Ένας καβγάς για όνομα βαρύ σαν Ιστορία

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΕΛΛΑΔΑ
Η τελευταία στάση της Οδύσσειας του Μακεδονικού είναι η συμφωνία Τσίπρα – Ζάεφ. Αν θα υπάρξουν και άλλες, θα το ξέρουμε σε λίγες μέρες.

Οι αντιδράσεις τόσο στην Αθήνα όσο και στα Σκόπια δείχνουν ότι δεν θα είναι πολύ εύκολη η υλοποίηση της Συμφωνίας Τσίπρα – Ζάεφ με την οποία η πΓΔΜ «βαφτίζεται» Βόρεια Μακεδονία, με παράλληλη αλλαγή αρκετών άρθρων του Συντάγματος του κράτους που προέκυψε από τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας.

 Η συμφωνία που υπογράφηκε επίσημα σε τελετή στις Πρέσπες στο σημείο που συναντώνται τα σύνορα Ελλάδας, Αλβανίας και πΓΔΜ, δεν είναι το τέλος του δρόμου. Θα πρέπει να υπάρξει επικύρωση από τα Σκόπια, είτε από τη Βουλή είτε με δημοψήφισμα, και ακολούθως κύρωση από τη Βουλή των Ελλήνων.

 Και στις δύο χώρες υπάρχουν αντιδράσεις για πρόνοιες της συμφωνίας, καθώς δεν ικανοποιούν πλήρως τις προσδοκίες που είχαν δημιουργήσει για 25 και πλέον χρόνια οι πολιτικές ηγεσίες ένθεν και ένθεν των συνόρων. Η πΓΔΜ παίρνει το εισιτήριο για ένταξη στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ, αλλά δεν αναγνωρίζεται ως η μία και μόνη Μακεδονία, όπως επιθυμούσε. Η Ελλάδα, τραβάει το χαλί κάτω από τα πόδια της Τουρκίας που επιχειρούσε να μετατρέψει την πΓΔΜ σε προτεκτοράτο, αλλά δίνει τη μακεδονική εθνότητα και μακεδονική γλώσσα, που ενδεχομένως μελλοντικά να αποτελέσουν εργαλεία αλυτρωτισμού, παρά το ότι υπάρχει δέσμευση για απαλοιφή όλων των αλυτρωτικών στοιχείων από το Σύνταγμα τη «Βόρειας Μακεδονίας».

Από κόσκινο κριτικής

 Αυτά σε αδρές γραμμές. Υπάρχουν πολλές λεπτομέρειες οι οποίες τις επόμενες μέρες θα περάσουν από το κόσκινο της κριτικής και θα πυροδοτήσουν εξάρσεις σε επίπεδο κοινής γνώμης. Το στοίχημα είναι να πειστούν οι πολίτες των δύο κρατών ότι μια ισορροπημένη συμφωνία είναι συμφέρουσα και για τις δύο πλευρές. Παράλληλα οι χώρες της Βαλκανικής, για πρώτη φορά, θα βρεθούν στο ίδιο «στρατόπεδο» με την Ελλάδα σε ηγετική θέση, καθώς αποτελεί το μοναδικό κράτος που μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο βρέθηκε στη πλευρά της Δύσης.

H νέα κυβέρνηση της πΓΔΜ φαίνεται πως έχει αποφασίσει ότι δεν μπορεί να συνεχίσει να διεκδικεί την ιστορία της της Μακεδονίας, παραδεχόμενη πως ο πληθυσμός της χώρας είναι κυρίως Σλάβοι, οι οποίοι εμφανίστηκαν στην περιοχή πολλούς αιώνες μετά τον Φίλιππο και τον Αλέξανδρο.

 

Οι «Βορειο -Μακεδόνες»

 

Ιστορικώς έχει καταστεί σαφές ότι οι κάτοικοι της πΓΔΜ είναι ένα σλαβικό φύλο με βουλγαρικές ρίζες. Οι Σλάβοι εμφανίστηκαν στα Βαλκάνια τον 6ο-7ο αιώνα μ.Χ. και επιχείρησαν να αποσπάσουν εδάφη από τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, η οποία με συνεχείς πολέμους τους απωθούσε στα βόρεια. Η πλέον χαρακτηριστική ιστορική φυσιογνωμία αυτής της περιόδου ήταν ο αυτοκράτορας Βασίλειος ο Β’, ο οποίος ονομάστηκε «Βουλγαροκτόνος» καθώς τύφλωσε 30.000 στρατιώτες του Βούλγαρου βασιλιά Σαμουήλ.

 Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς και την επέκταση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στα Βαλκάνια δεν υπήρχαν εσωτερικά σύνορα, με αποτέλεσμα οι εθνικοί πληθυσμοί να μετακινούνται σε διάφορες περιοχές. Τότε εγκαταστάθηκαν στη Μακεδονία, (η οποία σήμερα ως γεωγραφικός χώρος μοιράζεται μεταξύ Ελλάδας – Βουλγαρίας – πΓΔΜ), Σλάβοι, πρόγονοι των σημερινών κατοίκων της πΓΔΜ.

 Όταν άρχισε το ξήλωμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και δημιουργήθηκε με τη βοήθεια της Ρωσίας το βουλγαρικό κράτος, οι Βούλγαροι επιχείρησαν να διεκδικήσουν ολόκληρο τον γεωγραφικό χώρο της Μακεδονίας, επιχειρώντας να δημιουργήσουν μακεδονική συνείδηση στους σλαβόφωνους που μιλούσαν μια παραλλαγή της βουλγαρικής. Οι σλαβόφωνοι δεν ήταν μόνο Σλάβοι, αλλά και Έλληνες και Οθωμανοί.

Το σχετικώς νεοσύστατο ελληνικό κράτος, προκειμένου να αποτρέψει τη σλαβοποίηση του πληθυσμού στέλνει στη Μακεδονία ομάδες εθελοντών, όπως ο Παύλος Μελάς, για να διεκδικήσει εδάφη τα οποία μέχρι το 1912 αποτελούσαν ακόμη περιοχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο Μακεδονικός Αγώνα διαρκεί από το 1904 έως το 1912 και προκαλεί αιματηρή αντιπαράθεση μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας, η οποία δρούσε με δικές της ένοπλες ομάδες (κομιτατζήδες).

Στους Βαλκανικούς Πολέμους που ακολούθησαν, η Ελλάδα βρίσκεται στην πλευρά των νικητών και διπλασιάζει το έδαφός της, κερδίζοντας τη Δυτική Θράκη, τη Μακεδονία του Αιγαίου και την Ήπειρο. Αν ο ελληνικός στρατός βάδιζε προς το Μοναστήρι (έδαφος σήμερα της πΓΔΜ), ενδεχομένως να έχανε τη Θεσσαλονίκη από τους Βούλγαρους, οι οποίοι ήταν έτοιμοι να εισέλθουν στην πόλη διαδεχόμενοι τους Τούρκους που αποχωρούσαν. Η απόφαση για κατάληψη της Θεσσαλονίκης αντί του Μοναστηρίου ανήκει στον Ελευθέριο Βενιζέλο. Μοιραία η περιοχή βορείως της Θεσσαλονίκης καταλήφθηκε από τους Σέρβους. Έκτοτε στην περιοχή αυτή κατοικούν οι «Σλαβομακεδόνες», σημερινοί πολίτες της πΓΔΜ.

Εμφύλιος, ΚΚΕ και Τίτο

 

Σημαντική συμβολή στην περιπλοκή του προβλήματος δημιουργήθηκε κατά τον εμφύλιο πόλεμο στην Ελλάδα την τριετία 1946-1949. Πολλοί «Σλαβομακεδόνες» εντάχθηκαν στις ένοπλες δυνάμεις του ΚΚΕ (ΔΣΕ), με την υπόσχεση πως μετά τον πόλεμο θα τύχουν εθνικής αποκατάστασης στο πλαίσιο μιας ομοσπονδίας σοβιετικών σοσιαλιστικών κρατών. Ωστόσο η αντιπαράθεση Στάλιν – Τίτο άφησε το ΚΚΕ χωρίς τη βοήθεια των «Σλαβομακεδόνων», οι οποίοι μετακινήθηκαν στη σημερινή πΓΔΜ, την οποία ο Τίτο (Κροάτης) ανακήρυξε ομόσπονδη δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας με την ονομασία Μακεδονία.

 

Το 1949, η 5η ολομέλεια του ΚΚΕ, σε μια προσπάθεια να σώσει την παρτίδα στον εμφύλιο πόλεμο που έχανε, διακηρύττει: «Στη Βόρειο Ελλάδα ο μακεδονικός (σλαβομακεδονικός) λαός τα έδωσε όλα στον αγώνα και πολεμά με μια ολοκλήρωση ηρωισμού και αυτοθυσίας που προκαλούν θαυμασμό. Δεν πρέπει να υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι σαν αποτέλεσμα της νίκης του ΔΣΕ και της λαϊκής επανάστασης ο μακεδονικός λαός θα βρει την πλήρη εθνική αποκατάστασή του, έτσι όπως το θέλει ο ίδιος, προσφέροντας σήμερα το αίμα του για να την αποχτήσει». Παράλληλα, το ΚΚΕ πρέπει ριζικά να βγάλει απ' τη μέση όλα τα εμπόδια, να χτυπήσει όλες τις μεγαλοελλαδίτικες σοβινιστικές εκδηλώσεις και τα έργα που προκαλούν δυσαρέσκεια και δυσφορία μέσα στο μακεδονικό λαό και έτσι βοηθούν τους διασπαστές στην προδοτική δράση τους, ενισχύουν το έργο της αντίδρασης. Ο σλαβομακεδονικός και ελληνικός λαός μόνον ενωμένοι μπορούν να νικήσουν». (ΚΚΕ, Επίσημα κείμενα, τόμος 6ος, σελ.337/38).

 

Το «Μακεδονικό» έπεσε σε νάρκη έως το 1991 που διαλύθηκε η Γιουγκοσλαβία και τότε η ομόσπονδη δημοκρατία της «Μακεδονίας» έγινε κράτος, το οποίο διεκδικούσε την αναγνώρισή του ως Μακεδονία, παράλληλα με την αναγνώριση της ιστορίας της Μακεδονίας. Κατάφερε να αναγνωριστεί από σχεδόν 140 κράτη ως Μακεδονία, με την Ελλάδα να αντιδρά ανεπιτυχώς.

Διαπραγμάτευση 26 χρόνων

 

Οι διαπραγματεύσεις για την ονομασία της πΓΔΜ ξεκίνησαν τον Φεβρουάριο του 1992, λίγο μετά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, όταν η Ελλάδα (αργά) ανακάλυψε το πρόβλημα στα βόρεια σύνορά της, με την Τουρκία να διεκδικεί ρόλο προστάτη. Σε σύσκεψη υπό τον Πρόεδρο Κωνσταντίνο Καραμανλή, οι τότε ηγέτες των ελληνικών κομμάτων (Μητσοτάκης -ΝΔ, Παπανδρέου – ΠΑΣΟΚ, Παπαρήγα – ΚΚΕ και Δαμανάκη – Συνασπισμός) συμφωνούν ότι το κράτος των Σκοπίων θα πρέπει να αναγνωριστεί με ονομασία που δεν θα περιέχει τον όρο Μακεδονία. Στη σύσκεψη συμμετέχει και ο τότε υπουργός Εξωτερικών Αντώνης Σαμαράς. Ξαφνικά οι Έλληνες σε όλο τον κόσμο βγαίνουν στους δρόμους και τις πλατείες πραγματοποιώντας μεγάλες συγκεντρώσεις για τη Μακεδονία.

Nova Macedonia

Δύο μήνες αργότερα, ο πρωθυπουργός της Πορτογαλίας που προεδρεύει της ΕΕ, το πρώτο εξάμηνο του 1992, προτείνει μια λύση - πακέτο, που έγινε γνωστό ως «πακέτο Πινέιρο». Στην πρόταση αναφέρεται πως το κράτος θα ονομάζεται Нова Македонија – Nova Macedonia – Νέα Μακεδονία. Σε νέα σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών στην Ελλάδα, η πρόταση απορρίπτεται και ο υπουργός Εξωτερικών Αντώνης Σαμαράς αποπέμπεται. Έναν χρόνο αργότερα, τον Απρίλιο του 1993, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ αποφασίζει την εισδοχή των Σκοπίων στον διεθνή οργανισμό με την απόφαση 817, χωρίς σημαία και με το όνομα FYROM – Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας.

 

Οι μεσολαβητές του ΟΗΕ, Βανς και Όουεν, προτείνουν και πάλι την ονομασία Nova Macedonia, αλλά η πρόταση απορρίπτεται τόσο από την Αθήνα όσο και από τα Σκόπια. Στη συνέχεια, ο τότε Πρόεδρος της Σερβίας Σλόμποταν Μιλόσεβιτς πρότεινε την ονομασία Σλαβομακεδονία, η οποία απορρίφθηκε από τα Σκόπια. Οι σχέσεις Ελλάδος – Σκοπίων μπαίνουν σε περιβάλλον έντασης, με την Αθήνα να αποφασίζει μονομερές εμπάργκο και να περιορίζει το εμπόριο μέσω του λιμανιού της Θεσσαλονίκης. Τον Οκτώβριο του 1994, η Γερμανία με τη σειρά της προτείνει και πάλι ως ονομασία το Nova Macedonia και εναλλακτικά το Νέα Μακεδονία, αλλά δεν βρίσκει ανταπόκριση από τον τότε Πρόεδρο των Σκοπίων Κίρο Γκλιγκόροφ.

Ενδιάμεση συμφωνία

 Τον Σεπτέμβριο του 1995, οι τότε υπουργοί Εξωτερικών των δύο χωρών, Κάρολος Παπούλιας και Στέβκο Τσερβενκόφσκι, υπογράφουν «ενδιάμεση συμφωνία» με την οπαία η Ελλάδα αναγνωρίζει το κράτος ως πΓΔΜ και τα Σκόπια αλλάζουν τη σημαία τους αφαιρώντας το αστέρι της Βεργίνας.

Η διαπραγμάτευση για πολλά χρόνια παγώνει και το 2005 ο μεσολαβητής του ΟΗΕ Μάθιου Νίμιτς προτείνει ως ονομασία

το «Republika Makedonija Skopje» - Δημοκρατία της Μακεδονίας των Σκοπίων, λαμβάνοντας την άρνηση των Σκοπίων. Το 2008 επανέρχεται με πέντε ονόματα: «Συνταγματική Δημοκρατία της Μακεδονίας», «Λαϊκή Δημοκρατία της Μακεδονίας», «Ανεξάρτητη Δημοκρατία της Μακεδονίας», «Νέα Δημοκρατία της Μακεδονίας» και «Δημοκρατία της Άνω Μακεδονίας». Η Ελλάδα δηλώνει πως μπορεί να συζητήσει μόνο το «Δημοκρατία της Άνω Μακεδονίας».

Erga omnes

Το Απρίλιο του 2008 το πρόβλημα παίρνει ευρύτερες διαστάσεις, καθώς ο πρωθυπουργός Κ. Καραμανλής ασκεί βέτο στην ένταξη των Σκοπίων στο ΝΑΤΟ στη σύνοδο του οργανισμού στο Βουκουρέστι. Το 2009 ο Μάθιου Νίμιτς προτείνει ως όνομα το «Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας». Η Ελλάδα ξεκαθαρίζει πως όποιο όνομα και αν επιλεγεί θα είναι «Erga omnes», δηλαδή για όλες τις χρήσεις και έναντι όλων, ώστε να αποφευχθεί η χρήση της ονομασίας «Μακεδονία» στις διεθνείς σχέσεις.

 Η τελευταία στάση της Οδύσσειας του Μακεδονικού είναι η συμφωνία Τσίπρα – Ζάεφ. Αν θα υπάρξουν και άλλες, θα το ξέρουμε σε λίγες μέρες.

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Έπεσε μελέτη για κατώτατο μισθό

ΑΔΑΜΟΣ ΑΔΑΜΟΥ, 16:08 (τελευταία ενημέρωση 16:08)

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

4 συλλήψεις για εικονικά δάνεια σε ΣΠΕ στη Λεμεσό

Πολίτης News, 15:58 (τελευταία ενημέρωση 15:58)

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Στο προεδρικό Νικόλας-Αβέρωφ για το Κυπριακό

Πολίτης News, 15:38 (τελευταία ενημέρωση 15:38)

Επιστροφή
στην αρχή