Ο Αλέκος Μαρκίδης στον «Π» - Δικαστές χωρίς επιμόρφωση και εξειδίκευση

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΚΥΠΡΟΣ
Ακόμα μία ψηφίδα στο παζλ του δημόσιου διαλόγου βάζει σήμερα ο πρώην γενικός εισαγγελέας της Κυπριακής Δημοκρατίας Αλέκος Μαρκίδης

kateliadi@politis-news.com

 

Ακόμα μία ψηφίδα στο παζλ του δημόσιου διαλόγου, που άνοιξε ο «Πολίτης» για την «Απονομή της Δικαιοσύνης στην Κύπρο», βάζει σήμερα ο πρώην γενικός εισαγγελέας της Κυπριακής Δημοκρατίας Αλέκος Μαρκίδης. «Έχουμε πρόβλημα ταχείας απονομής της δικαιοσύνης, αλλά και ποιοτικής απονομής της δικαιοσύνης. Και η ποιότητα να μην συγχέεται με το κατά πόσον είναι ανεξάρτητη ή και αμερόληπτη ή και αδέκαστη η δικαιοσύνη. Σε πάρα πολλές περιπτώσεις οι δικαστικές αποφάσεις που εκδίδονται δεν είναι του ανάλογου επιπέδου που έπρεπε να είναι», τονίζει ο κ. Μαρκίδης. Κληθείς να απαντήσει πού οφείλονται τα προβλήματα της δικαιοσύνης στην Κύπρο, ο πρώην γενικός εισαγγελέας επισημαίνει ότι «δεν έχουμε προσαρμοστεί στις αλλαγές που επήλθαν μετά την ανεξαρτησία». Παραμείναμε, συνέχισε, στο σύστημα που είχαμε κληρονομήσει από την αποικιοκρατία. «Στο μεταξύ, όμως, άλλαξε η ποσότητα των υποθέσεων που πάνε δικαστήριο, αλλά κυρίως η περιπλοκότητα αυτών των υποθέσεων. Μας έχουν προλάβει τα γεγονότα, λοιπόν, και δεν έχουμε κατορθώσει να πληρώσουμε τα δικαστικά έδρανα με περισσότερη εξειδίκευση και εμπειρογνωμοσύνη. Επιπλέον, παραμείναμε με το ίδιο σύστημα διορισμού, όπως υπήρχε προηγουμένως, και το εφαρμόζουμε και κατά έναν ιδιαίτερα κυπριακό τρόπο», προσθέτει, συμπληρώνοντας χαρακτηριστικά το εξής: «Είμαστε κέντρο υπηρεσιών και έκαναν και Υφυπουργείο Ναυτιλίας; Ε, δεν μπορείς να είσαι χώρα που να θέλει ναυτιλία και να μην λειτουργεί δικαστήριο Σαββατοκύριακο, αργίες και νύχτα, προκειμένου, για παράδειγμα, να συλληφθεί πλοίο ή να εκδοθεί ένα επείγον διάταγμα πριν να φύγει ένα πλοίο. Στην Αγγλία μπορεί να βγει επείγον διάταγμα τη νύχτα μόνο με ένα τηλεφώνημα στον δικαστή που διανυκτερεύει».

Ο πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου Μύρων Νικολάτος σε συνέντευξή του στον «Πολίτη» ανέφερε ότι τα δικαστήρια δεν προσελκύουν τους καλύτερους, διότι δεν είναι ελκυστικές οι απολαβές. Και έκανε, μάλιστα, και μια σύγκριση με την Αγγλία.

Στην Αγγλία διορίζονται δικαστές οι κορυφαίοι του επαγγέλματος, με μεγάλη πείρα, διότι θεωρούν τιμή τους να πάρουν τον τίτλο του δικαστή, ακόμα και εάν γνωρίζουν ότι οι απολαβές τους θα είναι πολύ λιγότερες απ’ ό,τι ως ελεύθεροι επαγγελματίες. Μην ξεχνάτε ότι στην Αγγλία υπάρχει και εξειδίκευση του καθενός. Δηλαδή, υπάρχει ο επαγγελματίας ο οποίος είναι εξειδικευμένος σε πτυχές αστικού δικαίου, σε πτυχές οικογενειακού δικαίου, ποινικού κ.ο.κ. Για παράδειγμα, εξειδικεύονται σε θέματα λιβέλου, σε θέματα αστικών αδικημάτων, σε φορολογικά ζητήματα, στο δίκαιο της επιείκειας κ.λπ. Και όλοι αυτοί δεν διορίζονται σε δικαστήρια όπως είναι τα επαρχιακά τα δικά μας. Μπαίνουν κατευθείαν στο λεγόμενο Ανώτατο Δικαστήριο του Λονδίνου, το High Court, και γίνονται αμέσως δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου (High Court Judges). Αυτοί οι δικαστές είναι υψηλότατου επιπέδου και στο High Court του Λονδίνου υπάρχουν όλες οι ειδικότητες.

Στην Κύπρο λειτουργεί ορθά το σύστημα διορισμού των δικαστών;

Εμείς δεν έχουμε το σύστημα της Αγγλίας, είναι διαφορετική η δική μας διαδικασία. Διορίζονται δικαστές από το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο, που στην ουσία είναι οι 13 δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Δηλαδή, εκεί που οι δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου βαπτίζονται Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο, και έχουν την εξουσία να διορίζουν, να ασκούν τον πειθαρχικό έλεγχο, να μεταθέτουν, να προάγουν δικαστές. Μέχρι τον βαθμό του προέδρου του επαρχιακού δικαστηρίου. Και σας λέω ότι με τον τρόπο που οι ίδιοι κάνουν τις επιλογές, εάν τις έκανε για παράδειγμα η Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας για τμηματάρχες λόγου χάρη, τότε 100% το Ανώτατο Δικαστήριο θα ακύρωνε αυτές τις επιλογές… Επιπρόσθετα, εάν θέλεις να παραπονεθείς, στους ίδιους θα πρέπει να διαμαρτυρηθείς. Δηλαδή, οι ίδιοι θα κληθούν να κρίνουν τις πράξεις τους.

Μισές δουλειές

Η ίδρυση διοικητικού δικαστηρίου βελτίωσε την κατάσταση;

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι είναι πρόοδος η λειτουργία του διοικητικού δικαστηρίου, αλλά διόρισαν αρχικά πέντε δικαστές αντί επτά που υπήρχε η δυνατότητα, και αντί να τους δώσουν μόνο τις νέες υποθέσεις, τους φόρτωσαν και με τις εκατοντάδες παλιές που εκκρεμούσαν. Αποτέλεσμα ήταν από την πρώτη ημέρα να υπάρξει πρόβλημα. Επιπλέον, δεν υπάρχει εκ περιτροπής μετάθεση μεταξύ διοικητικού και επαρχιακών δικαστηρίων. Κι έτσι θα έχουμε διοικητικούς δικαστές που θα ασχολούνται μόνο με το δημόσιο δίκαιο (συνταγματικό και διοικητικό) και επαρχιακούς που για 20-25 χρόνια θα δικάζουν οτιδήποτε άλλο εκτός από το συνταγματικό και το διοικητικό - και ξαφνικά θα βρίσκονται στο Ανώτατο για να δικάσουν περίπλοκα συνταγματικά προβλήματα. Με ποια εμπειρογνωμοσύνη, με ποια πείρα, με ποια επιμόρφωση;

Με το οικογενειακό δικαστήριο άλλαξε κάτι προς το καλύτερο;

Κάναμε οικογενειακό δικαστήριο, βάλαμε μέσα δικαστές οι οποίοι ασχολούνται με το οικογενειακό δίκαιο, και τίποτε πέραν τούτου. Μόνο οικογενειακό δίκαιο. Και θεωρούν τους δικαστές του οικογενειακού δικαστηρίου «κάπως δευτέρας τάξεως» δικαστές, αφού απ’ αυτό το δικαστήριο δεν θα επιλεγεί ποτέ κανένας να πάει στο Ανώτατο. Γιατί; Γιατί να μην γίνει ένα οικογενειακό το οποίο να είναι ίσου βαθμού με τα επαρχιακά; Και το αποτέλεσμα ήταν ο για χρόνια πρόεδρος του οικογενειακού δικαστηρίου Γιώργος Σεργίδης, τον οποίο δεν θα έκαναν ποτέ μέλος του Ανωτάτου Δικαστηρίου, να γίνει δεκτός στην Ευρώπη και να επιλεγεί να είναι ο δικαστής της Κύπρου στο ΕΔΑΔ, και τώρα να δικάζει τους δικαστές του Ανωτάτου, τρόπος του λέγειν…

Τι πρέπει να γίνει για να εκσυγχρονιστεί η κυπριακή δικαστική εξουσία;

Έχω την άποψη ότι είναι ριζικές τομές που χρειάζονται, καθώς και επιμόρφωση και εξειδίκευση. Στην Ελλάδα, για παράδειγμα, υπάρχει Σχολή Δικαστών. Εκεί για να γίνεις δικαστής, περνάς από ιδιαίτερα αυστηρές εξετάσεις. Δηλαδή, δεν σε παίρνουν από το επάγγελμα με πείρα 5-6 χρόνων, όπως γίνεται στην Κύπρο. Κάθε λίγα χρόνια, όλοι μας χρειαζόμαστε επιμόρφωση. Π.χ. οι δικαστές του High Court του Λονδίνου, με υψηλότατη κατάρτιση και εμπειρογνωμοσύνη, δεν θεωρούν ντροπή να μετεκπαιδευτούν στο ευρωπαϊκό δίκαιο για να μπορούν να το εφαρμόζουν. Και ούτε θεωρούν ότι θίγεται το γόητρό τους με το να στέλνουν θέματα ευρωπαϊκού δικαίου για γνωμάτευση στο Δικαστήριο του Λουξεμβούργου. Έχουμε, ξέρετε, και μια νοοτροπία ότι τα ξέρουμε όλα… Είναι σύνηθες στην υπόλοιπη Ευρώπη, όταν υπάρχει θέμα ερμηνείας ευρωπαϊκού κεκτημένου, να ζητείται γνωμάτευση του δικαστηρίου της ΕΕ για να ερμηνεύσει το κεκτημένο. Σπάνια από την Κύπρο, που έγινε μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2004, καταδέχονται τα δικαστήρια να υποβάλουν τέτοια ερωτήματα. Η Κύπρος, πιστεύω, έχει αρνητικό ρεκόρ στον μικρό αριθμό παραπομπών προς στο δικαστήριο της ΕΕ. Είμαστε οι τελευταίοι που ζητούν γνωματεύσεις. Όταν ακόμα και η Γερμανία, με κορυφαίο συνταγματικό δικαστήριο, κάθε λίγο και λιγάκι στέλνει ερωτήματα στο δικαστήριο της ΕΕ. Επιπλέον, πιστεύω ότι θα πρέπει να ξεχωρίζουμε τις υποθέσεις που πράγματι πρέπει να έχουν προτεραιότητα από τις υποθέσεις που δεν πειράζει εάν δεν έχουν προτεραιότητα, όπως είναι οι αναφορές / αναπομπές του Προέδρου της Δημοκρατίας. Άλλο παράδειγμα: ένα παιδί που έριξε μια φωτοβολίδα στο γήπεδο στα 16 ή τα 17 του, εάν το δικάσεις στα 22 του δεν κάνεις τίποτε, χάνεται και το θέμα, του δημιουργείς κι έναν σωρό προβλήματα ενδεχομένως. 

Οι δικαστές επηρεάζονται από την περιρρέουσα

Ερωτηθείς κατά πόσον υπάρχει το ενδεχόμενο να ευνοούνται μεγάλα δικηγορικά γραφεία που εργοδοτούν στενά συγγενικά πρόσωπα δικαστών, ο Αλέκος Μαρκίδης υπενθύμισε πρόσφατη σχετική απόφαση ευρωπαϊκού δικαστηρίου. Ως αποτέλεσμα αυτής της απόφασης, σημειώνει ο πρώην γενικός εισαγγελέας, «υιοθετήθηκε μια νέα πρακτική οδηγία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, η οποία εκδόθηκε πριν από λίγες μέρες προκειμένου να υπάρξει συμμόρφωση με την απόφαση του ΕΔΑΔ, σε σχέση με την υπόθεση που αφορούσε δικαστή που μετείχε στη σύνθεση του δικαστηρίου, και ο οποίος ήταν συμπέθερος του δικηγόρου της συγκεκριμένης υπόθεσης [σ.σ. Κραμβής - Πολυβίου]». Η άποψη του κ. Μαρκίδη «είναι ότι με τη νέα οδηγία δεν γίνεται πλήρης διόρθωση της στρέβλωσης, διότι ρίχνει το βάρος στους δικηγόρους να πουν εάν έχουν αντίρρηση ή όχι, όταν υπάρχει στενός δεσμός μεταξύ δικαστή και δικηγόρου». Πιστεύω, προσθέτει ο Αλέκος Μαρκίδης, ότι «έπρεπε να υπάρχει αυτόματη εξαίρεση, διότι είναι πολλοί που θα έχουν αντίρρηση, αλλά δεν θα τολμήσουν να το πουν. Στην Κύπρο είμαστε…».

Η δικαστική εξουσία επηρεάζεται από την περιρρέουσα ατμόσφαιρα;

Γενικά, επηρεάζεται η δικαστική εξουσία και από υπερβολικά δημοσιεύματα για συγκεκριμένα άτομα που πρόκειται να δικαστούν. Όπως και ο κάθε άνθρωπος, έτσι και ο δικαστής μπορεί να επηρεασθεί όταν ξέρει ότι έχει διαμορφωθεί ήδη μια κοινή γνώμη για υπόθεση που πρόκειται να δικάσει. Όλοι οι άνθρωποι επηρεάζονται είτε το παραδέχονται είτε όχι. Για παράδειγμα, πιστεύω ότι επηρεάσθηκαν πάρα πολύ στην αρχή της περιόδου της κρίσης του 2013, διότι φοβούμενοι μήπως επανέλθει η οικονομική κρίση, εξέδωσαν αποφάσεις σε προσφυγές των θυμάτων του κουρέματος -καταθέτες της Τράπεζας Κύπρου και της Λαϊκής ή/και μέτοχοι της Τράπεζας Κύπρου- οι οποίες, εξ απόψεως νομικής ορθότητας, ήσαν λανθασμένες και το λέω καθαρά. Να σας δώσω ακόμα ένα παράδειγμα. Δημιουργήσαμε οικογενειακά δικαστήρια, μετά από μια μεγάλη πολιτική εκστρατεία και μάχη με την Εκκλησία, -σε βουλευτές του ΔΗΣΥ χρειάστηκε να ασκήσει δυναμική επιρροή ο Γλαύκος Κληρίδης για να πεισθούν να ψηφίσουν τις συνταγματικές αλλαγές- για να εκσυγχρονιστεί το οικογενειακό δίκαιο. Και τη συνταγματική τροποποίηση παραλίγο να την τουμπάρει το Ανώτατο Δικαστήριο - η Εκκλησία έχασε με ισοψηφία, διότι είχε το βάρος της απόδειξης. Και τότε έγινε κατανοητό ότι μπορούμε να αλλάξουμε το Σύνταγμα - μέχρι το 1989 ήταν ανένδοτοι ότι δεν μπορούμε να το τροποποιήσουμε. Αυτό είναι ένα παράδειγμα, όπου πολιτικές αντιλήψεις εισήλθαν στο Ανώτατο Δικαστήριο, που έλεγε ότι υπέρτατη πολιτειακή ανάγκη είναι να μην αλλάζει το Σύνταγμα, πάνω στο οποίο στηρίζεται η αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Όταν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας και η Βουλή των Αντιπροσώπων συμφωνούν ότι πρέπει να αλλάξει το Σύνταγμα -είναι και το παράδειγμα της ηλικιακής αλλαγής στο δικαίωμα ψήφου από τα 21 στα 18- εσύ ως δικαστήριο θα μου πεις ποια είναι η πολιτειακή ανάγκη; Στη συνέχεια, βέβαια, άλλαξαν και θεμελιώδεις διατάξεις και σήμερα ισχύει ότι το ευρωπαϊκό κεκτημένο είναι πάνω από το Σύνταγμα. Δεν ξέρω πόσοι καταλαβαίνουν ότι σήμερα το 50% της κυριαρχίας της Βουλής των Αντιπροσώπων είναι πλέον στις Βρυξέλλες και ασκείται απ’ εκεί, είτε το θέλουμε είτε δεν το θέλουμε.

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Επόμενο άρθρο:

Αφιέρωμα

Είναι δίκαιη η Δικαιοσύνη στην Κύπρο;

Είναι η δικαστική εξουσία ένα κλειστό μαγαζί; Ποιος ο ρόλος των σχέσεων έδρας-δικηγόρων; Ανοίγουμε την «απαγορευμένη» συζήτηση.

03 / 09
Επιστροφή
στην αρχή