Χαμένοι στην (επιφανειακή) ανάλυση

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ
Ο εθνικισμός συνδέονταν πάντα με την εικόνα εκείνου που, διαμέσου του, βλέπει τον εαυτό του περίτρανο ενώ βρίσκεται σε μια περίοδο ύφεσης, κρίσης.

Ο εθνικισμός συνδέονταν πάντα με την εικόνα εκείνου που, διαμέσου του, βλέπει τον εαυτό του περίτρανο ενώ βρίσκεται σε μια περίοδο ύφεσης, κρίσης και παρακμής. Καθόλου παράξενα ο εθνικισμός βρίσκεται αυτή τη στιγμή και στη δημόσια σφαίρα της Τουρκίας (ρητορική Ερντογάν, δηλώσεις αντιπολίτευσης και κριτική στον τελευταίο) αλλά και σε αυτή της Ελλάδας –που ποτέ δεν έλειψε ακόμη κι αν η αριστερή κυβέρνηση Τσίπρα στέλνει τον ΥΠΑΜ της μαζί με τους νεοναζί του Μιχαλολιάκου για… φιέστα στα ακριτικά νησιά. Ο εθνικιστής μοιάζει συνεπώς με έναν γερασμένο άντρα που φορώντας μια στρατιωτική στολή φαντάζει νέος και δυνατός. Οι κοινωνίες για να αυτοθεμισθούν και να αυτοοργανωθούν χρησιμοποιούν περισσότερο τη φαντασία, άρα και το παράλογο, παρά τη λογική, υποστήριζε κάποτε σοφά ο Καστοριάδης. Στη Γενεύη το μόνο σίγουρο είναι πως τυχόν επικράτηση του εθνικισμού –από οποιαδήποτε πλευρά– θα αποτελέσει όχι μόνο το τελευταίο καταφύγιο της ηλιθιότητας, αλλά κι έναν λόγο για να θαφτεί οριστικά το Κυπριακό.


Η λάθος εστίαση


Οι υψηλοί εθνικιστικοί τόνοι του Ερντογάν μεταπραξικοπηματικά ερμηνεύονται ως ένα εργαλείο για να διασφαλίσει τη στήριξη των Κεμαλιστών του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP) προκειμένου να ολοκληρώσει τη συνταγματική μεταρρύθμιση της χώρας του ώστε να μεταβεί στο προεδρικό σύστημα – όπως ο ίδιος τέλος πάντων κάπως «αλά Τούρκα» το έχει οραματιστεί. Στην Κύπρο επικεντρωνόμαστε στην ανάλυση της Τουρκίας αγνοώντας το τι πραγματικά επισυμβαίνει στο εσωτερικό της. Πρόσφατα, ο Τανζού Οζτζάν είπε ότι θα πάει ο ίδιος να υψώσει την τουρκική σημαία στα νησιά του Αιγαίου και κάλεσε και άλλους βουλευτές να πάνε μαζί του. Όλοι επικεντρωθήκαμε (κυρίως τα ειδησεογραφικά Μέσα σε Ελλάδα και Κύπρο) στο περιεχόμενο της δήλωσης που αναπαράχθηκε ως «ακόμη μία πρόκληση της Τουρκίας». Κανείς δεν έδωσε σημασία στον τόπο και τον χρόνο της δήλωσης. Ο Οζτζάν συμπλήρωσε: «Εδώ υπάρχουν 18 νησιά και 2 βραχονησίδες. Ο Πρόεδρος και ο πρωθυπουργός ξέρουν όλη την ώρα να πετάνε εθνικιστικές εκφράσεις, αλλά για να διώξουν την ελληνική σημαία από χωρικά μας ύδατα, που αποτελούν κομμάτι της Τουρκικής Δημοκρατίας με βάση τις διεθνείς συνθήκες και το δίκαιο, κλείνουν τα μάτια. Να δώσουν ΝΟΤΑΜ στην Ελλάδα λέγοντας 'βγάλε τη σημαία σου αδελφέ, εδώ είναι δικό μου έδαφος', δεν το λένε», με σαφέστατο αποδέκτη τον ίδιο τον Ερντογάν. Με μία ημέρα διαφορά, ο ΥΠΑΜ της Ελλάδας Πάνος Καμμένος τόνισε σε ραδιοφωνική του συνέντευξη πως «ο στρατός της Τουρκίας είναι διαλυμένος και πως τα αεροπλάνα της τα πετάνε φοβισμένοι νεαροί». Φαντασιακοί και παράλογοι αμφότεροι.


Καμιά γεωπολιτική


Ούτε οι διεθνείς σχέσεις, ούτε η γεωπολιτική, ούτε η Ιστορία ή η κοινωνιολογία μπορούν να δώσουν απαντήσεις χωρίς τους αριθμούς. Τα δημογραφικά δεδομένα είναι αριθμοί και οι αριθμοί έχουν πάντα δίκιο. Πολιτογράφηση 26.500 εποίκων χθες σημαίνει πολιτογράφηση ακόμη περισσότερων χιλιάδων σε λίγα χρόνια. Κοινώς; Η δημογραφική αλλοίωση των κατεχομένων όχι μόνο θα σβήσει τις όποιες αντιστάσεις των Τουρκοκυπρίων, αλλά θα τουρκοποιήσει/ισλαμοποιήσει τη μισή Κύπρο. Στη διεθνή συμπαραγωγή The Gatekeepers του Ισραηλινού σκηνοθέτη Dror Moreh για την ιστορία της Shin Bet, οι 5 από τους 6 πρώην επικεφαλής της διαβόητης Υπηρεσίας Ασφαλείας του Ισραήλ αξιολογούν αλλά και ασκούν κριτική σχετικά με το πώς ο αριθμός των εποίκων στα κατεχόμενα, από το Ισραήλ, εδάφη «έθαψε» ad hoc την ειρηνευτική διαδικασία μετά τη δολοφονία του Γιτζάκ Ράμπιν. Η στάση εκείνων που θεωρούν ότι χωρίς τη λύση η συνέχιση του σημερινού status quo θα είναι εσαεί υπέρ της ελληνοκυπριακής πλευράς, ή αντίστοιχα εκείνων που (δικαίως) θεωρούν ότι μετά τη λύση ο Ερντογάν θα παραμονεύει για να κυριεύσει ολόκληρη τη λύση, σκέφτονται με το φαντασιακό. Παράλογα και όχι με ορθή κρίση.


Αλέξης και Ταγίπ


Με φόντο τη συζήτηση για την ασφάλεια και τις εγγυήσεις στη Γενεύη τόσο ο Έλληνας πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας όσο και ο Τούρκος Πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν έχουν τους επόμενους μήνες να αντιμετωπίσουν μια σειρά σοβαρών προκλήσεων. Ο Έλληνας πρωθυπουργός εξήγγειλε την περασμένη Πέμπτη την καταβολή, εντός του 2016, εφάπαξ 13ης σύνταξης στους χαμηλοσυνταξιούχους και την αναστολή της αύξησης του ΦΠΑ στα νησιά του Βορείου και Ανατολικού Αιγαίου που δέχονται το «βάρος» του προσφυγικού–μεταναστευτικού. Μια… ζαριά προκειμένου να ικανοποιήσει το εσωτερικό και ταυτόχρονα να στείλει ένα σαφές μήνυμα προς το εξωτερικό: Απαίτηση πολιτικής συμφωνίας, για να κλείσει η αξιολόγηση και να ακολουθήσει η συζήτηση για πρωτογενή πλεονάσματα και μεσοπρόθεσμα μέτρα – με τη συμμετοχή ή χωρίς του ΔΝΤ. Το plan B; Εκλογές, που αν δεν τις χάσει, μιας και η αξιωματική αντιπολίτευση δείχνει να προηγείται συντριπτικά, θα προσπαθήσει τουλάχιστον να κόψει την αυτοδυναμία (και λόγω απλής αναλογικής) στον Κυριάκο Μητσοτάκη. Τι ήταν συνεπώς οι «προεκλογικές» υποσχέσεις; Φαντασιακή κίνηση. Τι σημαίνει για το Κυπριακό αυτό; Πως μετά από μια πιθανή συμφωνία στη Γενεύη το συνεπακόλουθο δημοψήφισμα ίσως γίνει με άλλη κυβέρνηση στην Αθήνα, μετά την άνοιξη. Για την Άγκυρα οι προκλήσεις είναι περισσότερες και διεθνείς: Κουρδικό, ανοικτά μέτωπα σε Ιράκ και Συρία. Στο εσωτερικό όμως ο Ερντογάν παραμένει όμηρος του φαντασιακού του, αναφερόμενος, κάθε τρεις και λίγο, στη Συνθήκη της Λωζάννης προκειμένου να ολοκληρώσει τον βραχνά της συνταγματικής μεταρρύθμισης. Τι σημαίνει για το Κυπριακό αυτό; Δημοψήφισμα (ή και εκλογές) γύρω στον Μάρτιο προκειμένου να γίνει, και de jure, Πρόεδρος, και μετά όλη την έμφασή του στα ανοικτά μέτωπα, με το Κυπριακό να είναι προγραμματισμένο πρώτο. Για την Κύπρο πάντως αποφεύγει να στέκεται σε δηλώσεις τύπου Λωζάννης. Και το γεγονός ότι «έπιασε» τραπέζι στη Γενεύη ίσως να δείχνει επικράτηση του ορθολογισμού έναντι της φαντασίας από πλευράς του.


Αντί επιλόγου


Ελλάδα, Τουρκία, Βρετανία, Γαλλία, Ρωσία, Κίνα, Γερμανία θέλουν να εντάξουν το Κυπριακό και τη λύση του στο δικό τους αξιακό πλέγμα ισχύος και συμφερόντων. Θεωρητικά, το ίδιο ισχύει και για τη Δημοκρατία της Γουινέας Μπισάου, ασχέτως αν η χώρα της Δυτικής Αφρικής δεν ανήκει στο υποσύστημα της περιοχής μας ή στην ΕΕ. Έχουν κι αυτοί όμως πέντε εθνοτικές ομάδες όπως, εμείς με τους Μπαλάντα να ελέγχουν τα σώματα ασφαλείας, τους Φουλανί να αποτελούν την πολιτικοοικονομική ελίτ της χώρας και τις άλλες τρεις (οι Μαντίνγκο, οι Παπέλ και οι Μαντζάκα) να διαμοιράζονται τα υπόλοιπα. Η χώρα θυμίζει την Κύπρο πριν από το 1974. Πραξικοπήματα, μίνι εμφύλιοι. Θυμίζει την Τουρκία και την Ελλάδα του 20ού αιώνα με τις δικτατορίες. Είναι μια χώρα του 1,5 εκατομμυρίου όπου το φαντασιακό επικρατεί έναντι του ορθολογισμού. Γιατί όποιος στρατηγός φοράει τη στρατιωτική του στολή, αυτόματα νιώθει δυνατός. Όπως χαρακτηριστικά σημείωνε κάποτε και ο Βασίλης Ραφαηλίδης «… Ο εθνικισμός, μ’ άλλα λόγια, όταν δεν είναι ένα βλακώδες ιδεολόγημα κατάλληλο περισσότερο για φασίστες παρά για σοβαρούς ανθρώπους, είναι ένα εύχρηστο εργαλείο για πολιτική δουλειά, που πρέπει να μάθουμε να το χρησιμοποιούμε επιδέξια κατά τις περιστάσεις και κατά τους προγραμματισμούς μας. Η εμφάνιση ενός αριστερού εθνικισμού τα τελευταία χρόνια έχει άμεση σχέση με τον ιμπεριαλισμό και την ανάπτυξη των πολυεθνικών εταιρειών και των πολυεθνικών οργανωτικών, διοικητικών και οικονομικών σχημάτων. Τα αριστερά κόμματα υποχρεώθηκαν εκ των πραγμάτων να ενδοστραφούν και να γίνουν και αυτά λιγάκι εθνικιστικά. Δεν πρέπει να είμαστε δογματικοί σε τίποτα και για τίποτα». Με Ερντογάν ή χωρίς, με Κοτζιά ή χωρίς, στη Γενεύη δεν θα κριθεί το μέλλον κάποιας φαντασιακής κοινότητας. Θα κριθεί το μέλλον όλων των Κυπρίων.

*Twitter: @JohnPikpas

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Ψωμί, Παιδεία, Ελπίς καμία! #Pellotopos

ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 09:30 (τελευταία ενημέρωση 09:30)

ΑΠΟΨΗ

Νεκατωμένα στομάχια (Του Μιχάλη Θεοδώρου)

ΜΙΧΑΛΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΥ, 21.09.2018

ΑΠΟΨΗ

Συνείδηση, τιμή και υπερηφάνεια

ΣΕΝΕΡ ΛΕΒΕΝΤ, 21.09.2018

Επιστροφή
στην αρχή