουλευτικά κόμματα του τόπου.

 

Παλιές νέες υποψηφιότητες

Με εξαίρεση το ΑΚΕΛ, ΔΗΣΥ και ενδιάμεσος χώρος – μαζί με τον κ. Λιλλήκα, διαμορφώνουν τους τρεις από τους τέσσερις βασικούς υποψηφίους των εκλογών. Οι κ.κ. Παπαδόπουλος και Λιλλήκας έχουν ήδη εισέλθει στον προεκλογικό χορό, ενώ εκτός απροόπτου ο κ. Αναστασιάδης θα διεκδικήσει μια δεύτερη προεδρική θητεία. Οι τρεις υποψηφιότητες δείχνουν να έχουν ένα κοινό, ποιοτικό χαρακτηριστικό: Δεν κομίζουν κανένα στοιχείο νεωτερισμού στο υπό υποχώρηση παραδοσιακό πολιτικό σύστημα της χώρας. Ο κ. Αναστασιάδης, ένας έμπειρος πολιτικός που βρήκε τον δρόμο του από την Ένωση Κέντρου του Γεωργίου Παπανδρέου στα βουλευτικά έδρανα του ΔΗΣΥ στις αρχές της δεκαετίας του ’80, το 2018 θα είναι 72 ετών. Ο κ. Παπαδόπουλος, φέροντας το βαρύ επώνυμο του πατέρα του, αν και ο νεαρότερος ηλικιακά της εν λόγω τριάδας, εκλέγεται βουλευτής εδώ και 11 χρόνια, ενώ ο κ. Λιλλήκας, πέραν του ότι είναι βουλευτής (και έχει υπάρξει στέλεχος κυβερνήσεων) από το 1996 διατηρεί, όσο κανείς άλλος εν ενεργεία πολιτικός, το στίγμα του «ιδεολογικού χαμαιλέοντα» όντας κοντά στα… 60. Και οι τρεις πολιτικοί φαντάζουν συνεπώς κουρασμένοι, προερχόμενοι από μια εποχή που το πολιτικό σύστημα της Κύπρου διαμορφώνονταν σε αυτό που έχει επικρατήσει σήμερα – και τελεί υπό παρακμή αλλά και ευθεία αμφισβήτηση μεγάλου μέρους των ψηφοφόρων: Τις δεκαετίες του ’80 και του ’90 όπου, όπως σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, διαμορφώθηκαν τα βασικά χαρακτηριστικά των κοινοβουλευτικών συστημάτων: Η πελατειακή σχέση και ο δικομματισμός.

 

Ψάχνοντας τον Μακρόν

Όπως διαφαίνεται κι από την παγκόσμια πολιτική τάση μετά την εκλογή Τραμπ, την επιλογή του Brexit και τη βαθιά οικονομική ύφεση που έπληξε τόσο την ευρωζώνη όσο και το σύνολο του δυτικού κόσμου, στα πολιτικά συστήματα των ευρωπαϊκών χωρών επικράτησαν ριζοσπαστικά λαϊκιστικά κόμματα, απολίτικες ηγεσίες και λογής - λογής νεοφασιστικά και αντιευρωπαϊκά/ξενοφοβικά κινήματα. Παράλληλα, η ταχεία μείωση των παραδοσιακών κομμάτων και η υποχώρηση των ιδεολογικών γραμμών Δεξιάς/Αριστεράς διαμόρφωσε νέες τάσεις. Στην Ιταλία ο Ρέντσι συνετρίβη πριν καν καθιερωθεί, στην Ισπανία σειρά εκλογών κατέληγαν χωρίς ξεκάθαρο νικητή, στην Ελλάδα η πρώτη αριστερή κυβέρνηση της μεταπολίτευσης υπέπεσε στα ίδια ακριβώς λάθη που κατέκρινε ως αντιπολίτευση. Η Μέι υπολόγισε χωρίς τον… ξενοδόχο, ενώ Πολωνία, Τσεχία και Ουγγαρία κινήθηκαν σε βαθύτατα συντηρητικά μονοπάτια. Ο κύκλος αυτός δείχνει να μετριάζεται κάπως από την επικράτηση του Μακρόν στη Γαλλία, ο οποίος δείχνει να ξεφεύγει, και όχι μόνο ηλικιακά, από το αμιγώς ιδεολογικό πλαίσιο παλιότερων ηγετών. Κάτι παρεμφερές κόμισε και η εκλογή Τριντό στον Καναδά. Στην Κύπρο, αυτή την τάση δείχνει να αφουγκράζεται το ΑΚΕΛ –στην πορεία του να βρει έναν μη κομματικό υποψήφιο που θα μετριάσει την αποτυχία της διακυβέρνησης Χριστόφια. Το σοβαρότερο ερώτημα που πρέπει να τεθεί εδώ είναι αν μπορεί να υπάρξει. Η απάντηση είναι φυσικά «ναι», αν κοιτάξει κανείς τον χάρτη των υπολοίπων υποψηφίων, αλλά και την πραγματικότητα που φέρνει στο τραπέζι μια οριστική αποδοχή του ισχύοντος status quo σε σχέση με το Κυπριακό ή μια άσχημη κλιμάκωσή του προς την πραγματικότητα της αναγνώρισης της λεγόμενης ΤΔΒΚ, που θα οδηγήσει στην εδραίωση της διχοτόμησης. Επιπλέον, ένας Κύπριος Μακρόν θα μπορούσε να αλλάξει ολόκληρο το αφήγημα του κυπριακού πολιτικού συστήματος διαμορφώνοντας και τις παθογένειες των κομμάτων –με κυρίαρχα τον βαθύτατα, στο τέλος της ημέρας, συντηρητικό ως προς τη λαϊκή του βάση ΔΗΣΥ και το –συχνά απαρχαιωμένο και ιδεοληπτικό- ΑΚΕΛ.

Αντί επιλόγου

Ασχέτως του αν το ΑΚΕΛ κατορθώσει να βρει τον Μακρόν του ή όχι, αυτό που καθίσταται σαφές είναι πως οι εκλογές του 2018 –δεδομένων των συνθηκών μετά το Κραν Μοντανά- θα διεξαχθούν σε ένα κλίμα πόλωσης, σκανδαλολογίας και πολιτικών επιχειρημάτων παλιάς κοπής. Κοινώς, κι ανεξαρτήτως αποτελεσμάτων, η πολιτική ζωή του τόπου θα υπεισέρθει στην τρίτη δεκαετία του 2000 με αφηγήματα, πρακτικές και πολιτικά ήθη των δεκαετιών του ’60 του ’70 και του ’80. Και σε ένα σύστημα που βρίσκεται σε παρακμή, μια τέτοια εξέλιξη απλά θα του δώσει τη χαριστική βολή. Με άγνωστες, αλλά σίγουρα όχι ευοίωνες, προοπτικές για το μέλλον.

*Twitter: @JohnPikpas

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Ανόητοι, περήφανοι και θρήσκοι

ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ, 20.08.2017

ΑΠΟΨΗ

Ο Μπωντλαίρ και το ντεσεβό του επιθεωρητή

ΠΟΝΗΜΑ ΕΝΟΣ ΚΑΤΑΙΔΡΩΜΕΝΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ, 20.08.2017

ΑΠΟΨΗ

Προεδρικές εκλογές: Ποιον αντίπαλο δεν θέλει ο Αναστασιάδης;

ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ, 20.08.2017

Επιστροφή
στην αρχή