Fazil Onder - ο τάφος του ακόμα «αγνοείται»

ΑΠΟΨΗ /UNDERGROUND NOTES
Ο Fazil Onder, θύμα των αποσχιστών. Ο Kamil Ahmet ήταν ο καλύτερος φίλος του πατέρα μου Irfan Salih. Ο Kamil γεννήθηκε στο Chamlikeuy.

Στις 31 Μαΐου 2016, ο φίλος μας Ilker Salih στο Λονδίνο πάει στον Κυπριακό Σύνδεσμο στο Hackney για να συναντήσει τον Kamil Ahmet, τον καλύτερο φίλο του πατέρα του. Ο Ilker τού παίρνει συνέντευξη και μου στέλνει αυτά που έγραψε. 

Αυτά έγραψε ο Ilker Salih:

«Ο Fazil Onder, θύμα των αποσχιστών.  Ο Kamil Ahmet ήταν ο καλύτερος φίλος του πατέρα μου Irfan Salih. Ο Kamil γεννήθηκε στο Chamlikeuy κοντά στη Λεύκα (Καλό Χωριό). Όπως και ο καλύτερός του φίλος Irfan, ο Kamil μετακόμισε στη Λευκωσία σε πολύ νεαρή ηλικία. Ήταν εκεί που μεγάλωσε και έκανε φιλίες με άτομα που εργάζονταν ακούραστα για τα δικαιώματα των εργατών και ο Fazil Onder ήταν ένας από αυτούς.

Ο Fazil Onder γεννήθηκε στην Ομορφίτα το 1926. Τελείωσε το δημοτικό σχολείο, αλλά δεν μπορούσε να φοιτήσει στο γυμνάσιο για οικονομικούς λόγους. Σε πολύ μικρή ηλικία άρχισε να δουλεύει με τον αδελφό του Cemal ως μαθητευόμενος σε κατάστημα με σέλες. Όταν έμαθε τη δουλειά, άνοιξε το δικό του κατάστημα με κάποιον που ονομαζόταν Ahmet.

Το 1949 έγινε μέλος διαφόρων εργατικών συνδικάτων, συμπεριλαμβανομένης και της Παγκύπριας Εργατικής Ομοσπονδίας (ΠΕΟ). Το 1951 άρχισε να εργάζεται στη Λέσχη Τουρκοκυπριακής Εκπαίδευσης (ΤΕΚ). Οι Ahmet Malyo, Dervish Ali Kavazoglu, Mehmet Edisson και Onder δημιούργησαν αυτή την ομάδα για να εκπαιδεύσουν τους εαυτούς τους σε θέματα πολιτικής, οικονομίας και ιδεολογίας. Άρχισαν να παρακολουθούν ραδιοφωνικούς σταθμούς από τη Μόσχα και τη Σόφια και διάβαζαν τα τουρκικά Μέσα. Διάβαζαν ό,τι μπορούσαν να βρουν και διέδιδαν τον σοσιαλισμό μέσα από τη λέσχη ΤΕΚ. Αργότερα εξέδιδαν εφημερίδα που ονομαζόταν «Inkilapchi» («Επαναστάτης»). Ο Onder ήταν ο πρόεδρος και οι Ahmet Sadi και Kavazoglu αρθρογράφοι της εφημερίδας.

Η εφημερίδα υποστήριζε τη φιλία Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Μετά τη δέκατη πέμπτη έκδοσή της, την έκλεισαν ως απειλή προς τη βρετανική αποικιοκρατία.

Τη μέρα της δολοφονίας του Onder, ο Kamil επισκεπτόταν τον Terzi Abdurahman στο ραφείο του που ήταν πολύ κοντά στο κατάστημα του Fazil. Ήρθε μια ηλικιωμένη κυρία με ένα βρεφικό καροτσάκι και το αξιοσημείωτο ήταν ότι το καροτσάκι ήταν γεμάτο με τα φρούτα και τα λαχανικά που είχε αγοράσει. Η κυρία είχε εξηγήσει στον Kamil ότι ένας αρθρογράφος είχε πυροβοληθεί μπροστά από το τζαμί της Αγίας Σοφίας. Μια αίσθηση τρόμου πέρασε από το μυαλό του Kamil, καθώς διερωτήθηκε ποιος μπορεί να ήταν και αμέσως έτρεξε στη σκηνή. Προφανώς η απόπειρα επίθεσης κατά του Fazil Onder στο κατάστημά του με πυροβολισμούς είχε αποτύχει και ο Onder έτρεξε πίσω από αυτόν που του επιτέθηκε με ένα από τα μαχαίρια που χρησιμοποιούσε ως εργαλεία. Αυτό που δεν γνώριζε ήταν ότι το άτομο του επιτέθηκε είχε συνεργό, ο οποίος κατάφερε να μαχαιρώσει στην πλάτη τον Onder με το δικό του μαχαίρι.
Ο Kamil έφτασε στη σκηνή και με φρίκη είδε τον Fazil Onder να κείτεται στο έδαφος με ένα μαχαίρι στην πλάτη του και το πλήθος να του λέει να μείνει μακριά. Ο Kamil εξήγησε: «Μπορείς να φανταστείς ότι ο φίλος μου κειτόταν εκεί και με κοίταζε και με απειλούσαν να μείνω μακριά. Τι σκεφτόταν ο Fazil; Ήμουν αβοήθητος».

Η σκηνή στοίχειωνε τον Kamil σε όλη του τη ζωή και μου εξήγησε ότι ο δολοφόνος στεκόταν στη γωνία του δρόμου και παρακολουθούσε. Μετά από λίγα λεπτά, έφτασαν τέσσερις Τουρκοκύπριοι ειδικοί αστυφύλακες και έριξαν το σώμα του στο πίσω μέρος ενός τζιπ. Ήταν ξεκάθαρο ότι εκείνη τη στιγμή ο Fazil ήταν ακόμα ζωντανός. Οι φήμες λένε ότι οδηγούσαν μέχρι να πεθάνει. Ο Kamil έτρεξε πίσω, πήρε το ποδήλατό του και κατέληξε στα γραφεία της ΠΕΟ και ζήτησε βοήθεια για να βρει τον Fazil. Η ΠΕΟ πήγε σε όλα τα κύρια νοσοκομεία τη Λευκωσίας, αλλά το σώμα του δεν ήταν εκεί. Συμβούλεψαν τον Kamil να κρατήσει χαμηλούς τόνους και να μείνει σε εσωτερικούς χώρους για τέσσερις μέρες. Μετά από λίγες ώρες, διανεμήθηκαν φυλλάδια από την τουρκοκυπριακή υπόγεια «οργάνωση» απειλώντας οποιονδήποτε είχε σκοπό να πάει στην κηδεία του.

Ο ίδιος ο Kamil Ahmet έπρεπε να φύγει από την Κύπρο το 1967 λόγω των απειλών από την υπόγεια οργάνωση. Μου εξηγεί: «Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζει η νεολαία σήμερα αυτά που υπεστήκαμε εκείνα τα δύσκολα χρόνια. Ο Fazil Onder ήταν ένας πραγματικός σοσιαλιστής και κανένας δεν μπορούσε να αλλάξει τις πεποιθήσεις του, αφού ήταν πολύ παθιασμένος με τις ιδεολογίες του και ένα πολύ αξιοπρεπές άτομο».
Ευχαριστώ τον Ilker Salih που είναι τόσο διορατικός και ευγενικός και πήρε συνέντευξη από έναν μάρτυρα στη δολοφονία του Fazil Onder.

Ο Kamil Ahmet

Στην πραγματικότητα είναι ακόμα άγνωστο το μέρος όπου είναι θαμμένος ο Fazil Onder. Η κηδεία του είχε απαγορευτεί από την υπόγεια «οργάνωση» και μόνο λίγοι παρευρέθηκαν - εκείνοι που παρευρέθηκαν έχουν πεθάνει από καιρό και η κόρη του Ayshe Zeytincioghlou ακόμα δεν γνωρίζει πού είναι θαμμένος ο πατέρας της. Σίγουρα, γνωρίζουμε το νεκροταφείο και υπάρχουν εκεί ορισμένοι τάφοι και ένας από αυτούς πρέπει να ανήκει στον Fazil Onder, αλλά ποιος;
Βοήθησα την Ayshe και την οικογένειά της να αιτηθούν στην Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή για τους Αγνοουμένους ώστε να βρουν τα οστά του πατέρα της σε έναν από εκείνους τους λίγους τάφους του Καϊμακλιού (Ομορφίτα). Έδωσε επίσης δείγμα DNA, αλλά μέχρι στιγμής δεν υπήρχαν εξελίξεις.

Η Ayshe Zeytincioghlu, κόρη του Fazil Onder

Πρόσφατα οι τουρκοκυπριακές συντεχνίες έκαναν διαδήλωση στη Λευκωσία μαζί με την ΠΕΟ για να δώσουν το όνομα του Fazil Onder στο μέρος όπου ήταν το κατάστημά του. Η τουρκοκυπριακή αστυνομία αμέσως παρενέβη και είπε στους Ελληνοκύπριους συνδικαλιστές ότι δεν μπορούσαν να διαδηλώσουν μαζί με τους Τουρκοκύπριους, ότι δεν είχαν «άδεια» για να το πράξουν! Τους είπαν ότι, αν συνέχιζαν να είναι μέρος της διαδήλωσης, θα συλλαμβάνονταν. Έτσι οι ηγέτες της ΠΕΟ έφυγαν από το σημείο για να αποφύγουν τη σύλληψη από την τουρκοκυπριακή αστυνομία. Οι τουρκοκυπριακές συντεχνίες και οι ΜΚΟ, διαμαρτυρόμενοι για τη στάση της αστυνομίας, συνέχισαν και ονόμασαν το σημείο «πλατεία Fazil Onder».

Αργότερα, ο τουρκοκυπριακός Δήμος Λευκωσίας συμφώνησε να ονομάσει το σημείο αυτό Fazil Onder.
Ο Fazil Onder είχε σκοτωθεί στις 24 Μαΐου 1958. Έτσι, 57 χρόνια μετά, το καθεστώς στο βόρειο μέρος ακόμα κρατά κακίες έναντί του και έναντι ατόμων όπως αυτός και στέλνει την αστυνομία του στη διαδήλωση για να σταματήσει τους Τουρκοκύπριους και Ελληνοκύπριους από του να διαδηλώσουν μαζί!

Σε μια συνέντευξη το 2005, η Ayshe, η μοναδική κόρη του Fazil Onder, μου διηγήθηκε όσα υπέφεραν αυτή και η μητέρα της. Ήταν μόλις ενάμιση χρόνου όταν σκοτώθηκε ο πατέρας της και κράτησαν μυστικό τον θάνατο από αυτήν, έτσι, ενώ μεγάλωνε ως παιδί, πάντοτε περίμενε τον πατέρα της να έρθει στο σπίτι και να της φέρει ένα δώρο, μια κούκλα. Μια μέρα, ένας από τους ξαδέλφους της της είπε ότι ο πατέρας της είχε σκοτωθεί και ότι δεν θα ερχόταν πίσω και δεν θα της έφερνε μια κούκλα. Ως παιδί βρέθηκε σε απόγνωση και έτρεξε στη μητέρα της για να επιβεβαιώσει τη σκληρή αλήθεια.
«Η μητέρα μου κάθε φορά που τη ρωτούσα για τον πατέρα μου άρχιζε να κλαίει».

Έτσι η μητέρα τής έλεγε λίγα πράγματα και η Ayshe από τη μεριά της δεν ήθελε να την αναστατώνει.
Το μόνο πράγμα που της απέμεινε από τον πατέρα της είναι ένα ζευγάρι παπούτσια που είχε φτιάξει ο Fazil Onder για αυτήν - μου είχε δείξει εκείνα τα δερμάτινα παπούτσια και ένα βιβλίο. Το 1963 έγιναν πρόσφυγες στην Ομορφίτα, έτσι τίποτε δεν απέμεινε από τον πατέρα της.

«Τα πάντα, όλα του τα βιβλία, οι εφημερίδες, τα άρθρα, όλα που είχε χάθηκαν όταν γίναμε πρόσφυγες από το σπίτι μας στην Ομορφίτα. Για πολλά χρόνια ζήσαμε σε διάφορους προσφυγικούς οικισμούς. Έτσι, το μόνο πράγμα που μένει είναι αυτό το ζευγάρι παπούτσια», είχε πει.

«Το μόνο πράγμα που θέλω είναι να βρω ποιος είναι ο τάφος του πατέρα μου», μου είχε πει.
Ελπίζω ότι μια μέρα θα καταφέρουμε να βοηθήσουμε αποτελεσματικά, έτσι ώστε η Ayshe να μπορεί να επισκέπτεται τον τάφο του πατέρα της Fazil Onder, συνδικαλιστή και δημοσιογράφου, που δολοφονήθηκε από τους Τουρκοκύπριους φασίστες.

Ο Kamil Ahmet

Τα παπούτσια που έφτιαξε ο Fazil Onder και ένα βιβλίο

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Τράπουλα δεν βλέπει, αλλά την ανακατεύει κιόλας!

ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 10:30 (τελευταία ενημέρωση 10:30)

ΑΠΟΨΗ

Συνταγή σταδιακής διχοτόμησης…

Πολίτης News, 10:14 (τελευταία ενημέρωση 10:14)

ΑΠΟΨΗ

Για την πρόταση Πολυβίου: Μια πολιτική προσέγγιση

Πολίτης News, 09:51 (τελευταία ενημέρωση 09:51)

Επιστροφή
στην αρχή