Απώλειες και πληροφόρηση... Της Θεανώς Καλαβανά

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ

Στην Κύπρο του αντιεπαγγελματισμού και του «εγώ εν τζιαι» πολύ φοβάμαι ότι αυτή η αχρείαστη απώλεια, δυστυχώς, δεν θα είναι και η τελευταία

Σχεδόν έναν χρόνο στα άρθρα μου γράφω για τα κακώς κείμενα του τόπου μας, είναι η δεύτερη φορά που θα γράψω για αχρείαστες απώλειες μικρών παιδιών και για το σύστημα υγείας μας και εύχομαι να είναι και η τελευταία. Από την άλλη, ίσως θα έπρεπε να γράφω πιο συχνά για το πώς να προλαμβάνονται τέτοια περιστατικά στον χώρο της υγείας, μιας και είναι και το αντικείμενο της ειδικότητάς μου… Είναι τόσα πολλά όμως που με στεναχωρούν σε αυτόν τον τόπο, που δεν σας κρύβω ότι το να γράφω είναι μια κάποια μορφή εκτόνωσης και αφύπνισης.

Το οκτάχρονο κοριτσάκι έσβησε γιατί η μητέρα του, όπως υποστηρίζεται, υπέγραψε για το εξιτήριο του παιδιού της από το νοσοκομείο αναλαμβάνοντας την ευθύνη να αρνηθεί την προτεινόμενη παρεχόμενη φροντίδα. Σας βεβαιώνω ότι στο ιατρικό δίκαιο σε χώρες της Ευρώπης ισχύει ότι στους ανήλικους μέχρι 13 χρονών αποφασίζουν για τη θεραπεία / εξιτήριο οι κηδεμόνες. Από την ηλικία των 13 ετών και άνω, αν το παιδί κατανοεί πληροφορίες και μπορεί να συνεννοηθεί ικανοποιητικά με τον γιατρό, τότε μπορεί να λαμβάνει το ίδιο τις αποφάσεις για την υγεία του (Gilligan «competence»). Σε αυτές μάλιστα τις περιπτώσεις εφαρμόζεται, επίσης, πλήρως το ιατρικό απόρρητο όπου ο γιατρός δεν ενημερώνει τους κηδεμόνες παρά μονάχα αν κινδυνεύει η ζωή του ίδιου του παιδιού ή άλλων ατόμων.

Η τέχνη όμως της πληροφόρησης στην ιατρική είναι τεράστιο κεφάλαιο στη θεραπεία του ασθενούς. Ήταν η πληροφόρηση που δόθηκε στη μητέρα ολοκληρωμένη; Συναποφάσισε με τον γιατρό η μητέρα το είδος της θεραπείας του παιδιού; Ολοκληρωμένη παροχή πληροφόρησης δεν είναι απλώς να δοθούν όλες οι πληροφορίες στον ασθενή. Η ολοκληρωμένη πληροφόρηση αφορά τον τρόπο που θα δοθούν οι πληροφορίες, αν ο ασθενής - συγγενής μπορεί να συγκρατήσει αυτές τις πληροφορίες και αν ο γιατρός συναποφασίζει με τον ασθενή ένα πλάνο θεραπείας που μπορεί να ακολουθήσει ο δεύτερος στη βάση των πεποιθήσεών του και των ανησυχιών του.

Λήφθηκαν υπόψη τα πιο πάνω στην περίπτωση αυτής της μητέρας; Έτσι έγινε η πληροφόρηση; Δόθηκαν βήμα προς βήμα οι διαδικασίες; Δόθηκαν οι εξηγήσεις για τη διάγνωση με απλά λόγια; Χρησιμοποιήθηκε ένας μέτριος ρυθμός ομιλίας και τόνος φωνής. Δόθηκε ο απαραίτητος χρόνος για την παροχή πληροφόρησης ή ο γιατρός βιαζόταν να φύγει; Έγιναν πολλές επαναλήψεις των πληροφοριών για να μπορεί η μητέρα να τις κατανοήσει και να τις συγκρατήσει; Δόθηκαν οι απαραίτητες επεξηγήσεις με ξεκάθαρο τρόπο για το χρονοδιάγραμμα της αποθεραπείας του παιδιού, καθώς και ποιες διαδικασίες θα ακολουθηθούν κατά τη διάρκεια της θεραπείας του; Διερεύνησε ο γιατρός τις ικανότητες κατανόησης πληροφοριών της μητέρας; Της ζήτησε να επαναλάβει τι κατανόησε από την παρεχόμενη πληροφόρηση; Έδωσε ευκαιρίες στη μητέρα να κάνει ερωτήσεις; Έλεγξε μήπως αν η μητέρα δεν κατανόησε κάποιες από τις πληροφορίες; Συζήτησαν μαζί πιθανά πλάνα της θεραπείας του παιδιού; Συναποφάσισαν μητέρα και γιατρός ποιο είναι το καλύτερο πλάνο; Συζήτησαν τις επιλογές που έχουν με βάση την κρισιμότητα της κατάστασης της υγείας του παιδιού. Αν όντως έγινε ορθή πληροφόρηση ακολουθώντας τα πιο πάνω βήματα, τότε οι μόνοι λόγοι άρνησης της μητέρας για την εισαγωγή του παιδιού της στο νοσοκομείο που μπορώ να σκεφτώ είναι οι θρησκευτικές πεποιθήσεις της οικογένειας ή θέματα κουλτούρας (π.χ. οι μάρτυρες του Ιεχωβά αρνούνται τη μετάγγιση, άλλες αιρέσεις - θρησκείες αρνούνται οποιαδήποτε επεμβατική διαδικασία στο σώμα κ.λπ.).

Δεν μπορώ να διανοηθώ ασθενή ή γονιό που του δόθηκαν όλες οι πληροφορίες με τον πιο πάνω τρόπο και αρνήθηκε την αποθεραπεία τη δική του ή του παιδιού του. Είναι ευθύνη του γιατρού να διαπραγματευτεί το κομμάτι της θεραπείας με τον ασθενή, τεκμηριώνοντας την άποψή του και δίνοντας στον ασθενή επιλογές, όπου αυτές υπάρχουν, συζητώντας μαζί του ποιο πλάνο θεωρεί ο ασθενής ότι μπορεί να ακολουθήσει για την αποθεραπεία του. Αν η άρνηση του ασθενούς - συγγενή οφείλεται σε λανθασμένες πεποιθήσεις όσον αφορά μια συγκεκριμένη θεραπεία ή ασθένεια, ο γιατρός οφείλει να αφιερώσει χρόνο για να διαλυθούν αυτές οι πεποιθήσεις. Αν είναι θέμα κουλτούρας και θρησκείας, οφείλει να ψάξει μαζί με τον ασθενή ποιες θεραπείες μπορεί να ακολουθήσει, οφείλει να ενημερώσει για τις συνέπειες και το ρίσκο και να σεβαστεί την απόφαση του ασθενούς.

Στην Κύπρο του αντιεπαγγελματισμού και του «εγώ εν τζιαι» πολύ φοβάμαι ότι αυτή η αχρείαστη απώλεια, δυστυχώς, δεν θα είναι και η τελευταία. Απλούστατα γιατί οι επαγγελματίες υγείας θα πρέπει σύντομα να εκσυγχρονίσουν και να εμπλουτίσουν τις δεξιότητές τους, κάνοντας αρχής από τις δεξιότητες παροχής πληροφοριών και συλλογής ενός ολοκληρωμένου κλινικού ιστορικού.


Επιστροφή
στην αρχή