Εκλεκτικές συγγένειες αδύναμων ηγετών

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ
Το σίγουρο είναι ότι κράτη και λαοί μπορούν να οδηγηθούν στην καταστροφή, ακόμη και χωρίς ένοπλη σύγκρουση. Αρκεί να έχουν τους κατάλληλους «ηγέτες»

Το 1914, οι τρεις πιο ισχυρές αυτοκρατορίες της Ευρώπης είχαν στην ηγεσία τους τρία πρώτα ξαδέλφια. Μάλιστα, έμοιαζαν εκπληκτικά στην εμφάνιση, ιδιαίτερα οι δύο από τους τρεις. Μιλάμε για τον αυτοκράτορα της Βρετανίας Γεώργιο Ε', της Γερμανίας Γουλιέλμο Β' και της Ρωσίας Νικόλαο Β'. Πέντε χρόνια αργότερα, με τη λήξη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, ο δεύτερος εξορίστηκε στον Ολλανδία και ο τρίτος υποχρεώθηκε σε παραίτηση, για να εκτελεστεί στη συνέχεια από τους Μπολσεβίκους. Επιβίωσε μόνον ο Γεώργιος της Βρετανίας, εκείνος με τη λιγότερη εξουσία στη χώρα του.

Οι τρεις αυτοκράτορες είχαν τις ίδιες αδυναμίες στον χαρακτήρα τους. Έτσι, ενώ για χρόνια προσπαθούσαν να αποκτήσουν ο ένας την αποδοχή και την εύνοια του άλλου, την κρίσιμη στιγμή έβγαινε στην επιφάνεια ο αδύναμος χαρακτήρας τους, η δειλία, ο εγωισμός, και οι φοβίες τους. Δεν τόλμησαν καν να τιθασέψουν το κατεστημένο στην πολιτική σκηνή της χώρας τους, δεν τόλμησαν να κάνουν κάτι για να αποφύγουν τη σύγκρουση των χωρών τους, δεν τόλμησαν να συμπεριφερθούν ως ηγέτες. Αγωνίστηκαν μόνο για την προσωπική τους προφύλαξη, ματαίως όπως αποδείχτηκε.

Οι εξάδελφοι

Οι επιλογές των ηγετών δεν οδηγούν πάντα σε αυτό που επιδιώκουν. Πολύ συχνά αποκαλύπτουν απλώς τον χαρακτήρα, τις αδυναμίες και τα στοιχεία της μικρότητάς τους, χωρίς κατ’ ανάγκη να οδηγούν στη διασφάλιση είτε της εξουσίας, είτε της υστεροφημίας τους.

Τις τελευταίες μέρες, δύο πολιτικοί πρώτης γραμμής, ο Πρόεδρος των Σκοπίων Γκιόργκι Ιβάνοφ και ο πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας Κυριάκος Μητσοτάκης, έκαναν ακριβώς ό,τι και οι τρεις αυτοκράτορες. Μέσα από την επιλογή τους να αντιταχθούν στην ιστορική συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών, ακολούθησαν τη μοίρα των «ηγετών» που δεν είναι ηγέτες:

  1. Πρόταξαν και οι δύο την πολιτική τους διασφάλιση. Περιχαρακώθηκαν στο «κάλιο πέντε και στο χέρι», κοιτάζοντας ο ένας προς την κατεύθυνση της παραμονής του στην ηγεσία της χώρας και ο άλλος προς την κατεύθυνση της κατάληψης της εξουσίας.
  2. Ακολούθησαν και οι δύο τις επιθυμίες του πιο φοβικού και φωνακλάδικου τμήματος της κοινωνίας. Αυτό δεν είναι απλώς παθητική πολιτική. Διαμορφώνει. Μέσα από τέτοιες επιλογές των ηγετών οι κοινωνίες αισθάνονται να νομιμοποιείται ηθικά και πολιτικά ο εθνικισμός, η αλλοφροσύνη, η προσκόλληση στην υστερική αφήγηση. Μέσα από ανάλογες επιλογές, οι αυτοκράτορες είχαν οδηγήσει το 1914 τις ευρωπαϊκές κοινωνίες να παραληρούν από ενθουσιασμό, ντυμένες στο χακί. Οδήγησαν στην καταστροφή της ηπείρου, οδήγησαν 20 εκατομμύρια ανθρώπους στον θάνατο, έσπρωξαν εκατοντάδες εκατομμύρια πολίτες στη δυστυχία.
  3. Μέσα από την επιλογή του λαϊκισμού, οι δύο πολιτικοί καταδίκασαν το μέλλον τους ως ηγέτες. Διασφάλισαν προσωρινά το πολιτικό τους παρόν, αλλά έχασαν το τρένο της πραγματικής ηγεσίας. Μπορεί κανένας από τους δύο να μην χάσει το κεφάλι του όπως ο Νικόλαος ο Β' της Ρωσίας - έστω μεταφορικά. Μπορεί κανένας από τους δύο να μην εξοριστεί από την εξουσία, όπως ο Γουλιέλμος ο Β' της Γερμανίας. Όμως, κανένας σημερινός έφηβος δεν θα τους θεωρεί αύριο πραγματικούς πολιτικούς ηγέτες.

Η Ιστορία δεν επαναλαμβάνεται. Επαναλαμβάνονται όμως οι τάσεις, οι συμπεριφορές, οι μηχανισμοί. Όπως και να έχει, είναι μεγάλος ο πειρασμός του παραλληλισμού των τριών αυτοκρατόρων με τους δύο σύγχρονους πολιτικούς. Θα μπορούσε μάλιστα κάποιος να προσθέσει στους Ιβάνοφ και Μητσοτάκη έναν ακόμη πολιτικό, προκειμένου να έχουμε και ισαριθμία. Αυτόν τον ρόλο διεκδικεί η Φώφη Γεννηματά, με τα άτολμα και αυτοπροστατευτικά ήξεις αφήξεις για το θέμα της συμφωνίας.

Όμως, η ακριβής αναλογία δεν είναι απαραίτητη. Εξάλλου, είναι βολικό να κοιτά κανείς αποκλειστικά στα Βαλκάνια, προκειμένου να αποφύγει να τοποθετηθεί για οικείους «αυτοκράτορες». Γιατί, εκτός από την ευκαιρία συμφωνίας στο Σκοπιανό, η οποία ίσως τελικά χαθεί, έχουμε και το Κυπριακό.

Αν, λοιπόν, υποκύψει κανείς στον πειρασμό να προσθέσει και τον Πρόεδρο Αναστασιάδη στη χορεία, τότε μας προκύπτει και μια άλλη σκέψη: Και οι τρεις πολιτικοί προέρχονται από τον ίδιο πολιτικό χώρο. Συμπέρασμα: Ο χώρος της φιλελεύθερης Δεξιάς, σε χώρες που υστερούν σε ορθολογιστική και δημοκρατική παράδοση, έχει αυστηρά όρια στο μέχρι πού μπορεί να φτάσει στον δρόμο προς τον πραγματικό πολιτικό φιλελευθερισμό. Αυτό, γιατί (α) ο χώρος είναι ακόμη δέσμιος της λαϊκιστικής Δεξιάς και (β) δεν έχει το ιστορικό βάθος και την καλλιέργεια να γεννήσει πραγματικούς ηγέτες. Δηλαδή, ηγέτες με επαρκή πολιτική κουλτούρα για πρωτοποριακή συμπεριφορά και αποφάσεις -  κάτι που δεν αποκλείεται με τον αντίστοιχο χώρο σε ανεπτυγμένες χώρες.

Όπως και να έχει, το σίγουρο είναι ότι κράτη και λαοί μπορούν να οδηγηθούν στην καταστροφή, ακόμη και χωρίς ένοπλη σύγκρουση. Αρκεί να έχουν τους κατάλληλους «ηγέτες».

Καλάθι

  • Η στήλη έχει επικρίνει αρκετές φορές τον Έλληνα Πρωθυπουργό, για επιλογές του και για αντιφάσεις ή λαϊκισμό. Στο θέμα των Σκοπίων, όμως, ο κ. Τσίπρας εμφανίζεται σήμερα ως ο σοβαρότερος πολιτικός πρώτης γραμμής της χώρας. Δείχνει τόλμη και συμπεριφορά ηγέτη. Τα καλά να λέγονται.
  • Κάτω από την κρούστα των πολιτικών στα Σκόπια, στην Ελλάδα, στην Κύπρο, υπάρχει και ο λαός. Μεγάλα τμήματα του οποίου -που στις καθοριστικές στιγμές συχνά γίνονται πλειοψηφικά- μυρίζουν το ίδιο άσχημα με την κρούστα. Εν πολλοίς, μάλιστα, αυτά τα τμήματα παράγουν και συντηρούν την κρούστα των πολιτικών. Ναι, φταίνε οι εξουσιαστές πολιτικάντηδες, φταίνε πολλά ΜΜΕ, φταίει το κυρίαρχο αφήγημα. Όμως υπάρχει πάντα και η προσωπική ευθύνη.
  • Παράξενο καλοκαίρι. Όλοι το αναμένουμε με τη συνήθη προδιάθεση για ραστώνη. Και την ίδια ώρα ξέρουμε πως η άμμος της παραλίας είναι φέτος κινούμενη. Πολλά τα «μήπως» και τα «αν» σε εκκρεμότητα, σε όλα τα επίπεδα.
Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Σημειώσεις: Εξοργιστικά απαθείς (Του Γιώργου Κακούρη)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΚΟΥΡΗΣ, 15:39 (τελευταία ενημέρωση 15:39)

ΑΠΟΨΗ

Τα αγαθά της στους Έλληνες, τα παλούκια της στους Τούρκους

ΣΕΝΕΡ ΛΕΒΕΝΤ, 12:10 (τελευταία ενημέρωση 12:10)

ΑΠΟΨΗ

Υπό τις περιστάσεις κάτι είναι και ο εμετός, κ. γενικέ...

ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 10:30 (τελευταία ενημέρωση 10:30)

Επιστροφή
στην αρχή