«Για να δικαιώσουμε τους νεκρούς, πρέπει να φέρουμε ειρήνη στον τόπο»

ΑΠΟΨΗ /UNDERGROUND NOTES
Το πρωί του Σαββάτου 29 Ιουλίου 2017 πάμε στο Δάλι για να αποχαιρετήσουμε τον «αγνοούμενο» αδελφό του αγαπητού μας φίλου Χρίστου Ευθυμίου

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ.: 99 966518

 

Το πρωί του Σαββάτου 29 Ιουλίου 2017 πάμε στο Δάλι για να αποχαιρετήσουμε τον «αγνοούμενο» αδελφό του αγαπητού μας φίλου Χρίστου Ευθυμίου… Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι, μέλη της δικοινοτικής οργάνωσης συγγενών αγνοουμένων και θυμάτων πολέμου «Μαζί Μπορούμε!», παρίστανται στην κηδεία του «αγνοούμενου» Αντώνη Ευθυμίου…

Ο Χρίστος Ευθυμίου είναι ένας από τους ηγέτες του αγώνα για ειρήνη και επανένωση στην Κύπρο και θα καταλάβετε γιατί όταν διαβάσετε αυτά που είπε στον επικήδειο λόγο του – έχει μια βαθιά κατανόηση του τι συνέβη στην Κύπρο και τα λέει όλα: «Για να δικαιώσουμε τους νεκρούς, πρέπει να φέρουμε την ειρήνη στον τόπο…»

Αυτή είναι η ομιλία του Χρίστου Ευθυμίου, με την οποία αποχαιρέτησε στην κηδεία τον αγαπημένο του αδελφό Αντώνη Ευθυμίου:

«Μετά από 43 χρόνια αναζήτησης υποδεχόμαστε σήμερα τον Αντώνη, για λίγο μόνο, για να τον αποχαιρετήσουμε βέβαια, αφού δεν είχαμε τούτη την ευκαιρία όλα αυτά τα χρόνια.

Αγαπητέ μας Αντώνη, τ’ αδέρφια σου έχουμε αποφασίσει να σ’ αποχαιρετήσουμε με μια απλή κα λιτή τελετή, έχοντας τη μνήμη στραμμένη στα τραγικά γεγονότα που οδήγησαν στον χαμό σου. Είμαστε βέβαιοι πως ούτε κι εσύ θα ήθελες κάτι διαφορετικό. Πολύ περισσότερο ούτε ο πατέρας και η μάνα θα ήθελαν κάτι διαφορετικό. Δεν άντεξαν μέχρι τη μέρα της επιστροφής σου. Τον πατέρα τον χάσαμε εδώ και χρόνια. Η μάνα άντεξε ως τελευταία, αλλά δεν μπορώ να πω ότι λυπούμαστε που δεν τα κατάφερε να είναι εδώ σήμερα. Γιατί πώς θα άντεχε η πονεμένη της καρδιά να αντικρίσει το μικρό αυτό φέρετρο με τα λιγοστά κόκαλα. Παραδόξως, έφυγε όταν άρχισαν να έρχονται τα πρώτα δείγματα της διαδικασίας ταυτοποίησης των οστών, χωρίς φυσικά να γνωρίζει κανένας από εμάς οτιδήποτε.

Ο πατέρας και η μάνα πόνεσαν πολύ για τον χαμό σου, αλλά απέφευγαν πάντα τα πολλά λόγια. Θυμάμαι πάντα τη μάνα και τον πατέρα, όταν κάποιος άνοιγε κουβέντα και άρχιζε να σχολιάζει για το τι να απέγιναν οι αγνοούμενοι, τι να τους έκαναν οι Τούρκοι, που να τους έχουν, έκοβαν γρήγορα την κουβέντα με τη φράση ''Ας όψονται οι αίτιοι!''. Προφανώς το σχόλιο αυτό δεν γινόταν τυχαία.

Ο Αντώνης τελείωσε τις σπουδές του το καλοκαίρι 1973 και επέστρεψε στην Κύπρο με τον ενθουσιασμό και τη διάθεση κάθε νέου ανθρώπου να εργαστεί και να υπηρετήσει την επιστήμη του. Η αρχή φυσικά είναι πάντα δύσκολη. Χωρίς να χάνει καιρό, ο Αντώνης άρχισε τη φοίτηση σε μεταπτυχιακό κλάδο στο Κέντρο Παραγωγικότητας με παράλληλη τοποθέτηση σε ιδιωτική βιομηχανία. Την 1η Ιουνίου 1974 προσελήφθη στην Αρχή Ηλεκτρισμού, αρχίζοντας δουλειά με πολύ ενθουσιασμό. Αυτό όμως κράτησε μόνο ενάμιση μήνα, μέχρι τις 15 του Ιούλη το πρωινό, όταν άρχισε ο εφιάλτης. Το πρωί της 15ης Ιουλίου είχαμε ταξιδέψει μαζί με τον πατέρα στη Λευκωσία και αφήσαμε τον Αντώνη στην ΑΗΚ. Όταν σε λίγο ξέσπασε το Πραξικόπημα, αναγκαστήκαμε να εγκαταλείψουμε τη Λευκωσία από πλαγιόδρομους και δεν μπορέσαμε να παραλάβουμε τον Αντώνη, ο οποίος εγκλωβίστηκε στη Λευκωσία. Ευτυχώς η αγωνία δεν κράτησε πάρα πολύ γιατί μάθαμε ότι είχε μεταβεί στο σπίτι ξαδέρφης μας, μέχρι τη λήξη της απαγόρευσης της κυκλοφορίας. Με την έναρξη του πολέμου και την επιστράτευση, ο Αντώνης κατετάγη στο Τάγμα Επιστρατεύσεως 305 στο Δάλι, παρόλον ότι μπορούσε να επικαλεστεί εργασία σε ουσιώδη υπηρεσία και να αποφύγει την κατάταξη. Κατά την πρώτη φάση του πολέμου, το τάγμα παρέμεινε στο Δάλι χωρίς ουσιαστική συμμετοχή, παρόλον ότι κινδύνεψε από τον βομβαρδισμό του χώρου διασποράς του μετά την ανόητη διακοπή της παροχής νερού προς τη Λουρουτζίνα.

Το τάγμα παρέμεινε στο Δάλι μέχρι τις αρχές Αυγούστου. Γύρω στις 5 Αυγούστου και ενώ ο Αντώνης ήταν με άδεια, η Αστυνομία διένειμε στα σπίτια των αδειούχων ανάκληση των αδειών και επιστροφή στο τάγμα γιατί αυτό θα εμετακινείτο. Ο Αντώνης δεν ήταν σπίτι και παίρνοντας την ειδοποίηση έτρεξα να τον αναζητήσω. Επιστρέψαμε αμέσως σπίτι, μάζεψε τα πράγματά του και τον συνόδεψα μέχρι το τάγμα. Παρακολούθησα για κάμποση ώρα τη διαδικασία και όταν άρχισε η μετακίνηση αναχώρησα κι εγώ. Στον δρόμο της επιστροφής διέκρινα μέσα στα σκοτεινά κάποιους έφεδρους με στολή εξόδου να φεύγουν από το Β' Δημοτικό όπου έδρευε το τάγμα. Ρώτησα κάποιο και μου είπε ότι ήταν αδειούχος. Όταν ρώτησα πώς γίνεται αυτό αφού είχαν ανακληθεί οι άδειες δεν πήρα απάντηση.

Μάθαμε ότι μέρος του τάγματος μετακινήθηκε στα υψώματα του Κουτσοβέντη, ενώ η διοίκηση του τάγματος παρέμεινε στο Δάλι. Από τα υψώματα αυτά μετακινήθηκε το 361 ΤΠ, όπου υπηρετούσε ο αδερφός μου Μιχάλης, στον Παχύαμμο στην Κερύνεια. Είχαν τοποθετηθεί στα υψώματα του Κουτσοβέντη χωρίς οποιανδήποτε υποδομή, χωρίς οργάνωση, χωρίς τρόπο επικοινωνίας, μόνο με τον προσωπικό ατομικό οπλισμό, τα γνωστά πεπαλαιωμένα τυφέκια. Μερικές μόνο μέρες πριν τη δεύτερη φάση του πολέμου, τοποθετήθηκαν στην πρώτη γραμμή σε χώρο για τον οποίο δεν είχαν καμιά πληροφόρηση ούτε αντίληψη της διάταξης των αντίπαλων δυνάμεων. Γύρω στις 10 ή 11 Αυγούστου μεταβήκαμε με τον πατέρα στην περιοχή για να τους πάρουμε λίγες προμήθειες και να δούμε τι ακριβώς γίνεται. Δεν μπορέσαμε να δούμε τον Αντώνη αλλά πήραμε μια γεύση της πραγματικότητας. Φύγαμε ανήσυχοι. Ο πατέρας μουρμούριζε: Τους έφεραν σε μια παγίδα.

14 Αυγούστου! Σπάζει η γραμμή του Σοπάζ και τα τουρκικά άρματα αρχίζουν την προέλαση. Αεροπορία, Πυροβολικό, κόλαση στη γραμμή Κουτσοβέντη! Οι στρατιώτες, χωρίς καθοδήγηση, χωρίς πυρομαχικά, χωρίς νερό, σε κάποια φάση καταλαβαίνουν ότι πρέπει να φύγουν, χωρίς να ξέρουν προς τα πού. Ο Αντώνης υποχωρεί με μια ομάδα συστρατιώτες του σε συνθήκες απίστευτης ταλαιπωρίας. Σε κάποια φάση δεν μπορεί να τους ακολουθήσει και τους ζητεί να προχωρήσουν κι αυτός θα ακολουθούσε μετά από λίγο. Από τη στιγμή εκείνη σταματά η επαφή και από τότε αγνοείται η τύχη του. Είναι κάπου εκεί σε μια πλαγιά του Κουτσοβέντη που έχουν βρεθεί τα οστά του, ό,τι απέμεινε από αυτά. Ο νέος με το φωτεινό πρόσωπο και το πλατύ χαμόγελο, με τα τόσα όνειρα, χάθηκε μέσα στην απίστευτη αυτή φρίκη.

Άλλων 40 τουλάχιστον συστρατιωτών του αγνοείται η τύχη τους, ένας μεγάλος αριθμός συλλαμβάνονται αιχμάλωτοι και ένας μικρός αριθμός καταφέρνει να διαφύγει πριν παγιδευτεί. Στην άλλη πλευρά του Πενταδακτύλου, στην περιοχή Κλεπίνης - Παχυάμμου, (στο τάγμα του άλλου αδερφού μου του Μιχάλη), οι στρατιώτες του 361ΤΠ κρατούν ηρωικά τη γραμμή τους, αλλά στην πιο κρίσιμη στιγμή η διοίκηση του τάγματος εγκαταλείπει το τάγμα αφήνοντας τους στρατιώτες στο έλεος τους. Το αποτέλεσμα, ο χαμός άλλων 90 νέων παλληκαριών.

Τραγικές και ανείπωτες ιστορίες ταλαιπωρίας και άδικου χαμού. Στις μέρες που ακολούθησαν, τον τρόμο και την ταλαιπωρία της φυγής ακολουθεί η αγωνία και το ψάξιμο. Οι μανάδες, οι σύζυγοι ψάχνουν για τα παιδιά τους, ψάχνουν τους αντράδες τους, ψάχνουν τους δικούς τους με μια φωτογραφία στο χέρι. Ψάχνουν τους καταλόγους των αιχμαλώτων. Και κάποια στιγμή φτιάχνεται ο μακρύς κατάλογος των αγνοουμένων. Ναι ο κατάλογος είναι μακρύς και αυτό αρέσει σε ορισμένους πολιτικούς. Ξαφνικά βρίσκουν ότι το όπλο αυτό είναι πολύ χρήσιμο, στις προεκλογικές εκστρατείες, στην εξασφάλιση πολιτικής πελατείας. Και τότε κανείς δεν ενδιαφέρεται να μικρύνει αυτός ο κατάλογος κι έτσι από ανθρωπιστικό πρόβλημα γίνεται πολιτικό όπλο. Κι οι συγγενείς περίμεναν, έστω κι αν οι δικοί τους ήταν θαμμένοι σε περιοχές υπό τον έλεγχο της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ο όρος Αγνοούμενος μπήκε στη ζωή μας το καλοκαίρι του 1974. Κανείς δεν μας εξήγησε γιατί δεν μιλούσαν οι πολιτικοί μας για τους αγνοουμένους του 1963-1967. Μετά από τόσα χρόνια μόλις τώρα μαθαίνουμε ότι οι Ε/Κ αγνοούμενοι του '63-'67 ήταν 44. Υπήρχαν όμως και 250 περίπου Τ/Κ. Διερωτάται κάποιος γιατί κανείς δεν μιλούσε για αγνοούμενους από το 1963 μέχρι το 1974.

Όταν το 2003 άνοιξαν τα οδοφράγματα, οι συγγενείς των αγνοουμένων πέρασαν με αγωνία τα οδοφράγματα σε αναζήτηση πληροφοριών για τους δικούς τους. Εκεί, ανάμεσα στις λιγοστές πληροφορίες που άρχισαν να παίρνουν, διαπίστωσαν ότι υπάρχει και η άλλη όψη του φεγγαριού. Γνωρίστηκαν με συγγενείς Τ/Κ αγνοουμένων που έψαχναν για τους δικούς τους. Με τη βοήθεια της Τ/Κ δημοσιογράφου Σεβγκιούλ Ουλουτάγ και άλλων γνωρίστηκαν, αντάλλαξαν πληροφορίες, έγιναν φίλοι. Διαπίστωσαν ότι οι ιστορίες τους έμοιαζαν τόσο πολύ, τα ονόματα μόνο άλλαζαν. Κι αρχίσαμε σιγά-σιγά να μαθαίνουμε για φριχτά εγκλήματα που έγιναν κι από τις δύο πλευρές. Πέρασε πολύς καιρός από τότε μέχρι σιγά-σιγά να αρχίσουμε να μαθαίνουμε τι ακριβώς είχε γίνει. Δίπλα από τη σφαγή Ε/Κ στο Παλαίκυθρο, στην Άσσια και στον Καραβά, προστέθηκαν οι δολοφονίες Τ/Κ στην Αλόα, Μάραθα και Σανταλάρη, δίπλα στις δολοφονίες Ε/Κ αιχμαλώτων προστέθηκαν οι δολοφονίες Τ/Κ αιχμαλώτων στην Τόχνη και την Αλαμινό. Δίπλα απ’ τον χαμό των γονιών της Μαρίας Γεωργιάδου, ο χαμός των γονιών της Σεβιλέ Μπερκ, δίπλα στη δολοφονία του πατέρα του Χριστάκη Σολομώντος, η δολοφονία του πατέρα του Βελή Πεϊτόγλου στο Βαρώσι. Και τόσες άλλες ιστορίες.

Η πιο αγωνιώδης προσπάθεια των συγγενών των αγνοουμένων, αυτή της αναζήτησης πληροφοριών για το τι απέγιναν οι δικοί τους, βρήκε στη συνεργασία των Ε/Κ και Τ/Κ συγγενών μια αποτελεσματική διέξοδο. Οι άνθρωποι και στις δυο κοινότητες που κουβαλούν τον ίδιο πόνο βρήκαν στην κοινή τους προσπάθεια τον πιο αποτελεσματικό τρόπο αναζήτησης πληροφοριών μαζί με τη βοήθεια απλών ανθρώπων και στις δύο κοινότητες που συνεργάζονται για να μαζευτούν πληροφορίες. Στην προσπάθεια αυτή οι οικογένειες των αγνοουμένων έχουν αρωγό τον ακούραστο Ξενοφών Καλλή που για δεκάδες τώρα χρόνια πασκίζει με πάθος να βρει στοιχεία για χώρους ταφής. Του οφείλουμε ένα μεγάλο ευχαριστώ. Ένα μεγάλο ευχαριστώ οφείλουμε και στη Σεβγκιούλ για την καθημερινή της ακούραστη δουλειά για εξασφάλιση πληροφοριών.

Ο Αντώνης, για όσους τον γνώρισαν, ήταν ένας πρόσχαρος και χαμογελαστός άνθρωπος, αγαπούσε τα όμορφα πράγματα στη ζωή, αγαπούσε την επιστήμη του και με ενθουσιασμό μιλούσε για τα πράγματα που τον ενδιέφεραν. Μπορώ να πω ότι τον γνώρισα πραγματικά τη χρονιά που επέστρεψε από τις σπουδές του. Είμαι σίγουρος πως σήμερα, αν μπορούσε να μας μιλήσει, μία θα ήταν η επιθυμία του. Να μην ξαναζήσει άλλος άνθρωπος αυτά που πέρασε αυτός. Ίδια και η επιθυμία της μάνας και του πατέρα. Να μην ξαναζήσει άλλη οικογένεια αυτά που ζήσαμε εμείς. Είναι γι’ αυτό που εμείς οι συγγενείς των αγνοουμένων και των θυμάτων και στις δύο κοινότητες, όταν οι πολιτικοί χάνονται μέσα στη δίνη των λεπτομερειών μιας λύσης, όταν συζητούν περιουσίες και ποσοστά, εμείς λέμε πως μοναδική θεραπεία για τον χαμό τόσων ζωών είναι η ειρήνη, είναι ακριβώς αυτή η επιθυμία να μην ξαναζήσουν άλλες οικογένειες όσα ζήσαμε εμείς. Ακόμα μια φορά, όμως, οι ηγέτες μας απέτυχαν. Κι ούτε σήμερα μπορούμε να αποχαιρετήσουμε τον Αντώνη με τη διαβεβαίωση ότι θα έχουμε πια ειρήνη σ’ αυτό τον τόπο. Μετά από περισσότερα από πενήντα χρόνια ψάχνουμε ακόμα για οστά αγνοουμένων, μαζευόμαστε σε κηδείες και μνημόσυνα για να πούμε λόγια μεγάλα χωρίς να συνειδητοποιούμε την απλή αυτή αλήθεια: Πως για να δικαιώσουμε τους νεκρούς πρέπει να φέρουμε την ειρήνη στον τόπο. Εδώ μαζί μας βρίσκονται και Τ/Κ φίλοι που αγωνίζονται κι αυτοί μια ζωή για ειρήνη και συμφιλίωση. Ας υποσχεθούμε μαζί τουλάχιστον στον Αντώνη πως θα κάνουμε ό,τι περνά από το χέρι μας για να δικαιώσουμε τον χαμό του παλεύοντας ακριβώς γι’ αυτά: την ειρήνη και τη συμφιλίωση.

Κλείνοντας, θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε τον δήμαρχο και τον Δήμο Ιδαλίου για την πολύπλευρη στήριξή τους, τόσο για τα χρόνια που πέρασαν όσο και για τη διοργάνωση της σημερινής τελετής και τη δημιουργία του χώρου ταφής. Να ευχαριστήσουμε τις ομάδες των αρχαιολόγων, ανθρωπολόγων και των άλλων επιστημόνων της ΔΕΑ για την πολύτιμη δουλειά και βοήθεια στη μακρόχρονη διαδικασία της εκταφής και ταυτοποίησης. Τέλος, θα θέλαμε από καρδιάς να ευχαριστούμε όλους εσάς για τη στήριξη και την παρουσία σας εδώ, τιμώντας τη μνήμη του χαμένου μας αδερφού. Είμαστε ευγνώμονες σε όλους.

Αγαπητέ μας Αντώνη στο καλό να πας. Ας είναι αιωνία η μνήμη σου!»

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Άλλαξε ο άδρωπος σιόρ;...Της Κατερίνας Ηλιάδη

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΗΛΙΑΔΗ, 13.11.2018

ΑΠΟΨΗ

Πως η χρήση των ηλεκτρικών αυτοκινήτων επηρεάζει το ηλεκτρικό σύστημα;

Πολίτης News, 13.11.2018

ΑΠΟΨΗ

«Δεν με κόφτει ρε κουμπάρε. Εγώ να είμαι καλά…» (Του Χρίστου Λαζανιά)

ΧΡΗΣΤΟΣ ΛΑΖΑΝΙΑΣ, 13.11.2018

Επιστροφή
στην αρχή