«Διαιρεμένο το....Ηνωμένο Βασίλειο»

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΚΥΠΡΟΣ
Βαθιά διχασμένη αναδεικνύεται η Βρετανία από το δημοψήφισμα - Το σίγουρο είναι ότι το κουτί της Πανδώρας τώρα έχει ανοίξει

Μια βαθιά διχασμένη χώρα ανέδειξε το δημοψήφισμα στο Ηνωμένο Βασίλειο, που από χθες τα ξημερώματα προσπαθεί να συνειδητοποιήσει τι σημαίνει στην πραγματικότητα το Brexit για το μέλλον, αλλά και ποιες κοινωνικές δυναμικές οδήγησαν στην απόφαση για αποχώρηση από την ΕΕ με 51,9% υπέρ και 48,1% κατά.

Βρετανοί αναλυτές κάνουν από χθες ήδη λόγο για «Διαιρεμένο Βασίλειο» και για «επανάσταση των εργατικών τάξεων», αναδεικνύοντας μια εικόνα γεωπολιτικών και κοινωνικών διχασμών για τους οποίους το δημοψήφισμα ήταν σαν ένα κουτί της Πανδώρας που άνοιξε ξαφνικά.

«Ημέρα ανεξαρτησίας»
Οι Βρετανοί αποφάσισαν να «πάρουν τη χώρα τους πίσω», όπως χαρακτηριστικά έλεγαν οι εθνικιστικές ρητορικές των υποστηρικτών του Brexit, και χθες πανηγυρίζοντας ο Νάιτζελ Φαράτζ, ο ηγέτης του εθνικιστικού UKIP και από τις κυριαρχούσες μορφές στο στρατόπεδο του Brexit, είπε ότι η 23η Ιουνίου θα πρέπει να εορτάζεται ως μέρα της ανεξαρτησίας.
Σε όλη την εκστρατεία κυριάρχησαν το εθνικιστικό και ξενοφοβικό στοιχείο. Από χθες η Βρετανία γυρίζει σελίδα στην πολιτική της ιστορία και εισέρχεται σε ένα κεφάλαιο όπου έντονος εθνικισμός και ξενοφοβία δίνουν το δικό τους στίγμα.
Ο διχασμός στους κόλπους της κοινωνίας και της πολιτικής είναι πολυεπίπεδος και αφορά ηλικίες, μορφωτικό επίπεδο και επάγγελμα, και φυσικά γεωγραφία.

Υπέρ οι μεγαλύτεροι
Έντονη είναι η διαφοροποίηση ανάμεσα στις γενιές απέναντι στην απόφαση για το μέλλον του ΗΒ, καθώς, σύμφωνα με τις πρώτες ενδείξεις, οι νέοι ηλικίας 18 με 24 ετών ψήφισαν μαζικά υπέρ της παραμονής της χώρας στην ΕΕ, με 64%, ενώ οι ηλικίες 50 με 64 ετών ψήφισαν με 49% υπέρ του Brexit και οι ηλικίες πάνω από 65 ετών στήριξαν με 58% την αποχώρηση από την ΕΕ. Οι ηλικίες 25 με 49 ετών ψήφισαν με 45% υπέρ της παραμονής στην Ένωση.
Τα ανοιχτά σύνορα, οι ευκαιρίες ανταλλαγής γνώσεων και ιδεών που δίνει η ΕΕ ήταν οι βασικοί λόγοι για τους οποίους οι νεαρότεροι ψήφισαν υπέρ της παραμονής στην Ένωση. Παράλληλα, η πιο ανεκτική και ανοιχτή αντιμετώπιση της διαφορετικότητας που έχουν οι νέοι σε σχέση με τις μεγαλύτερες γενιές θεωρείται ότι διαδραμάτισε σημαντικό παράγοντα στην εκλογική τους απόφαση να στηρίξουν την παραμονή στην ΕΕ, αντιστεκόμενοι στις κινδυνολογίες των υποστηρικτών του Brexit όσον αφορά τους μετανάστες και τους πρόσφυγες.

Ενάντια στην ελίτ;
Πολλοί σχολιαστές στο Λονδίνο ερμήνευσαν το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος ως μια δυνατή ψήφο αντίδρασης των εργατικών τάξεων εναντίον των ελίτ. Η τάση αυτή αναδεικνύεται και από τη γεωγραφική κατανομή ανάμεσα στις μεγάλες πόλεις και τις μικρότερες, αλλά και σε σχέση με το μορφωτικό επίπεδο και το επάγγελμα.
Σύμφωνα με πρώτες εκτιμήσεις, το 66% των ψηφοφόρων που σταμάτησαν το σχολείο στα 16 ψήφισε υπέρ του Brexit ενώ μόνο το 29% των ψηφοφόρων με πτυχίο πανεπιστημίου ψήφισε υπέρ του Βrexit.
Ενώ το Λονδίνο, το Μάντσεστερ, το Λίβερπουλ και το Μπρίστολ είναι τα μεγάλα αστικά κέντρα όπου υπερίσχυσε η ψήφος υπέρ της παραμονής στην ΕΕ, στις μικρότερες πόλεις και στην επαρχία υπερίσχυσε το Brexit.
Το Λονδίνο ψήφισε με 59,9% την παραμονή στην Ένωση, καθιστώντας το ένα από τα ισχυρότερα προπύργια του Βremain, αλλά αντανακλώντας έτσι το πολιτικό και κοινωνικό χάσμα ανάμεσα στην πρωτεύουσα του ΗΒ και στην υπόλοιπη χώρα.

Νίκη των «κανονικών»
Βρετανοί σχολιαστές εκτιμούν ότι το χάσμα ανάμεσα στο Λονδίνο και την υπόλοιπη χώρα είναι τόσο μεγάλο που η πρωτεύουσα δείχνει να έχει χάσει τη βαρύτητά της στα μάτια των υπόλοιπων κατοίκων. Το ίδιο χάσμα, σε μικρότερη γεωγραφική κλίμακα, χαρακτήρισε την ψήφο και στους κόλπους του Λονδίνου, με περιοχές όπου κυριαρχεί το αγγλικό εργατικό στοιχείο να καταγράφουν μεγαλύτερα ποσοστά υπέρ του Brexit σε σχέση με περιοχές με μεγαλύτερη θρησκευτική και εθνοτική ανάμειξη και με πιο εύπορους πληθυσμούς.


Οι «ελίτ του Λονδίνου» και το «πολιτικό κατεστημένο» ήταν από τα βασικά επιχειρήματα των υποστηρικτών του Brexit, που κάλεσαν τους ψηφοφόρους να εκφράσουν την αντίδρασή τους εναντίον τους.
Δεν είναι τυχαίο ότι ο Νάιτζελ Φαράτζ, ο ηγέτης του εθνικιστικού UKIP και από τις κυριαρχούσες μορφές στο στρατόπεδο του Brexit, μίλησε χθες για νίκη των «κανονικών, αξιοπρεπών και τίμιων ανθρώπων» και εναντίον των «συμφερόντων» και των μεγάλων τραπεζών.

Η σιωπηρή πλειοψηφία
Η μεγάλη συμμετοχή στο δημοψήφισμα, της τάξης του 72,2%, που έρχεται τρίτη σε μέγεθος μετά τη συμμετοχή στο δημοψήφισμα στη Σκωτία το 2014 και τις βουλευτικές εκλογές του 2015, ενίσχυσε τελικά το στρατόπεδο του Brexit, εκτιμούσαν χθες οι πρώτες αναλύσεις.

Οι ίδιοι αναλυτές έκαναν λόγο για μια σιωπηρή πλειοψηφία κατά της παραμονής στην ΕΕ ενώ όλες οι εκτιμήσεις πριν από το δημοψήφισμα θεωρούσαν ότι η σιωπηρή πλειοψηφία ήταν αυτή υπέρ της παραμονής στην ΕΕ. Η ψήφος υπέρ ή κατά της παραμονής στην ΕΕ δεν ταυτίστηκε απόλυτα με τις γραμμές των πολιτικών κομμάτων, εκτός από το UKIP όπου το 92% των ψηφοφόρων του φαίνεται ότι ψήφισε υπέρ του Brexit. Τεράστιο πάντως ήταν το βάρος των Συντηρητικών καθώς το 57% όσων ψήφισαν υπέρ του Brexit είναι ψηφοφόροι του συγκεκριμένου πολιτικού χώρου.
Για τους Εργατικούς η κατάσταση είναι πολύ δυσάρεστη καθώς το κόμμα, η ηγεσία του οποίου είχε ταχθεί φανατικά υπέρ της παραμονής στην ΕΕ και είχε κατέβει στους δρόμους για να τη στηρίξει, έχασε τον έλεγχο της βάσης του η οποία ψήφισε επίσης υπέρ του Brexit. Το δημοψήφισμα ανέδειξε το χάσμα ανάμεσα στις ηγεσίες των Εργατικών και στις εργατικές τάξεις που κανονικά εκπροσωπεί, και αυτό προκαλεί ήδη μεγάλους κραδασμούς στους κόλπους του κόμματος.

Νίκη ευρωσκεπτικισμού
Αξιοσημείωτη είναι η συνολική αύξηση που κατέγραψε ο ευρωσκεπτικισμός στη Βρετανία από το 1975 και το πρώτο τότε δημοψήφισμα για την παραμονή ή όχι της χώρας στην ΕΟΚ. Το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν ήδη μέλος της ΕΟΚ από το 1973, αλλά ο τότε πρωθυπουργός των Εργατικών Χάρολντ Ουίλσον κάλεσε σε δημοψήφισμα λόγω εντάσεων στους κόλπους του κόμματός του, όπως τώρα έκανε ο Συντηρητικός Ντέιβιντ Κάμερον.
Τότε, το 67% των πολιτών είχε ψηφίσει υπέρ της παραμονής στην ΕΟΚ και 33% είχε ψηφίσει εναντίον.

Μαζί με τον ευρωσκεπτικισμό έχει αυξηθεί κατακόρυφα και ο εθνικισμός, καθώς το μέχρι πρότινος περιθωριοποιημένο ακροδεξιό UKIP και γενικότερα οι ακροδεξιές ιδεολογίες έχουν σήμερα εξελιχθεί σε βασικούς παράγοντες της πολιτικής ζωής της χώρας. Το δημοψήφισμα ήταν άλλωστε παράγωγο της ρητορικής του Νάιτζελ Φαράτζ και της υιοθέτησής της από ένα μεγάλο μέρος των Συντηρητικών.

Μοιράστηκε η χώρα
Βαθύς αναδεικνύεται ο διχασμός στους κόλπους του ΗΒ και από τις μεγάλες διαφορές ανάμεσα στην Αγγλία, από τη μια μεριά, και τη Σκωτία και τη Βόρειο Ιρλανδία, από την άλλη.
Στην Αγγλία, το Brexit επικράτησε με 53,4% ενώ στη Σκωτία το Bremain επικράτησε με 62% και στη Βόρειο Ιρλανδία με 55,8%.

Για τους Σκωτσέζους, η παραμονή στην ΕΕ αποτελεί πλέον μέρος της νέας ταυτότητας που έχουν δημιουργήσει και η νίκη του Brexit σε εθνικό επίπεδο ανοίγει την πόρτα για νέες κινητοποιήσεις υπέρ της σκωτικής ανεξαρτησίας. Στη Βόρειο Ιρλανδία, η παραμονή στην ΕΕ θεωρείται από πολλούς, και κυρίως από τους καθολικούς, ως βασικό συστατικό της διατήρησης της ειρήνης ανάμεσα στις δυο κοινότητες, ενώ η ουσιαστική απουσία συνόρων με τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας αποτέλεσε τις τελευταίες δεκαετίες πολύ σημαντικό παράγοντα άμβλυνσης των εντάσεων ανάμεσα σε καθολικούς και προτεστάντες.

Το Γιβραλτάρ, που ανήκει στο Ηνωμένο Βασίλειο και που έχει κατά καιρούς ιδιαίτερα τεταμένες σχέσεις με την Ισπανία, ψήφισε μαζικά υπέρ της παραμονής στην ΕΕ, με 96%. Ο φόβος του Brexit είναι μεγάλος στο Γιβραλτάρ καθώς η Μαδρίτη από το 2011 έχει ανεβάσει τους τόνους.

Εξαίρεση στη φιλοευρωπαϊκή στάση της Ιρλανδίας και της Σκωτίας αποτελεί η Ουαλία, που ψήφισε υπέρ του Brexit με 52,5%, κάτι που αρχικά εξηγήθηκε από την έλλειψη εντάσεων ανάμεσα στους Ουαλούς και το Λονδίνο.

Σε αναβρασμό 

Οι φυγόκεντρες δυνάμεις στο ΗΒ έκαναν την εμφάνισή τους αμέσως μετά τα αποτελέσματα των δημοψηφισμάτων, ανεβάζοντας την ένταση στο Λονδίνο και επιδεινώνοντας το ήδη βαρύ κλίμα στις Βρυξέλλες.
Ο ιστορικός ηγέτης του Σκωτικού Εθνικού Κόμματος (SNP) Άλεξ Σάλμοντ, που είχε χάσει το δημοψήφισμα για απόσχιση της Σκωτίας από το ΗΒ το 2014, έκανε λόγο για νέο δημοψήφισμα στη Σκωτία. Η νυν αρχηγός του SNP και πρωθυπουργός της Σκωτίας Νίκολα Στάρτζεντ δήλωσε αρχικά με νόημα ότι το χθεσινό δημοψήφισμα κατέστησε σαφές ότι η θέση της Σκωτίας είναι στην ΕΕ. Και λίγες ώρες αργότερα ανακοίνωσε σχέδια για νέο δημοψήφισμα στη Σκωτία.
Στη Βόρειο Ιρλανδία, ηγετικό στέλεχος του Sinn Fein και ανώτατο μέλος της κυβέρνησης του Μπέλφαστ έκανε λόγο για δημοψήφισμα με σκοπό την ένωση της Βορείου Ιρλανδίας με τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας, ενώ στο Γιβραλτάρ καταγράφεται μεγάλη νευρικότητα.


Αναλυτές δεν αναμένουν ότι οι εξελίξεις θα είναι ραγδαίες όσον αφορά τη Σκωτία και ακόμα λιγότερο τη Βόρειο Ιρλανδία, αλλά επισημαίνουν ότι το κλίμα πλέον έχει γίνει τοξικό και προειδοποιούν ότι κυρίως το θέμα της Σκωτίας έχει και μεγάλες ευρωπαϊκές διαστάσεις, καθώς, αν η ΕΕ δεχθεί μιαν αποσχισμένη από το ΗΒ Σκωτία αυτομάτως στους κόλπους της, θα ανοίξει ο δρόμος και για άλλα αποσχιστικά κινήματα σε χώρες μέλη, με πρώτη την Καταλωνία.

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Επόμενο άρθρο:

Αφιέρωμα

#Brexit: Μετά το σεισμό, το τσουνάμι

Οι Βρετανοί αποφάσισαν να «πάρουν τη χώρα τους πίσω» – το βρετανικό ισοδύναμο του οικείου μας «η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες». Και τώρα τι;

03 / 30
Επιστροφή
στην αρχή