Χελώνες και τουρισμός: Μύθοι και πραγματικότητες

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΚΥΠΡΟΣ

Για κάθε 1000 χελωνάκια που θα γεννηθούν μόνο ένα από αυτά θα ενηλικιωθεί και θα φθάσει στην αναπαραγωγική ηλικία. Οι χελώνες ζουν περίπου 100 χρόνια

 

Με αφορμή το χλιδάτο πάρτι νεονύμφων ζάπλουτων Ρώσων στο ξενοδοχείο Άνασσα στην περιοχή Ασπρόκρεμμος του Νέου Χωρίου, λέχθηκαν πολλές ανακρίβειες, ψέματα και υπερβολές για τις χελώνες και την προστασία τους. Παράλληλα αναδείχθηκε το αλαλούμ αρμοδιοτήτων μεταξύ κυβερνητικών τμημάτων, έλλειψη γενικότερου σχεδίου ελέγχου και προστασίας των ακτών, καθώς και η αδυναμία επιβολής της τάξης. Η αντίδραση παραγόντων της περιοχής έβγαλε στην επιφάνεια και τις στρεβλώσεις σχετικά με το σχέδιο Natura και το μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης που εφαρμόζεται στον τόπο μας.

Οι χελώνες

Σε όλη την ακτογραμμή του κόλπου της Πόλης Χρυσοχούς και μέχρι τον Πύργο Τηλλυρίας γεννούν χελώνες. Όπως και στην άλλη πλευρά από το Ακρωτήρι Αρναούτη μέχρι το Ακρωτήρι στη Λεμεσό εντοπίζονται φωλιές από πράσινες χελώνες και καρέτα καρέτα. Φωλιές χελωνών εντοπίζονται κατά καιρούς ακόμη και στις παραλίες της Λάρνακας και της Αμμοχώστου. Ωστόσο, δεν ακολουθείται παντού η ίδια πολιτική για την προστασία τους και δεν εφαρμόζονται τα ίδια μέτρα.

Υπάρχουν για παράδειγμα οι περιοχές της Λάρας και Τοξεύτρας όπου λαμβάνονται αυστηρά μέτρα και τους καλοκαιρινούς μήνες κατά την ωοτοκία των χελωνών απαγορεύεται η παραμονή επισκεπτών στις παραλίες μετά τις 10 βράδυ. Σε κάποιες περιπτώσεις επίσης, όπως για παράδειγμα στην παραλία του κόλπου των Κοραλλίων ή άλλες περιοχές όταν διαπιστώνονται φωλιές χελωνών τα αβγά τους μεταφέρονται σε παραλίες περισσότερο προστατευόμενες όπως είναι η Λάρα. Στην παραλία του Ασπρόκρεμου εντοπίζονται κάθε χρόνο πάνω από 20 φωλιές χελωνών, ενώ είναι γνωστό πως λίγα μέτρα ανατολικότερα του ξενοδοχείου εντοπίζεται μικρός πληθυσμός από φώκιες.

Επιτυχία

Το επιτυχημένο πρόγραμμα προστασίας των χελωνών που άρχισε να εφαρμόζεται από το 1977 με πρωταγωνιστές τους συνταξιούχους πλέον λειτουργούς του Τμήματος Αλιείας Ανδρέα Δημητρόπουλο και Μυρούλα Χατζηχριστοφόρου απέδωσε και τα τελευταία χρόνια οι φωλιές χελωνών πολλαπλασιάστηκαν.
Τον περασμένο χρόνο πάνω από 1.300 φωλιές από τις οποίες περίπου το 1/3 ήταν πράσινων χελωνών που είναι και πιο σπάνιες. Τα δύο είδη χελωνών μόλις φθάσουν στην ηλικία των 25-30 χρονών γεννούν κάθε 4 χρόνια 400 περίπου αβγά σε 4-5 διαφορετικές φωλιές.

Βάσει εκτιμήσεων για κάθε 1.000 χελωνάκια που θα γεννηθούν μόνο ένα από αυτά θα ενηλικιωθεί και θα φθάσει στην αναπαραγωγική ηλικία. Οι χελώνες ζουν περίπου 100 χρόνια και το πιο εντυπωσιακό στοιχείο τους είναι ότι επιστρέφουν για να γεννήσουν στις ίδιες παραλίες απ' ου ξεκίνησαν το μαγικό τους ταξίδι.

Οι επιστήμονες έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι χελώνες αποτυπώνουν στα αισθητήρια όργανά τους τη συγκεκριμένη παραλία από τον μαγνητισμό της γης, τη γεύση από τα θαλάσσια ρεύματα του κόλπου και την άμμο. Η αύξηση των φωλιών που καταγράφεται τα τελευταία χρόνια είναι βέβαιο πως οφείλεται στην εφαρμογή αυτού του προγράμματος. Η αδιαμφισβήτητη επιτυχία του προγράμματος αναγνωρίζεται από την ΕΕ, αλλά και από διεθνείς μη κυβερνητικές οργανώσεις.

Η Κύπρος θεωρείται παράδειγμα για πολλές χώρες της Μεσογείου, οι οποίες αποστέλλουν αντιπροσωπείες τους για να παρακολουθήσουν ειδικά σεμινάρια. Η εντυπωσιακή αύξηση που παρατηρείται είναι θέμα που ερευνάται από ειδικούς, οι οποίοι τείνουν να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι η αλλαγή του κλίματος στην περιοχή της Μεσογείου, με την αύξηση της θερμοκρασίας, βοηθά στην ωοτοκία των χελωνών.

Το πλεονέκτημα έγινε πρόβλημα

Από την έκταση στην οποία γεννούν οι χελώνες και του τρόπου τουριστικής ανάπτυξης του νησιού είναι φανερό πως δεν μπορεί να εφαρμοστεί παντού ενιαία πολιτική για την προστασία των χελωνών. Μοιραία λοιπόν βλέπουμε στον Ακάμα και ιδιαίτερα στις παραλίες Λάρας και Τοξεύτρας να απαγορεύεται η διακίνηση και παραμονή επισκεπτών στις παραλίες μετά τις 10 το βράδυ, ενώ σε άλλες περιοχές έστω και με φειδώ, όπως λένε οι αρμόδιοι δίνονται άδειες για πάρτι και πανηγύρια.

Στον Ακάμα εδώ και χρόνια έχει απαγορευτεί κάθε είδους οικιστική ή τουριστική ανάπτυξη, όμως δεν γίνεται το ίδιο σε άλλες περιοχές. Για παράδειγμα τη δεκαετία του '90 δόθηκε άδεια, με πολλές παρεκκλίσεις είναι αλήθεια, για την ανέγερση του Άνασσα. Στην ίδια περιοχή κτίστηκαν και εκατοντάδες πλέον επαύλεις. Τα τελευταία χρόνια λόγω ΕΕ και του σχεδίου Natura χαρακτηρίστηκαν περιοχές ωοτοκίας των χελωνών οι παραλίες από την Πόλη Χρυσοχούς μέχρι τη Γιαλιά και την Αγία Μαρίνα.

Δεν έγινε όμως κάτι ανάλογο στη νότια πλευρά σε παραλίες όπως είναι αυτές του Coral Bay. Δεν θα μπορούσε άλλωστε να γίνει κάτι τέτοιο διότι ουσιαστικά η τουριστική ανάπτυξη σε αυτή την περιοχή συντελέστηκε τις προηγούμενες δεκαετίες.

Υπερβολές

Το παράπονο των παραγόντων και κατοίκων του διαμερίσματος της Πόλης Χρυσοχούς είναι γιατί στη δική τους περιοχή εφαρμόζονται τόσο αυστηροί κανόνες για την τουριστική ανάπτυξη σε αντίθεση με τις υπόλοιπες περιοχές. Η εξήγηση είναι απλή. Διότι εκεί στον κόλπο της Πόλης Χρυσοχούς η τουριστική ανάπτυξη καθυστέρησε και η πολιτεία επέλεξε να εντάξει αυτές τις περιοχές στις προστατευόμενες.

Το αίτημα των παραγόντων της περιοχής να χαλαρώσουν οι πρόνοιες του σχεδίου Natura και να ενθαρρυνθεί η τουριστική ανάπτυξη με την ανέγερση ορισμένων ξενοδοχειακών μονάδων δεν φαίνεται να μπορεί να ικανοποιηθεί. Ενδεχομένως να μπορούσαν να εξευρεθούν τρόποι για να δοθούν κάποια κίνητρα κ.λπ.

Όμως ήταν πολύ μεγάλο λάθος να προβάλλεται αυτό το θέμα και να επιχειρηματολογούν οι παράγοντες της περιοχής σε μια στιγμή που η κοινωνία έβραζε και οι εικόνες με την μπουλντόζα στην προστατευόμενη παραλία έκαναν τον γύρο του κόσμου. Τα επιχειρήματα που προβάλλονταν έμοιαζαν ως προσπάθειες να δικαιολογηθούν οι αυθαιρεσίες και πουλήσουν εκδούλευση στους υπαίτιους της καταστροφής.

Το μοντέλο

Ακόμη όμως και με την υφιστάμενη κατάσταση η περιοχή του διαμερίσματος της Πόλης Χρυσοχούς θα μπορούσε να μετατρέψει την παρουσία των χελωνών σε πλεονέκτημα και να αναπτυχθεί τουριστικά. Αυτό προϋποθέτει όμως τον σχεδιασμό ενός διαφορετικού μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης και την παροχή ειδικών κινήτρων. Δυστυχώς όμως ακόμη και επιτυχημένους θεσμούς στην Ευρώπη, όπως είναι το bed and breakfast στην Κύπρο είναι παράνομο και δεν υιοθετείται από τον ΚΟΤ.

Μέσω αυτού του θεσμού για παράδειγμα οι κάτοικοι του Νέου Χωρίου αντί να δουλεύουν γκαρσόνια και καθαρίστριες σε κάποια ξενοδοχειακή μονάδα θα μπορούσαν να αξιοποιούν τα σπίτια τους και τις περιουσίες τους για να έχουν ολόχρονα εισοδήματα από τον τουρισμό.


Επιστροφή
στην αρχή