Ένας Ερντογάν σε στάση… αναμονής

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ
Οι σχέσεις Τουρκίας-Δύσης παραμένουν σε επίπεδα χαμηλών πτήσεων με ενδεικτικό βαρόμετρο των σχέσεων το ζήτημα της θανατικής ποινής

To 51.4% του τουρκικού δημοψηφίσματος στη Τουρκία αποτελεί αναμφισβήτητα μια πύρρειο νίκη για τον Ερντογάν και ταυτόχρονα δείχνει την κατεύθυνση που θα λάβει μελλοντικά η χώρα στη μετάβασή της, ιστορικά, από το κράτος που ίδρυσε ο Κεμάλ Ατατούρκ προς την α λα τούρκα προεδρία και ένα προεδρικό σύστημα στο οποίο ο Ερντογάν θα καταστεί one man ruler. Η εξαγωγή των όποιων ποιοτικών και άλλων συμπερασμάτων οφείλει να γίνει με ψυχραιμία αλλά και με στάθμιση όλων των παραμέτρων που θα επικαθορίσουν τις σχέσεις στον άξονα Ουάσινγκτον-Άγκυρας, Μόσχας-Άγκυρας, ευρωτουρκικών και φυσικά σε σχέση με το Κυπριακό –και τα επόμενα βήματα της Τουρκίας σε αυτό. Το μόνο σίγουρο είναι, κι ενδεικτικό της συνεχιζόμενης πόλωσης και της κατάστασης που εισέρχεται η Τουρκία, είναι πως το Σύνταγμα του 61’ απολάμβανε ποσοστών άνω του 60% της τουρκικής κοινής γνώμης. Το ισχύον Σύνταγμα που επιθυμεί να μεταρρυθμίσει ο Ερντογάν (του 1982) έχαιρε καθολικής αποδοχής της τάξης του 92%. Με 51.4% συνεπώς ο Ερντογάν καθίσταται ένας de jure Πρόεδρος που πέραν των προβλημάτων σε οικονομία και ασφάλεια αλλά και των ανοικτών μετώπων σε Ιράκ, Συρία και σχέσεις με την Δύση (ΗΠΑ, ΕΕ) δείχνει να έχει και ένα πρόβλημα… νομιμοποίησης. Ταυτόχρονα, το 51.4% οφείλει να ιδωθεί και ως ένα πολιτικό εργαλείο για τον ίδιο. Προκειμένου με τις κινήσεις εκείνες σε εσωτερικό και διεθνές επίπεδο, εκ μέρους του, να αμβλύνει το κλίμα μιας… διχοτομημένης, πολιτικά, Τουρκίας.


Η σχέση με την Ευρώπη


Ενδεικτικό βαρόμετρο των σχέσεων Ευρώπης-Τουρκίας μετά το δημοψήφισμα θα καταστεί το ζήτημα της θανατικής ποινής. Αν ο Ερντογάν συνεχίσει την προσπάθειά του για επιστροφή της θανατικής καταδίκης στην Τουρκία αυτό θα καταστεί αναπόφευκτα το σημείο πλήρους διάρρηξης των σχέσεων Βρυξελλών-Άγκυρας και η ταφόπλακα της όποιας ενταξιακής διαπραγμάτευσης της Τουρκίας. Οι υψηλοί ρητορικοί τόνοι κατά της ΕΕ προεκλογικά έφτασαν στο απόγειό τους εξυπηρέτησαν όμως εξίσου την ατζέντα Ερντογάν όσο και τους προεκλογικούς αγώνες σε Γερμανία και Γαλλία. Ξένες διπλωματικές πηγές που μίλησαν στον «Π» πάντως επισημαίνουν πως «τα βαθιά οικονομικά συμφέροντα, η νατοϊκή θέση της Τουρκίας αλλά και τα αποτελέσματα των εκλογών σε Γερμανία και Γαλλία θα διατηρήσουν τις (προβληματικές) σχέσεις Τουρκίας-ΕΕ χωρίς ωστόσο να υπάρξει πλήρης διάρρηξη». Αυτό πάντως που φοβούνται πολλοί διπλωματικοί κύκλοι στις Βρυξέλλες, και είναι καθοριστικό αν συμβεί, θα είναι μια πιθανή, κατόπιν σταθμισμένης επιλογής εκ μέρους του Ερντογάν, κρίση που θα ξεπεράσει τα της ένταξης και θα μεταφερθεί και σε οργανισμούς όπως το Συμβούλιο της Ευρώπης και ο ΟΑΣΕ (Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Συνεργασία στην Ευρώπη), ο ρόλος και η συμμετοχή της Τουρκίας στους οποίους είναι καίριας σημασίας (ακόμη και για την Κύπρο).


Ο διπλωματικός Τραμπ


Ο Αμερικανός Τραμπ ήταν ο πρώτος, και μοναδικός, δυτικός ηγέτης που τηλεφώνησε στον Ερντογάν και τον συνεχάρη για την επικράτηση του «ναι» στο δημοψήφισμα. Η εν λόγω κίνηση, όπως μαθαίνει ο «Π» συνδέεται άμεσα με μια προσπάθεια εκ μέρους της Ουάσινγκτον αλλά και του ιδίου του Αμερικανού Προέδρου «να κατευνάσει» τον Ερντογάν –ενόψει μάλιστα των εξελίξεων στην ανατολική Συρία και δη στη Ράκκα, de facto πρωτεύουσα του Ισλαμικού Κράτους. Η σχέση ΗΠΑ-Τουρκίας θα παραμείνει προβληματική αλλά ωστόσο όλες οι ενδείξεις δείχνουν ξεκάθαρα πως δεν θα επιδεινωθεί δραματικά. Τα αγκάθια παραμένουν φυσικά το ζήτημα της έκδοσης από τις ΗΠΑ στην Τουρκία του ιεροκήρυκα Φετουλάχ Γκιουλέν και φυσικά το Κουρδικό. Η Ράκκα αναμένεται να απελευθερωθεί το τελευταίο εξάμηνο του 2017 (έως τις αρχές του 2018) με τους Κούρδους του PYD/YPG να διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο –με την συναινετική στήριξη Μόσχας και Ουάσινγκτον-. Επί τούτου, η διακυβέρνηση Τραμπ δείχνει να επιδίδεται σε «μασάζ» προς τον Τούρκο Πρόεδρο έτσι ώστε και η Τουρκία να κερδίσει σοβαρά ανταλλάγματα όπως ο πολιτικός ρόλος στη μετά-ISIS Συρία και δη στη Ράκκα, ο περιορισμός των Κούρδων δυτικά του Ευφράτη και φυσικά ο ρόλος της στην διαδικασία, αν υπάρξει, πολιτικής μετάβασης στη Συρία. Και οι ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν απρόσκοπτα την βάση του Ιντσιρλίκ για την μάχη της Ράκκας. Αύριο 24 Απριλίου η αναμενόμενη δήλωση Τραμπ για την γενοκτονία των Αρμενίων θα αυξήσει τους αντιαμερικανικούς τόνους εντός των ΗΠΑ. Σημαντικότερη όμως προβληματική τόσο για την Άγκυρα όσο και για την Ουάσινγκτον θα καταστεί η μελλοντική εμπλοκή Τραμπ στην διαδικασία του Παλαιστινιακού αλλά και η εμμονή του ιδίου μα θέσει εκτός νόμου (και σε κατάλογο τρομοκρατικών οργανώσεων) την Μουσουλμανική Αδελφότητα. Η κρίση αυτή θα επηρεάσει σε ένα νέο άξονα τις σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας. Επιπλέον… νάρκες στην ήδη προβληματική σχέση εξακολουθεί να παραμένει και η νομική υπόθεση με τον αναπληρωτή CEO της HalkBank, Mehmet Hakan Atilla που παραβίασε το εμπάργκο εναντίον του Ιράν και φυσικά οποιαδήποτε πρόθεση εκ μέρους του Ερντογάν να προμηθευτεί η Τουρκία με ρωσικά οπλικά συστήματα.


Στο… Σότσι αδέλφια


Αν ο Τραμπ ήταν ο πρώτος ηγέτης που τηλεφώνησε στον Ερντογάν μετά το δημοψήφισμα, ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα είναι ο πρώτος που θα τον… δει, στο Σότσι στις αρχές Μαΐου. Η ρωσοτουρκική σχέση θα συνεχιστεί, σε επίπεδα περαιτέρω ομαλοποίησης, μιας και σε επίπεδο πολιτικών συμβολισμών ο Ερντογάν μετέρχεται σε μια ρωσικού τύπου απολυταρχία και ένας ηγέτης σαν τον Πούτιν δεν θα του ασκήσει την κριτική που του ασκείται από τις ευρωπαϊκές ηγεσίες. Επιπλέον η περαιτέρω μίνι-ψυχροπολεμική ρητορική μεταξύ Άγκυρας και Δύσης (ΗΠΑ, ΕΕ) δείχνει να εξυπηρετεί την ατζέντα της ρωσικής εξωτερικής πολιτικής με φόντο τις εξελίξεις σε Συρία και Ουκρανικό.


Δύσκολη περίοδος προσαρμογών


Αυτό που καθίσταται σαφές είναι πως οι σχέσεις Τουρκίας με ΗΠΑ και ΕΕ δεν αναμένεται να βελτιωθούν θεαματικά τους επόμενους μήνες αλλά ούτε και να διαρραγούν πλήρως. Αυτή η κατάσταση αναμονής δείχνει να εξυπηρετεί τον Ερντογάν περισσότερο ώστε να σχεδιάσει εκείνες τις κινήσεις (σε οικονομία, πιθανό δημοψήφισμα για ευρωτουρκικά ή θανατική ποινή κοκ) που θα του επιτρέψουν να διορθώσει το ισχνό ποσοστό νίκης του δημοψηφίσματος σε πιθανές πρόωρες εκλογές όπου δεδομένων των διασπάσεων σε MHP και HDP θα κεφαλαιοποιήσει την αλλαγή του συντάγματος και με μια επικράτηση του AKP με ποσοστά άνω του 56%. Βέβαια αυτή η μακρά περίοδος ψυχροπολεμικών σχέσεων Άγκυρας-Δύσης εγκυμονεί κινδύνους –κυρίως στο εσωτερικό της Τουρκίας αλλά και στο κενό ασφάλειας που υπάρχει μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου. Διλλήματα ασφαλείας, περαιτέρω βία στις κουρδικές περιοχές, εξαγωγή της βίας του ISIS μετά από πιθανή επιχείρηση στη Ράκκα στο εσωτερικό της χώρας και κοινωνικό αναβρασμό. Αυτές οι πτυχές δεν θα ήταν υπερβολικό να γράψουμε πως αγγίζουν άμεσα κι απευθείας ακόμη και τον ίδιο τον Ερντογάν.



Απαιτείται προσοχή


Η μόνιμη επωδός στη Κύπρο μετά το δημοψήφισμα ήταν αυτή του σουλτάνου. «Ο σουλτάνος νίκησε», «Σουλτάνος στο θρόνο του» κοκ. Κάποιοι ταύτισαν ή ταυτίζουν ακόμη την επικράτηση ή μη του Ερντογάν και του «ναι» στο δημοψήφισμα με την έκβαση του Κυπριακού. Η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση αλλά και στην ενδελεχή ανάγνωση της φάσης στην οποία υπεισέρχεται η Τουρκά μετά την πύρρειο νίκη του Ερντογάν. Ακριβώς αυτή η περίοδος για την Τουρκία μπορεί να καταστεί παράθυρο ευκαιρίας ή στενωπός για το Κυπριακό. Σε κάθε περίπτωση αν το κλείσιμο κι αυτού του κύκλου διαπραγματεύσεων, χωρίς λύση, διαφανεί ως το επικρατέστερο σενάριο αυτό που προέχει είναι να σταλεί το μήνυμα πως οι δύο κοινότητες, τουλάχιστον, προσπάθησαν. Κι αυτό ακριβώς είναι που… δεν κάνουν οι δύο ηγέτες αυτή την στιγμή.
*Twitter: @JohnPikpas

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Κανένα παζάρι για την κάρτα

ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ ΜΑΝΩΛΗ, 10:15 (τελευταία ενημέρωση 10:15)

ΑΠΟΨΗ

Το μυστηριώδες πορτρέτο του Μεσσία

ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 10:05 (τελευταία ενημέρωση 10:05)

ΑΠΟΨΗ

Φραγμό στις καταστροφικές ιδέες του Προέδρου

Πολίτης News, 09:50 (τελευταία ενημέρωση 09:50)

Επιστροφή
στην αρχή