Ένας καυτός Ιούλιος αναμένεται στην κυπριακή ΑΟΖ

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ
Παρά το τουρκικό άτυπο casus belli, η TOTAL δείχνει να προχωράει κανονικά με την προγραμματισμένη γεώτρηση τον προσεχή Ιούλιο.

Η Τουρκία, αμφισβητώντας την κυριότητα της ΚΔ επί των δικαιωμάτων της στην υφαλοκρηπίδα της πέριξ του θαλάσσιου τεμαχίου «6», στέλνει κι ένα μήνυμα σε περίπτωση λύσης του Κυπριακού όπου μια πιθανή οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών Κύπρου-Τουρκίας μπορεί να προκύψει. Σε αυτό το σημείο, όπως είναι σε θέση να γνωρίζει ο «Π», σημασία δεν έχει τόσο η έννοια της ΑΟΖ όσο το «δικαίωμα συνεκμετάλλευσης» επί της υφαλοκρηπίδας –πράγμα που όπως και στις αμφισβητήσεις της Τουρκίας, διαχρονικά, στο Αιγαίο αποσκοπεί στο να κερδίσει η Άγκυρα μελλοντικά εμπορικά οφέλη από την εξόρυξη φυσικού αερίου στην εποχή.

Οι επόμενες εβδομάδες θα είναι καθοριστικής σημασίας για το μέλλον, όχι μόνο της τρέχουσας διαδικασίας των συνομιλιών, αλλά κι αναφορικά με τη μεγάλη εικόνα των υδρογονανθράκων που εν δυνάμει κείτονται στον υποθαλάσσιο χώρο της κυπριακής αποκλειστικής οικονομικής ζώνης. Οι χρονικοί ορίζοντες της 17ης Μαΐου (τελευταία συνάντηση των δύο ηγετών για τον τρέχοντα μήνα) και αυτή της 13ης Ιουλίου (προγραμματισμένη ερευνητική γεώτρηση της TOTAL στο τεμάχιο 11, «Ονησίφορος») δείχνουν να συνδέονται όχι μόνο νοητά αλλά, όπως πληροφορείται ο «Π», και πρακτικά, προσθέτοντας –αναλόγως και των κινήσεων της Άγκυρας- στο παζλ των επερχόμενων εξελίξεων μια νέα κορύφωση της διαδικασίας (νέα διεθνής διάσκεψη τύπου Γενεύης) ή μια επερχόμενη κλιμάκωση της κρίσης εντός του θαλάσσιου χώρου της Κύπρου – με αφορμή τις διεργασίες στην κυπριακή ΑΟΖ.

Η σημειολογία της πρόκλησης


Το άτυπο casus belli (απειλή πολέμου) που έθεσε η Τουρκία στα ΗΕ διά της επιστολής Σινιρλίογλου δείχνει να εντάσσεται στο γενικότερο timing των εξελίξεων στην κυπριακή ΑΟΖ – δεδομένης και της ανοικτής διαδικασίας στο Κυπριακό. Με το έγγραφο (Α/71/875-S/2017/321), το οποίο κυκλοφόρησε ως επίσημο έγγραφο της Γενικής Συνέλευσης και του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και θα δημοσιευθεί στην επόμενη έκδοση του «Law of the Sea Bulletin», η Άγκυρα δεν επαναφέρει απλώς την αμφισβήτηση της κυπριακής ΑΟΖ, αλλά διατυπώνει ρητή διεκδίκηση επί του οικοπέδου 6 ως μέρους της τουρκικής υφαλοκρηπίδας. Η ερμηνεία αυτή κατά το δοκούν του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας (σ.σ. η Τουρκία δεν έχει υπογράψει/κυρώσει τη σχετική Διεθνή Σύμβαση του 1982 για το Δίκαιο της Θάλασσας) δείχνει να έχει μια ιδιαίτερη σημειολογία «πίσω από τις γραμμές» της παραδοσιακής τουρκικής προκλητικότητας (βλέπε π.χ. Αιγαίο), αλλά και της ερμηνείας του ΔΔ. Παρά τα συνεχιζόμενα σκηνικά παρενοχλήσεων (γεωτρήσεις Noble παλιότερα, έξοδοι του Barbaros, εκδόσεις ΝΟΤΑΜ και αεραναυτικές ασκήσεις εντός της κυπριακής ΑΟΖ), η Τουρκία αυτή την φορά δείχνει να αμφισβητεί ανοικτά το θαλάσσιο τεμάχιο «6» «βαφτίζοντας» ως τουρκική υφαλοκρηπίδα (εξωτερικά όρια τουρκικής υφαλοκρηπίδας) ολόκληρη τη θαλάσσια περιοχή δυτικά του 32ου μεσημβρινού. Το εν λόγω… γκριζάρισμα δείχνει να εξυπηρετεί έναν πολυπλοκότερό του προφανή στόχο: α) Να στείλει σαφή μηνύματα προς την ΤΟΤAL σε σχέση με την επερχόμενη γεώτρηση του Ιουλίου, μιας και στο τεμάχιο «6» ο γαλλικός κολοσσός κατέχει τα δικαιώματα έρευνας κι εκμετάλλευσης – με την ιταλική ΕΝΙ, β) να αμφισβητήσει τις νόμιμες ενέργειες της ΚΔ ορισμού θαλασσίων ζωνών με συνορεύοντα κράτη στέλνοντας σαφή μηνύματα προς την Αίγυπτο (το «6» γεωγραφικά εκτείνεται σε μια περιοχή μεταξύ Τουρκίας-Κύπρου και Αιγύπτου) και γ) να καταστήσει την εν λόγω πολιτική αμφισβήτησης εργαλείο διαπραγμάτευσης για το μέλλον. Αυτό το τελευταίο είναι και το σημαντικότερο για όσους γνωρίζουν το πώς δουλεύει στην πράξη, ως πρακτική, το ΔΔ της Θάλασσας. Η Τουρκία, αμφισβητώντας την κυριότητα της ΚΔ επί των δικαιωμάτων της στην υφαλοκρηπίδα της πέριξ του θαλάσσιου τεμαχίου «6», στέλνει κι ένα μήνυμα σε περίπτωση λύσης του Κυπριακού όπου μια πιθανή οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών Κύπρου-Τουρκίας μπορεί να προκύψει. Σε αυτό το σημείο, όπως είναι σε θέση να γνωρίζει ο «Π», σημασία δεν έχει τόσο η έννοια της ΑΟΖ, όσο το «δικαίωμα συνεκμετάλλευσης» επί της υφαλοκρηπίδας –πράγμα που όπως και στις αμφισβητήσεις της Τουρκίας, διαχρονικά, στο Αιγαίο αποσκοπεί στο να κερδίσει η Άγκυρα μελλοντικά εμπορικά οφέλη από την εξόρυξη φυσικού αερίου στην περιοχή.

Προχωρούν κανονικά


Το ερώτημα των πολλών εκατομμυρίων είναι κατά πόσον η Τουρκία μπορεί να προχωρήσει σε ένα θερμό επεισόδιο κατά τη διάρκεια της ερευνητικής γεώτρησης της TOTAL στον «Ονησίφορο» ή με τις κινήσεις της θα οδηγήσει τη γαλλική εταιρεία σε μια ακόμη παράταση των διεργασιών της στην κυπριακή ΑΟΖ. Καλά ενημερωμένες πηγές του «Π» από το εξωτερικό θεωρούν πως, πέραν του οικονομικού κόστους από μια πιθανή ακύρωση της γεώτρησης, ένας επιπλέον καθοριστικός λόγος για τον οποίο η TOTAL θα προχωρήσει απρόσκοπτα είναι το γεγονός πως η γεώτρηση είναι ερευνητική –ήτοι ολοκληρώνει με τα αποτελέσματά της μια μεγαλύτερη εικόνα σε σχέση με τα κοιτάσματα που μπορούν να βρίσκονται σε μια υποθαλάσσια περιοχή πέριξ του αιγυπτιακού κοιτάσματος Zohr. Ως γνωστόν, ο σχεδιασμός για την εμπορική εκμετάλλευση των κοιτασμάτων φυσικού αερίου της Αιγύπτου προχωράει κανονικά, με το 2019 να σηματοδοτεί τις πρώτες, πιθανές, εξαγωγές φυσικού αερίου από την αιγυπτιακή ΑΟΖ. Επιπλέον, παρά τις προκλητικές ενέργειες της Τουρκίας, το να παρενοχλήσει ανοικτά η Άγκυρα τις εργασίες της TOTAL δείχνει να μην αποτελεί επιλογή, όπως αναφέρει στον «Π» καλά ενημερωμένη πηγή. «Δεν είθισται η πρακτική όπου κράτη παρενοχλούν εταιρείες, που εξ ορισμού είναι non-state actors, κατά τη διάρκεια υπεράκτιων δραστηριοτήτων», ανέφερε στον «Π» πηγή που γνωρίζει. Ωστόσο, όπως είναι σε θέση να αντιληφθεί ο «Π», δεν πρέπει να αποκλειστούν προκλητικές ενέργειες της Τουρκίας στην κυπριακή ΑΟΖ ή παρεμφερείς προβοκατόρικες ενέργειες, ιδίως εντός του Ιουλίου, που παραμένει κι ένας μήνας με ιδιαίτερες σημειολογίες και μνήμες για την Κύπρο (επέτειος πραξικοπήματος και τουρκικής εισβολής).


Και τα πιθανά σενάρια


Αυτό που καθίσταται σαφές είναι πως η τρέχουσα διαδικασία των διαπραγματεύσεων δείχνει να συνδέεται άρρηκτα με τις εξελίξεις εντός της κυπριακής ΑΟΖ και τη μεγαλύτερη εικόνα της γεωπολιτικής ενέργειας στην περιοχή. «Εξαρτάται πώς θα κάνει κανείς τη σύνδεση», ανέφερε στον «Π» πηγή που γνωρίζει. Ένα πιθανό αδιέξοδο στο Κυπριακό θα μπορούσε να οδηγήσει τις διεθνείς εταιρείες να απολέσουν το ενδιαφέρον τους και την εμπιστοσύνη τους στους κυπριακούς υδρογονάνθρακες. Ωστόσο κάτι τέτοιο δεν αποτελεί πανάκεια, μιας και η ΚΔ συνεχίζει κανονικά τους σχεδιασμούς της, ανεξαρτήτως της τουρκικής προκλητικότητας. Σε κάθε περίπτωση, αυτό που δείχνει να αποκτά ιδιαίτερη σημασία είναι το αποτέλεσμα της γεώτρησης της TOTAL. δεδομένου τού ότι οι μέχρι στιγμής ενδείξεις για το τεμάχιο «11» φωτογραφίζουν ένα μίνι-κοίτασμα Zohr. Η πιθανή ανεύρεση ενός μεγάλου κοιτάσματος θα μπορούσε να επιφέρει καταλυτικές συνέπειες στη διαδικασία επί του Κυπριακού, ανακατανέμοντας, όχι μόνο την τράπουλα της ενέργειας σε ολόκληρη την περιοχή, αλλά και ανανεώνοντας το διεθνές ενδιαφέρον για την Κύπρο και τη μελλοντική ενεργειακή συνεργασία στην περιοχή. Στον αντίποδα, το worst case scenario είναι η γεώτρηση στον «Ονησίφορο» να μην αποφέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα ή, ακόμη χειρότερα, να ματαιωθεί εκ νέου, δεδομένης μιας κατάρρευσης των συνομιλιών. Σε αυτή την περίπτωση, τα πράγματα δείχνουν να δυσκολεύουν και πέραν του Κυπριακού αναφορικά με την τύχη της εμπορικής αξιοποίησης των υπαρχόντων κοιτασμάτων επί του θαλάσσιου τεμαχίου 12 («Αφροδίτη»).

 

Φυσικό αέριο και υψηλή στρατηγική

 


Η γεωπολιτική των υδρογονανθράκων οφείλει να ιδωθεί σε ένα δυναμικό πλαίσιο με μακροχρόνιο ορίζοντα και όχι ως ένα εργαλείο τακτικής για την αποκόμιση προσωρινών οφελών. Μια θεώρηση τύπου «όσο μεγαλύτερο κοίτασμα βρεθεί στο “11” τόσο ευκολότερα η Τουρκία θα συναινέσει σε μια λύση, ή τόσο θα ισχυροποιηθεί η ελληνοκυπριακή διαπραγματευτική πλευρά», συνήθως δεν βρίσκει πρόσφορο έδαφος σε αυτού του είδους τα power games, πόσω μάλλον δεδομένης της τρέχουσας κατάστασης στις συνομιλίες, όπου παρά τις συγκλίσεις υπάρχουν σοβαρά, άλυτα, ανοικτά ζητήματα. Ανεξαρτήτως της τροπής που θα πάρει η έρευνα και εξόρυξη υδρογονανθράκων στην κυπριακή ΑΟΖ, το Κυπριακό παραμένει άλυτο και στη διακριτική ευχέρεια των δύο ηγετών στο να καταλήξουν σε ένα κοινά αποδεκτό πλαίσιο λύσης που θα οδηγήσει τη διαδικασία σε ένα τελικό «πάρε-δώσε» με την Τουρκία. Η ενεργειακή συνεργασία στην περιοχή μπορεί να βοηθήσει στο να βρεθεί αυτό το πλαίσιο. Από μόνη της, δεν θα λύσει το Κυπριακό.

*Twitter: @JohnPikpas

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Το Brexit και o Αναστασιάδης ως μάντης κακών

ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ, 18.11.2018

ΑΠΟΨΗ

Ο συντηρητισμός των καθηγητών

ΠΟΝΗΜΑ ΕΝΟΣ ΚΑΤΑΙΔΡΩΜΕΝΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ, 18.11.2018

ΑΠΟΨΗ

Σκότωσαν τις οικογένειες τους αλλά δεν σταμάτησαν τη φιλία των παιδιών

SEVGUL ULUDAG, 18.11.2018

Επιστροφή
στην αρχή