Αποστολή στο Πεκίνο: Πώς γίνονται τα πράγματα στην Κίνα;

ΑΠΟΨΗ /ΣΦΑΙΡΙΚΑ
«Η Τζαν Γιον Πιγκ εξεπλάγη όταν τη ρώτησα κάπως επιθετικά αν θεωρεί ότι υπάρχει δημοκρατία στην Κίνα». Πολιτική - ανθρωποκεντρική αποτύπωση της χώρας.

Το ταξίδι από τη Σαγκάη στην πόλη Χαντζού, με το τρένο να κινείται πέριξ των 300 χλμ., δεν διήρκεσε πάνω από μία ώρα. Ήταν όμως αρκετή ώστε να γνωρίσω τη συνταξιδεύτριά μου στη διπλανή θέση Τζαν Γιον Πιγκ. Μεταπτυχιακή φοιτήτρια Βιολογίας. Ετών 24, με ένα παρατεταμένο χαμόγελο να φωτίζει το πρόσωπό της. Του χρόνου, όπως μου ανέφερε, ξεκινά το διδακτορικό της στη Σαγκάη με αντικείμενο την εξέλιξη των φυτών.

 

What is democracy?

Η Τζαν Γιον Πιγκ μάλλον εξεπλάγη όταν τη ρώτησα κάπως επιθετικά αν θεωρεί ότι υπάρχει δημοκρατία στην Κίνα.

«Τι σημαίνει η λέξη δημοκρατία;» μου απαντά. Πριν προλάβω να μιλήσω έκανε τη λέξη «wiedu» (όπως λέμε Google στα αγγλικά) και άρχισε να μιλά: «Στην Κίνα γίνονται εκλογές σε κάθε περιοχή και εκλέγονται αντιπρόσωποι. Υπάρχει το επίσημο κόμμα αλλά και άλλες ομάδες που είναι συνομιλητές του Κομουνιστικού Κόμματος που κυβερνά τη χώρα. Το κόμμα αποφασίζει, αλλά και οι υπόλοιπες ομάδες λαμβάνονται υπόψη».

Τη ρώτησα αν είναι ευτυχισμένη και αισιόδοξη για το μέλλον. Μου απάντησε καταφατικά. «Σπουδάζω και είμαι σίγουρη ότι θα βρω μια καλή δουλειά σε μερικά χρόνια. Η Κίνα αναπτύσσεται πολύ και αισθάνομαι περήφανη που τα καταφέρνει τόσα καλά».

Η Τζαν πληρώνει γύρω στα 20.000 γουάν τον χρόνο δίδακτρα και διαμονή (γύρω στις 3.000 ευρώ) και μόλις βγει στην αγορά εργασίας υπολογίζει ότι θα παίρνει αρχικά 4-6.000 γουάν τον μήνα. Ονειρεύεται να γράψει ένα βιβλίο για την εξέλιξη των φυτών το οποίο θα γίνει best seller.

 

 

Ανάπτυξη vs φτώχεια

Μαζί με άλλους 12 δημοσιογράφους βρέθηκα στην Κίνα την περασμένη βδομάδα προσκεκλημένος της κινεζικής κυβέρνησης. Επισκεφθήκαμε το Πεκίνο, τη Σαγκάη και την πόλη Χαντζού με ξεναγούς 3 συναδέλφους της ελληνικής υπηρεσίας του Διεθνούς Ραδιοφώνου της Κίνας.

Στα μέρη που επισκεφθήκαμε δεν συναντήσαμε φτωχούς και επαίτες στους δρόμους (μόνο στην παλιά συνοικία της Σαγκάης ήταν μερικοί). Ούτε πείνα ούτε δυστυχία. Απεναντίας, μόλις πάτησα το πόδι μου, ιδιαίτερα στη Σαγκάη, μου δινόταν η αίσθηση ότι περπατώ στους δρόμους της Νέας Υόρκης. Τεράστιοι αυτοκινητόδρομοι γεμάτοι ολοκαίνουργια αυτοκίνητα που κινούνται στη σκιά εντυπωσιακών ουρανοξυστών. «Μα, δεν υπάρχουν παλιά αυτοκίνητα στους δρόμους;» ρωτώ έναν από τους συνοδούς μας. «Τα αυτοκίνητα (όλες οι γνωστές μάρκες) στην πλειονότητά τους κατασκευάζονται στην Κίνα», μας λέει ο Gu Junyi, ελληνιστί Μάνος, «και πωλούνται σε πιο προσιτές τιμές σε σχέση με την Ευρώπη». Σε μια τεράστια χώρα βέβαια του 1,4 δισ. πληθυσμού δεν είναι δυνατόν να μην υπάρχει και μεγάλη φτώχεια. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, μισό δισ. Κινέζων που ζουν σε αγροτικές περιοχές έχουν ξεπεράσει το ακραίο όριο της φτώχειας (88% το 1981) έχοντας διασφαλίσει τα αναγκαία προς το ζην. Σήμερα σε συνθήκες ακραίας φτώχειας ζει το 6,5% του πληθυσμού και η εξάλειψή του, σύμφωνα με τις αποφάσεις του 19ου συνεδρίου του Κομουνιστικού Κόμματος που συνέπεσε με την επίσκεψή μας, είναι ο επόμενος άμεσος στόχος. Προχωράμε βήμα-βήμα, λέει η Cao Xiuyuan, ελληνιστί Τασία, που είναι μια από τους δημοσιογράφους συνοδούς μας: «Στις μεγάλες πόλεις υπάρχει μεγάλη ανάπτυξη, στην ύπαιθρο οι προτεραιότητες είναι διαφορετικές. Ένα πιάτο φαΐ, εργασία, στέγη, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη».

Στις πόλεις οι εύποροι Κινέζοι ξεχωρίζουν από τρία πράγματα. Το αυτοκίνητο, το κινητό και τα ρούχα που φοράνε. Η συντριπτική πλειονότητα ζει σε μικρά και πανάκριβα διαμερίσματα 60-80 τετραγωνικών σε πανύψηλες πολυκατοικίες, οι οποίες ξεφυτρώνουν σαν φθινοπωρινά μανιτάρια, τα οποία αγοράζουν με μακροχρόνια δάνεια.

 

 

 

Το σύστημα

Το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν της Κίνας σήμερα κυμαίνεται γύρω στα 75 τρισ. γουάν, δηλαδή κοντά στα 11,5 τρισ. εκατ. δολάρια, ποσό που την κατατάσσει ως τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία παγκοσμίως μετά τις ΗΠΑ. Μετά τους εντυπωσιακούς ρυθμούς ανάπτυξης της περασμένης δεκαετίας, σήμερα η χώρα παρουσιάζει έναν ρυθμό ανάπτυξης γύρω στο 6,9%, ποσοστό που για την ΕΕ είναι εντυπωσιακό, αλλά για τις επιδόσεις της Κίνας μάλλον μέτριο θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί.

Ο αναπληρωτής γενικός διευθυντής Τύπου του κινεζικού Υπουργείου Εξωτερικών, πάντως, θεωρεί ότι η Κίνα «ανέκαθεν ήταν η μεγαλύτερη αγορά του πλανήτη. Γενικά τα δυτικά ΜΜΕ», λέει, «δεν είναι καθόλου αντικειμενικά. Ελπίζω εσείς να δείτε την πραγματικότητα και να την καταγράψετε».

 

Στις εγκαταστάσεις της Hic - Vision στην πόλη Χαντζού, η οποία έχει αναπτύξει ένα σύστημα παρακολούθησης της κίνησης σε αυτοκινητόδρομους και δημόσιους χώρους. Η πόλη αυτή αποτελεί τη Silicon Valley της Κίνας με τζίρο το 2016 γύρω στο 1 δισ. γουάν.

 

 

Σε μια εντυπωσιακή prive τραπεζαρία του Marriot Hotel στο κεντρικό Πεκίνο, απέναντι από το Υπουργείο Εξωτερικών, απολαμβάνοντας 16 εκπληκτικά πιάτα περιφερειακής κινεζικής γαστρονομίας ο Κινέζος εκπρόσωπος έδωσε τη δική του απάντηση σε ερώτηση που υπέβαλα: Ποια είναι δηλαδή η οικονομική συνταγή της Κίνας η οποία πορεύεται μεταξύ κομουνισμού και καπιταλισμού;

«Να διορθώσω πρώτα την ερώτησή σας», απάντησε. «Στην Κίνα δεν υπάρχει καπιταλισμός. Υπάρχει ο κινεζικός δρόμος. Ο οποίος έχει ως βάση τα κομουνιστικά ιδεώδη με κινεζικά χαρακτηριστικά και τους μηχανισμούς της αγοράς. Όπως είπε και ο Ντενγκ Σιαοπίνγκ (πρώην ηγέτης της χώρας), 'οι μηχανισμοί της αγοράς δεν έχουν ιδεολογία. Τους χρησιμοποιούμε κι εμείς και οι καπιταλιστές, ο καθένας με τον τρόπο του'».

Είναι αξιοσημείωτο ότι εφτά μέρες στην Κίνα δεν άκουσα από κανέναν επίσημο το όνομα Μάο Τσε Τουγκ, παρά το ότι σε διάφορα κτήρια υπάρχουν ακόμα πορτρέτα του. Ο σημερινός ηγέτης της χώρας Σι Τζινπίνγκ μάλλον πήρε τη σκυτάλη από τον αμφισβητηθέντα Ντεγκ Σιαοπίνγκ. Ο Ντενγκ Σιαοπίνγκ, αν και συνοδοιπόρος στη Μεγάλη Πορεία του Μάο, κατηγορήθηκε τόσο το 1966 όσο και το 1970 από πολλά μέλη του κόμματος για έλλειψη κομουνιστικών φρονημάτων. Μετά τη σύλληψη της χήρας του Μάο, της «συμμορίας των τεσσάρων» και την επίσκεψή του στις ΗΠΑ το 1979, θεωρήθηκε ο μελλοντικός ηγέτης της φιλελεύθερης στροφής της Κίνας στον εκσυγχρονισμό.

Η οικονομία της Κίνας από την ίδρυσή της το 1949 έως και τα τέλη του 1978 κινήθηκε στη λογική μιας σοβιετικού τύπου κεντρικά σχεδιασμένης οικονομίας χωρίς ιδιωτικές επιχειρήσεις. Μετά τον θάνατο του Μάο το 1976, ο Ντενγκ Σιαοπίνγκ και η νέα κινεζική ηγεσία άρχισαν τις μεταρρυθμίσεις στην οικονομία και την κίνηση προς μια περισσότερο προσανατολισμένη στην αγορά μεικτής οικονομίας κάτω από την ηγεσία ενός κόμματος. Η κολεκτιβοποίηση της γεωργίας καταργήθηκε και τα χωράφια ιδιωτικοποιήθηκαν με σκοπό την αύξηση της παραγωγικότητας. Η σύγχρονη Κίνα χαρακτηρίζεται κυρίως ως μια οικονομία της αγοράς που βασίζεται στην ατομική ιδιοκτησία ακινήτων. Σήμερα η Κίνα επενδύει δισ. δολάρια στην καινοτομία μέσα από τεχνολογικές πόλεις τύπου Silicon Valley, όπως η Χαντζού που βρίσκεται κοντά στη Σαγκάη. Η Κίνα ακόμα ανταποκρίνεται στην παγκοσμιοποίηση μέσα από το πλάνο «μια ζώνη, ένας δρόμος», σχεδιάζοντας έναν νέο σύγχρονο δρόμο του μεταξιού που ξεκινά από την Ασία, φτάνει στην Αφρική και καταλήγει στην Ευρώπη, επενδύοντας δισ. σε υποδομές και επενδύσεις.

 

 

Ο Σι Τζινπίνγκ

Ο νέος ηγέτης της Κίνας είναι χαρισματικός και κατ' επέκταση επικοινωνιακός. Στο βιβλίο του «Xi Jinping, The Governance of China», ο Κινέζος ηγέτης περιγράφει τον τρίτο δρόμο προς τον σοσιαλισμό, ο οποίος είναι σπαρμένος –όσο κι αν οι Κινέζοι επιτελείς δεν θέλουν να το παραδεχθούν– με μπόλικο καπιταλισμό. Η οικονομία της χώρας, αναφέρει ο Σι Τζινπίνγκ (σελ. 128), διαθέτει ένα αόρατο χέρι (invisible hand) και ένα ορατό χέρι (visible hand). Το αόρατο χέρι είναι οι αγορές. Το ορατό είναι η κυβέρνηση. «Η αγορά θα πρέπει να αποφασίζει πώς θα κατανέμονται οι πόροι στο πλαίσιο της μικροοικονομίας», ενώ την ίδια στιγμή η κυβέρνηση πρέπει να σχεδιάζει μακροοικονομικά. Όλα αυτά στο πλαίσιο της κινεζοποίησης του μαρξισμού, με βάση τις αποφάσεις του 18ου συνεδρίου του κόμματος. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, οι αγορές από βασικής σημασίας αναβαθμίστηκαν σε αποφασιστικής σημασίας, «χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι μπορούν να υποκαταστήσουν την κυβέρνηση ή το κόμμα, το οποίο φέρει και την κύρια ευθύνη για την κατάκτηση του στόχου για μια «σοσιαλιστική οικονομία της αγοράς».

 

Συνεκδοχικά θα μπορούσε να πει κανείς για το κινεζικό μοντέλο ότι διά της ανάδειξης της οικονομίας της αγοράς και των ιδιωτικοποιήσεων παρουσιάζει μια τρομακτική ευελιξία σε σχέση με το σοβιετικό μοντέλο, το οποίο κατέρρευσε στο τέλος της δεκαετίας του 1990. Ο εμβολιασμός αυτός ίσως να αποτελεί και τον λόγο του ότι το κινεζικό μοντέλο δεν κατέρρευσε.

Τι σημαίνει στην πράξη σοσιαλιστική οικονομία της αγοράς; Πρακτικά ομιλούντες, σημαίνει περισσότερη οικονομική ελευθερία στους πολίτες. Κάτι πιο κοντά στο πρώην γιουγκοσλαβικό μοντέλο της αυτοδιαχείρισης. Το κινεζικό μοντέλο δεν ενοχοποιεί την επιχειρηματικότητα και κατ' επέκταση το κέρδος μέσα από τους μηχανισμούς της αγοράς. Ελέγχει όμως το υπερκέρδος του επιχειρείν και το αξιοποιεί προς όφελος της υπόλοιπης κοινωνίας εφόσον συντρέχουν η διαφάνεια και η πάταξη της διαφθοράς. Αυτές τις δυο προϋποθέσεις έθεσε εξάλλου και Σι Τζινπίνγκ στο 19ο συνέδριο του κόμματος για τα επόμενα 25 χρόνια. Χωρίς αυτά οι επιχειρηματίες στην Κίνα οι οποίοι κινούνται σε συνεργασία με το κράτος και ακόμα είναι σε μεγάλο βαθμό ελεγχόμενοι, αφού τις μεγάλες και στρατηγικές επενδύσεις στο πλαίσιο της μακροοικονομίας τις αποφασίζει το κράτος, θα οδηγούσαν όχι σε σοσιαλιστική οικονομία της αγοράς, αλλά σε μια οικονομία στην οποία θα είχαν το πάνω χέρι μαφιόζοι πολιτικοί και επιχειρηματίες. Αυτή τη στιγμή η Κίνα βρίσκεται σε αυτό το κρίσιμο μεταίχμιο και δεν λείπουν οι μεμψιμοιρίες από τους ιδεολόγους του κόμματος.

 

 

 

Υπάρχει δημοκρατία στην Κίνα;

Από τη στιγμή που τον τελικό λόγο έχει το Κομουνιστικό Κόμμα, κάτι που δεν επιτρέπει κανενός είδους ανταγωνισμό, δεν μπορεί να υπάρχει και δημοκρατία δυτικού τύπου στην Κίνα. Δεν υπάρχουν αντιπολιτευόμενα κόμματα, δεν υπάρχουν αντιπολιτευόμενες εφημερίδες, δεν υπάρχει εκείνη η ελευθερία έκφρασης που υπάρχει στη Δύση. Στην συντριπτική του πλειονότητα ο κόσμος, όμως, δεν φαίνεται να ενοχλείται από αυτό. Όλοι οι Κινέζοι των μεγάλων πόλεων είναι σκυμμένοι πάνω σε ένα κινητό και γράφουν ή μιλούν όλη μέρα. Στην προσωπική τους ζωή λένε ό,τι θέλουν, με την ίδια ευκολία που φτύνουν όπου βρεθούν και κανένας δεν τους ενοχλεί. Οι προτεραιότητες εξάλλου είναι άλλες: δουλειά, ευημερία, μόρφωση. Είναι περήφανοι για τη χώρα τους και βλέπουν ότι από την ηγεσία της καταβάλλεται μια μεγάλη προσπάθεια για να κερδηθεί το μέλλον.

Ρώτησα την Τζαν Γιον Πιγκ, πάντα καθ' οδόν προς τη Χαντζού: «Αν εγώ ως δημοσιογράφος γράψω αύριο ένα επικριτικό άρθρο εναντίον του Προέδρου της χώρας μου ζητώντας του να παραιτηθεί διότι τον θεωρώ ανίκανο, μάλλον δεν θα έχω ιδιαίτερες επιπτώσεις. Στις εφημερίδες που διαβάζεις στην Κίνα υπάρχουν δημοσιογράφοι που περιγράφουν τον Σι Τζινπίνγκ ως ανίκανο και του ζητούν να παραιτηθεί;

Χαμογέλασε πλατιά και χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία απάντησε: «Στην Κίνα δεν γίνονται έτσι τα πράγματα».

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Από τις μεγάλες αγάπες γεννιούνται τα μεγάλα μίση

ΣΕΝΕΡ ΛΕΒΕΝΤ, 19.11.2018

ΑΠΟΨΗ

Θα μας πείσει άραγε η διοίκηση της cyta;

ΜΙΡΑΝΤΑ ΛΥΣΑΝΔΡΟΥ, 19.11.2018

ΑΠΟΨΗ

Στέκεσαι μακριά και φωνάζεις: «κλείστε τα οδοφράγματα»

ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ ΣΤΑΜΑΤΗΣ, 19.11.2018

Επιστροφή
στην αρχή