Ενόψει Γενεύης όλοι σε θέση… συναγερμού

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ
Όπως μαθαίνει ο «Π», η αίσθηση που επικρατεί σε Βρυξέλλες και Ουάσιγκτον είναι πως η Άγκυρα θα απαιτήσει, από την αρχή της Γενεύης, πάγωμα γεώτρησης.

Η Κύπρος δείχνει να οδεύει προς μια νέα διπλωματική κορύφωση στη Γενεύη η οποία ωστόσο, όπως γράψαμε και στο παρελθόν στον «Π», είτε θα αποφέρει κάποιο breakthrough είτε θα καταρρεύσει σε χρόνο πολύ κοντά στην ερευνητική γεώτρηση της γαλλικής εταιρείας Total στο θαλάσσιο τεμάχιο 11 («Ονησίφορος»). Την ίδια στιγμή οι εντάσεις στην ευρύτερη γεωγραφική προέκταση της κυπριακής ΑΟΖ δείχνουν να σχηματοποιούνται, με την Άγκυρα να αντιδρά με στρατιωτικές ασκήσεις κι εκδόσεις νέων ΝΟΤΑΜ σε σχέση με τις κοινές στρατιωτικές ασκήσεις Κύπρου - Ισραήλ, οι οποίες για πρώτη φορά συμπεριέλαβαν και μεταφορά χερσαίων δυνάμεων (ισραηλινές μονάδες κομάντος) επί κυπριακού εδάφους. Η εν λόγω εξέλιξη δείχνει να λαμβάνει χώρα στην πιο κρίσιμη στιγμή για τις κυπριακές συνομιλίες, προσλαμβάνοντας και εσωτερικές διαστάσεις σε Ισραήλ και, φυσικά, στην Κύπρο.

 

 

Ένας καυτός Ιούλιος

Το ενδεχόμενο ενός θερμού επεισοδίου στην κυπριακή ΑΟΖ αμέσως μετά την έναρξη της γεώτρησης στις 13 Ιουλίου εξακολουθεί να παίζει ως σενάριο σε περίπτωση κατάρρευσης των συνομιλιών στο Κρανς Μοντάνα. Όπως μάλιστα πληροφορείται ο «Π» από έγκυρες ξένες διπλωματικές πηγές, δείχνει να αποτελεί ένα μέσο εργαλειοποίησης της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής – συναρτήσει όχι μόνο της έκβασης των συνομιλιών στο Κυπριακό αλλά και αναφορικά με τη μεγάλη εικόνα της ενέργειας και της ασφάλειας στην ΝΑ Μεσόγειο. Η εργαλειοποίηση αυτή, όπως μαθαίνει ο «Π», θα αφορά και την επιμονή της Τουρκίας για ακόμη μια μετάθεση της ερευνητικής γεώτρησης σε ύστερο χρόνο – απαίτηση που θα αποτελέσει για την ε/κ πλευρά σοβαρό δίλημμα. Η Άγκυρα δείχνει μάλιστα να αντιμετωπίζει κι εσωτερικούς τριγμούς, με το ενδεχόμενο της άμεσης απομάκρυνσης του αρχηγού του γενικού επιτελείου του τουρκικού στρατού, Χουλούσι Ακάρ, να φαντάζει πιο σίγουρο από ποτέ. Αυτό το σενάριο, σε συνδυασμό με τις επιμέρους επιπλοκές από την ανάμιξη σε Ιράκ και Συρία κι εσχάτως και με τα όσα απορρέουν από την κρίση με το Κατάρ, θεωρείται ενδεικτικό του ότι η Τουρκία θα αναζητήσει «δυναμική εκτόνωση» για τους τριγμούς στο εσωτερικό της – με την Κύπρο, όπως αναφέρει στον «Π» πηγή που γνωρίζει, «να προσφέρεται για κάτι τέτοιο». Το κυρίαρχο σενάριο κρίσης πάντως στην κυπριακή ΑΟΖ θα περιελάμβανε κάποιου είδους «ισοφάριση» αναφορικά με τη γεώτρηση στο «11», όπως π.χ. η τοποθέτηση μιας τουρκικής ερευνητικής πλατφόρμας που θα προέβαινε «σε έρευνες» εντός της κυπριακής ΑΟΖ και, στην προκειμένη περίπτωση, θα συνοδευόταν κι από πλοία του πολεμικού ναυτικού. Κάτι τέτοιο κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων θα αποτελούσε λόγο κατάρρευσης των συνομιλιών εκ μέρους της δικής μας πλευράς, ενώ κάτι τέτοιο αμέσως μετά από ένα νέο ναυάγιο θα άλλαζε τα δεδομένα στην περιοχή -από την επόμενη ημέρα- αφήνοντας κάποιου είδους «προηγούμενο» κι αλλάζοντας το παράδειγμα.

 

 

Στρατηγικό βάθος

Οι πρόσφατες στρατιωτικές ασκήσεις του Ισραήλ -με τη συμμετοχή για πρώτη φορά χερσαίων τμημάτων επί κυπριακού εδάφους- οδήγησαν σε αντιδράσεις από την Τουρκία η οποία γνωστοποίησε αμέσως μετά την πραγματοποίηση ναυτικών ασκήσεων πέριξ της Πάφου ως απάντηση σε αυτή την νέα εξέλιξη. Το timing μάλιστα των ασκήσεων έρχεται σε ένα timing που συνέπεσε με ακόμη ένα γύρο της λεγόμενης διπλωματίας των τριμερών, με τις ηγεσίες Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ να συναντιούνται στη Θεσσαλονίκη την περασμένη Πέμπτη. Οι αντιδράσεις στο εσωτερικό της Κύπρου και του Ισραήλ είναι ενδεικτικές, ωστόσο, για το ότι η αντίδραση της Τουρκίας στη σύσφιγξη των σχέσεων Λευκωσίας - Τελ Αβίβ συνδέεται, τόσο άμεσα όσο κι έμμεσα, με τις εξελίξεις στη μεγάλη εικόνα της ενέργειας στη ΝΑ Μεσόγειο και δη την ΑΟΖ. Άμεσα στη βάση της «αρχής ισοφάρισης» όταν Ισραηλινοί κομάντος ασκούνται επί κυπριακού εδάφους και έμμεσα σε σχέση με τα κοινά συμφέροντα Κύπρου - Ισραήλ στη συνορεύουσα ΑΟΖ των δύο χωρών. Στην Κύπρο το ΑΚΕΛ έθεσε ζήτημα σε σχέση με τις ασκήσεις φωτογραφίζοντας ουσιαστικά τις διαπραγματεύσεις και το πώς θα προσλάβει η Τουρκία μια τέτοια κατάσταση λίγο πριν από τη Γενεύη. Στον αντίποδα, παρακολουθώντας κανείς το εσωτερικό του Ισραήλ, διαπιστώνει διάσταση απόψεων μεταξύ του Υπουργείου Άμυνας και του Υπουργείου Εξωτερικών της χώρας, πράγμα που αποκρυσταλλώνει όχι μόνο εσωτερικές παραμέτρους αλλά και το πώς η εν λόγω χώρα αντιλαμβάνεται την Κύπρο ως μέρος του δικού της συστήματος ασφάλειας. Ενδεικτικά, σε καμιά από τις μέχρι τώρα τριμερείς δεν έχει υπάρξει δεσμευτική προσέγγιση μεταξύ των ΥΠΑΜ των εμπλεκομένων χωρών, πράγμα που δείχνει πως η έκταση και το βάθος των σχέσεων των δύο χωρών -σε επίπεδο πλέον στρατιωτικών χωρητικοτήτων- λειτουργεί de facto. Επί του πρακτέου, όπως μαθαίνει ο «Π» από καλά ενημερωμένες πηγές, οι ασκήσεις αφορούσαν κατ' εξοχήν προσλαμβάνουσες ασφάλειας των ισραηλινών δυνάμεων σε σχέση με τον αγώνα επί ορεινού εδάφους (για εξαγωγή συμπερασμάτων σε σχέση με το περιβάλλον αγώνα της νότιας Συρίας-Γκολάν) ακριβώς με τον ίδιο τρόπο που η ισραηλινή αεροπορία δοκιμάζει τις δυνατότητες αεράμυνας του συστήματος S-300 (σ.σ. το διαθέτει το Ιράν) κάθε φορά που συμμετέχει σε κοινές ασκήσεις με την Ελλάδα. Σε κάθε περίπτωση, αυτό που καθίσταται σαφές είναι πως η Τουρκία -ανεξαρτήτως των επιμέρους διμερών σχέσεών της με το Ισραήλ- δεν θα αφήνει απαρατήρητες τέτοιες κινήσεις.

 

 

Ενόψει Γενεύης

Στη Γενεύη αυτό που θα καταστεί σαφές από τις πρώτες ώρες της διαπραγμάτευσης είναι πως αν η Τουρκία επιθυμεί να επιλύσει το Κυπριακό θα δείξει την κατάλληλη ευελιξία στο ζήτημα της ασφάλειας και των εγγυήσεων παρά τις επιμέρους, εδώ και μήνες, διαφαινόμενες διαφορετικές προσεγγίσεις. Ωστόσο το ζήτημα της ενέργειας και το ενδεχόμενο της γεώτρησης θα αποτελέσει χαρτί άσκησης πίεσης που η δική μας πλευρά οφείλει να μην υποτιμήσει. Το αν οι ενέργειες της Τουρκίας αποτελέσουν το τέλειο άλλοθι για μια κατάρρευση της διαδικασίας, η οποία θα έχει προεκτάσεις σε σχέση με τις προεδρικές εκλογές του 2018, ή το αν οι ενέργειες της Τουρκίας όντως δεν αφήσουν περιθώρια αντιδράσεων στην ε/κ πλευρά, μένει να το δούμε, να το αξιολογήσουμε και να το κρίνουμε καταλλήλως. Το μόνο σίγουρο είναι πως λύση ή αποτυχία εξεύρεσης λύσης σε αυτή τη φάση θα έχει σημαντικές συνέπειες στους ενεργειακούς σχεδιασμούς το αμέσως επόμενο διάστημα – με την Τουρκία να εντάσσει πλέον τη διάσταση της ενεργειακής ασφάλειας σε ένα ξεχωριστό πλαίσιο σε σχέση με το ζήτημα της επίλυσης του Κυπριακού.

 

 

Είναι εφικτή μια Γενεύη ΙΙΙ;

Ένα out of the box σενάριο θα μπορούσε, όπως γράψαμε προ μηνών στον «Π», να αποτελέσει το ενδεχόμενο στη Γενεύη ΙΙ να κλείσουν τα ζητήματα της ασφάλειας και των εγγυήσεων και στη συνέχεια να ακολουθήσει μια διπλωματία του «πήγαινε-έλα» ώστε να κλείσουν όλα τα υπόλοιπα ανοικτά ζητήματα. Σε ένα τέτοιο, απομακρυσμένο σενάριο, η δική μας πλευρά ιδανικά θα επιθυμούσε να έχει αποτελέσματα από την ερευνητική γεώτρηση προκειμένου να ισχυροποιήσει τη διαπραγματευτική της θέση. Ωστόσο, σε ένα τέτοιο απομακρυσμένο σενάριο η Τουρκία θα απαιτούσε ξεκάθαρα πάγωμα της γεώτρησης της Total, πράγμα που εκφράσθηκε επίσημα κι από την τ/κ πλευρά η οποία έκανε λόγο για αναβολή της γεώτρησης. Η αίσθηση ανάμεσα σε ξένους διπλωματικούς κύκλους, πάντως, είναι πως κάτι τέτοιο θα μπορούσε να καταστεί, πρακτικά (κόστος μεταφοράς πλατφόρμας κ.ο.κ.), εφικτό αν κι εφόσον υπάρξει ορίζοντας breakthrough. Όπως μαθαίνει ο «Π», η αίσθηση που επικρατεί σε Βρυξέλλες και Ουάσιγκτον είναι πως η Άγκυρα μάλλον θα απαιτήσει, από την αρχή της Γενεύης, το πάγωμα της γεώτρησης. Σε κάθε περίπτωση η Γενεύη ΙΙΙ δεν πρέπει να αποκλειστεί – αν και στην προκειμένη δείχνει να αποτελεί μάλλον μια δικλίδα ασφαλείας παρά το ζητούμενο στη νέα διεθνή διάσκεψη.

*Twitter: @JohnPikpas

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Το Κυπριακό πρόβλημα- Μια άλλη προσέγγιση (Του Πόλυ Πολυβίου)

Πολίτης News, 18.09.2018

ΑΠΟΨΗ

Σημειώσεις: Το οξύμωρο του «λάθους»

ΚΑΤΙΑ ΣΑΒΒΑ, 18.09.2018

ΑΠΟΨΗ

Ωραία τα πολιτικά ανέκδοτα, όσο δεν εκλέγονται...

ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 18.09.2018

Επιστροφή
στην αρχή