Ευρωπαϊκή Ένωση, προσφυγικές ροές και θεσμική ανεπάρκεια

ΑΠΟΨΗ /ΕΠΙΛΟΓΕΣ
Ο ζωτικός χώρος των Ευρωπαίων πολιτών έχει περιορισθεί, με αποτέλεσμα να αναπτύσσονται έντονα εθνοκεντρικές στάσεις και συμπεριφορές

Για να μπορέσει κάποιος με αξιοπιστία να εκτιμήσει τις μεσοπρόθεσμες επιπτώσεις των προσφυγικών ροών στην Ευρώπη απαιτείται πρώτα και κύρια μια θεσμική αξιολόγηση της παρούσας συγκυρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτή τη στιγμή στην Ευρώπη έχει επικρατήσει ένα νεοκαπιταλιστικό μοντέλο πολιτικής οικονομίας.  Κύριο χαρακτηριστικό του μοντέλου αυτού είναι η υιοθέτηση επιλεκτικών οικονομικών πολιτικών όπου ο παραγόμενος πλούτος αναδιανέμεται από τα χαμηλά και μεσαία στρώματα προς τις κυρίαρχες ευρωπαϊκές ελίτ. Το σύστημα της θεσμικής ανισότητας μετατρέπεται, για να το δώσω γεωμετρικά, από έναν κοινωνικό ρόμβο σε ένα κοινωνικό τρίγωνο με πολύ γρήγορους ρυθμούς.  Με άλλα λόγια, ο ζωτικός χώρος των Ευρωπαίων πολιτών έχει περιορισθεί, με αποτέλεσμα να αναπτύσσονται έντονα εθνοκεντρικές στάσεις και συμπεριφορές ως μηχανισμοί διαχείρισης της κοινωνικής ανασφάλειας. Οι προσφυγικές ροές  δυνατόν να ενισχύσουν περαιτέρω φυγόκεντρες δυνάμεις, όπως η έξοδος του ΗΒ έχει αναδείξει, εντός της Ευρώπης, με διακύβευμα την κοινωνικοοικονομική και πολιτική της σταθερότητα και συνοχή. Η διαχείριση του προσφυγικού προβλήματος είναι απότοκο των δομικών ελλειμμάτων της Ένωσης.

Σε έναν πληθυσμό των 508,2 εκατομμυρίων, ceteris paribus, 2 ή ακόμη και 3 εκατομμύρια οικονομικών ή πολιτικών μεταναστών στη βάση της πληθυσμιακής ποσόστωσης είναι αμελητέο πληθυσμιακό διάνυσμα. Η δυσκολία στην εφαρμογή της ποσόστωσης έγκειται στο γεγονός της υφιστάμενης πολλών ταχυτήτων κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι μεταναστευτικές ροές τείνουν να κατευθύνονται στα πιο αναπτυγμένα κράτη με υποδομές ενσωμάτωσης και αποτελεσματικών συστημάτων κοινωνικής πρόνοιας. Η Γερμανία, η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιταλία και η Ισπανία αποτελούν το 63% του όλου πληθυσμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αν προστεθεί και η Πολωνία, το ποσοστό αυτό βγαίνει γύρω στο 71%. Με την έξοδο του ΗΒ το ποσοστό αυτό μειώνεται γύρω στο 60% .Το παράδοξο είναι, ενώ οι ροές των Πολωνών στο ΗΒ, που ξεπερνούν το εκατομύριο και έχουν καταχρασθεί το Βρετανικό σύστημα πρόνοιας, κάτι που επηρέασε καταλυτικά το αποτέλεσμα του brexit αποσταθεροποιώντας γεωσρατηγικά την ΕΕ, αρνούνται να δεχθούν πρόσφυγες οι ίδιοι. Αντ’ αυτού βλέπουμε ότι η Ελλάδα με ένα ποσοστό πληθυσμού 2,1% επί του συνόλου δέχεται τη μεγαλύτερη πίεση. Ο ευρωπαϊκός νεοκαπιταλισμός μετατρέπει την Ελλάδα σε μια αποθήκη ψυχών. Δεν πρέπει, επίσης, να μας διαφεύγει το γεγονός ότι αυτή τη στιγμή στην Ευρωπαϊκή Ένωση 125 εκατομμύρια άνθρωποι, ή το 25% των πολιτών της, είναι φτωχοί, η δε παιδική φτώχεια βρίσκεται σε πολύ υψηλά επίπεδα. Κατά τον νομπελίστα οικονομολόγο Άνγκους Ντίτον, η γενιά των νέων στην Ευρωπαϊκή Ένωση (και όχι μόνο) 20-35 αποκόπτεται διαρκώς από τον παραγόμενο της πλούτο. Αυτό παράγει θυμό και επιθετικότητα. Από την άλλη, εμπεδώνεται έναs sui generis Κοινωνικός Δαρβινισμός για τα μεσαία και χαμηλά στρώματα αλλα και για τους συνταξιούχους. Ως εκ τούτου, η ίδια κοινωνική δυναμική της Ευρώπης θα καθορίσει τις αντοχές της σε ό,τι αφορά νέες ενσωματώσεις, καθώς επίσης και τον πολιτισμικό της χαρακτήρα. Φαίνεται όμως οι πολιτικοοικονομικές της ελίτ να είναι διστακτικές, καθότι φοβούνται εσωτερική αποσταθεροποίηση ενός οικοδομήματος που οι ίδιες έχουν κατασκευάσει, ενός οικοδομήματος που εδράζεται στη σκληρή ανακατανομή του πλούτου προς όφελός τους από τη μια και στη διεύρυνση της φτωχοποίησης από την άλλη. Το προσφυγικό, πέραν από την περαιτέρω συμπίεση προς τα κάτω, κοινωνική και οικονομική που δέχονται οι Ευρωπαίοι πολίτες, ίσως αφυπνίσει τις κοιμώμενες αξίες του ευρωπαϊκού πολιτισμού, της αλληλεγγύης και του ανθρωπισμού, οι οποίες έχουν καταποντιστεί από το νέο υφιστάμενο ολοκληρωτικό μοντέλο του νεοκαπιταλισμού, απόρροια της συνθήκης του Μάαστριχτ. Και εξηγούμαι: το μοντέλο αυτό ελάχιστη συνάφεια έχει ακόμη και με το νεοφιλελεύθερο δόγμα, καθότι ακυρώνει τον ανταγωνισμό της πολιτικής διαδικασίας στον καθορισμό οικονομικής πολιτικής, επιβάλλοντας έναν άτεγκτο κυβερνητισμό προς όφελος της βούλησης των οικονομικών συμφερόντων. Ο ευρωζωνικός, και όχι μόνο, νεοκαπιταλισμός ακυρώνει την κοινωνική ισορροπία, καταργεί τη μεσαία τάξη και συντηρεί μια κατ’ επίφαση δημοκρατική διαδικασία. Η επανίδρυση του έθνους-κράτους καθίσταται αναγκαία όσο ποτέ άλλοτε για να λειτουργήσει ως ανάχωμα στη διεκδίκηση της αρχής, το μεγαλύτερο καλό για τον μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων, καθώς επίσης και για να αναδειχθεί στη δημόσια συζήτηση, σταδιακά έστω, η αναγκαιότητα πολιτικού ελέγχου της ανεξέλεγκτης ροής και εκροής κεφαλαίων, η κύρια αιτία της αποδυνάμωσης του σύγχρονου κράτους ως ιστορική έκφραση της κοινωνικής δυναμικής.

Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, δέσμια από τη μια των οικονομικών προτεραιοτήτων του ευρωπαϊκού νεοκαπιταλισμού και από την άλλη στην αναγκαιότητα της πολιτικής νομιμοποίησης και κοινωνικής αποδοχής του, παγώνουν - για να μη πω ότι καταργούν - ντε φάκτο την κατ’ εξοχήν συνθήκη της ευρωπαϊκής ενοποίησης, τη συνθήκη Σένγκεν. Επίσης,  σημειώνω την πολιτική διάσταση των μεταναστευτικών ροών που καθιστούν την Τουρκία, με το ειδικό γεωπολιτικό της βάρος, στρατηγικό συνεταίρο στην όλη διαχείριση του προβλήματος, παρ’ όλη τη συγκυριακή ένταση ενός προβλήματος δυστυχώς που δεν αφήνει ανεπηρέαστη την Κυπριακή Δημοκρατία και το εθνικό της πρόβλημα. Όλα αυτά είναι απόρροια των δημοκρατικών ελλειμμάτων και της θεσμικής ανεπάρκειας της ΕΕ, κάτι που η Τουρκία εκμεταλλεύεται πολιτικά προς όφελός της. Ας μην μας διαφεύγει το γεγονός ότι η Τουρκία φιλοξενεί ήδη 2,5 εκατομμύρια πρόσφυγες.

Μεσα σ’αυτό το πλαίσιο, η ΚΔ βιώνει δύο παράλληλες και ασύμμετρες προκλήσεις. Η μια αφορά την αντιμετώπιση της διαρθρωτικής φτωχοποίησής της που μας αφήνει η επιβληθείσα εσωτερική υποτίμηση του μνημονίου. Δηλαδή, η καταβαράθρωση ενός ποιοτικά ελάχιστα ανεκτού και κοινωνικά αποδεκτού παρονομαστή, και η άλλη, η πρόκληση της επίλυσης του κυπριακού προβλήματος.

Εν κατακλείδι, το προσφυγικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει σήμερα η ΕΕ είναι απότοκο της πολιτικά ασύμμετρης επιλογής της διεύρυνσης της, παρά την εμβάθυνσή της ως πολιτικής επιλογής που επιβλήθηκε από τη Γερμανία πριν τη διεύρυνση του 2004. Και σήμερα το ευρωπαϊκό πρότζεκτ καλείται να πληρώσει βαρύ τίμημα  για έναν αποδυναμωμένο συνεκτικό προσανατολισμό.

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Το Brexit και o Αναστασιάδης ως μάντης κακών

ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ, 18.11.2018

ΑΠΟΨΗ

Ο συντηρητισμός των καθηγητών

ΠΟΝΗΜΑ ΕΝΟΣ ΚΑΤΑΙΔΡΩΜΕΝΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ, 18.11.2018

ΑΠΟΨΗ

Σκότωσαν τις οικογένειες τους αλλά δεν σταμάτησαν τη φιλία των παιδιών

SEVGUL ULUDAG, 18.11.2018

Επιστροφή
στην αρχή