«Απαλλάχθηκα από τα ‘‘εμπορικά’’ βιβλία»

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΚΥΠΡΟΣ
Ο Κώστας Μακρίδης του παλαιοβιβλιοπωλείου «Φάσμα - Τεχνοχώρος» μιλά στον «Π» για την ιδιαιτερότητα του βιβλιοπωλείου του και για τον Κύπριο αναγνώστη.

Όπως «ελάχιστοι μας διαβάζουν» κατά τον Μόντη, ελάχιστοι είναι και αυτοί που πωλούν τα βιβλία μας. Το παλαιοβιβλιοπωλείο Φάσμα - Τεχνοχώρος στη Λεμεσό καλύπτει από το 1999 ένα κενό στον χώρο του βιβλίου. Ο ιδιοκτήτης του, ποιητής και κριτικός κινηματογράφου – θεάτρου Κώστας Μακρίδης, κατέβασε τα ρολά το 1999 ενός συνηθισμένου βιβλιοπωλείου. Μαζί με αυτό απαλλάχθηκε, λέει, και από τα «εμπορικά» βιβλία των εκδοτικών οίκων και άνοιξε ένα χώρο για το παλιό και σπάνιο, και ιδιαίτερα αυτό που έχει ως αντικείμενο την Κύπρο, παράλληλα με βιβλία γραμμένα από Κύπριους συγγραφείς που σήμερα είναι εξαντλημένα.

Ο κ. Μακρίδης μιλά στον «Π» για την ιδιαιτερότητα του βιβλιοπωλείου του, για τον Κύπριο αναγνώστη και τα κουσούρια του, τη λογοτεχνία μας και τους δημιουργούς της.

 

Πώς αποφασίσατε να δημιουργήσετε έναν τέτοιο χώρο;

Στην πραγματικότητα είναι μετεξέλιξη ενός κανονικού βιβλιοπωλείου που είχα παλιά με το όνομα «Θεμέλιο» - οι παλιοί Λεμεσιανοί θα το θυμούνται, βρισκόταν στην οδό Αγίου Ανδρέου, σε ένα νεοκλασικό κτήριο. Ο στόχος μου όταν δημιούργησα τον νέο χώρο ήταν να απευθυνθεί σε μελετητές, ερευνητές, που να μπορούν να βρίσκουν βιβλία τα οποία θα τους βοηθούσαν στις αναζητήσεις τους. Σε έναν πολύ μεγάλο βαθμό το έχω πετύχει, γιατί πολλοί από τους πελάτες μου είναι καθηγητές πανεπιστημίων, μελετητές, συλλέκτες, βιβλιοθήκες κτλ.

 

Σε τι διαφέρει ένα κανονικό βιβλιοπωλείο από αυτό που έχετε σήμερα;

Σ’ ένα κανονικό βιβλιοπωλείο για να επιβιώσεις είσαι υποχρεωμένος να εφοδιάζεσαι συνεχώς με τα νέα βιβλία και κυρίως αυτά που έχουν περισσότερη ζήτηση, με αποτέλεσμα να σου μένει σταδιακά ένα αδιάθετο στοκ. Στο σημερινό βιβλιοπωλείο απαλλάχθηκα σε μεγάλο βαθμό από αυτό. Δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι η Λεμεσός, σαν μικρή πόλη, διαθέτει ένα πολύ μικρό αγοραστικό κοινό και είναι εξαιρετικά δύσκολο να επιβιώσεις οικονομικά, εκτός κι αν έχεις ένα πολύ μεγάλο βιβλιοπωλείο που αντέχει. Έτσι όταν μεταφέρθηκα το 1993 εδώ, σταθμίζοντας τα δεδομένα που είχα ενώπιόν μου, αλλά και το ενδιαφέρον που υπήρχε από πολλούς, προσανατολίστηκα σε μιαν άλλη μορφή βιβλιοπωλείου, ας πούμε σε ένα παλαιοβιβλιοπωλείο, το οποίο θα είχε μια σαφή κατεύθυνση: το παλιό και σπάνιο βιβλίο, και ιδιαίτερα αυτό που ονομάζουμε κυπρολογικό βιβλίο, τα βιβλία δηλαδή που έχουν ως αντικείμενό τους την Κύπρο, παράλληλα με βιβλία γραμμένα από Κύπριους συγγραφείς που σήμερα είναι εξαντλημένα. Μ’ αυτό το σκεπτικό πιστεύω κάλυψα ένα κενό που υπήρχε στον χώρο.

Την ίδια ώρα, ο τρόπος που δουλεύω είναι κάπως διαφορετικός. Από τη συνεχή τριβή μου με το αντικείμενο κατέληξα σε ένα απλό συμπέρασμα: ότι πρέπει να πας εσύ στον υποψήφιο πελάτη και να μην τον περιμένεις να έρθει εκείνος κοντά σου. Έτσι, από το 2000 που ξεκίνησα και μέχρι σήμερα εκδίδω πάνω σε μηνιαία βάση ένα ενημερωτικό δελτίο, πέντε σελίδες γεμάτες βιβλία, το οποίο αποστέλλω σε ένα πελατολόγιο που κατάφερα να συγκεντρώσω με τον καιρό. Πρέπει να ομολογήσω μάλιστα ότι πολλούς από τους πελάτες μου δεν τους γνωρίζω προσωπικά, αν και έχω μιλήσει μαζί τους δεκάδες φορές τηλεφωνικώς. Οφείλω πάντως να σημειώσω και μια αρνητική πλευρά από τη μακροχρόνια εμπειρία μου: Είναι η σχεδόν μηδενική παρουσία της νεολαίας στο βιβλιοπωλείο, κάτι που θεωρώ αρκετά απογοητευτικό.

Ο ιδιοκτήτης του παλαιοβιβλιοπωλείου «Φάσμα - Τεχνοχώρος» Κώστας Μακρίδης.

 

Έχετε μια εξάρτηση με τον χώρο;

Κοίταξε, πιστεύω κανένας δεν μπορεί να κάνει μια δουλειά αν δεν την αγαπά. Ήμουν πάντοτε ένας καλός αναγνώστης. Και ένας συγγραφέας. Από τα φοιτητικά μου χρόνια στην Αθήνα ήμουν τακτικός θαμώνας των παλαιοβιβλιοπωλείων, στο Μοναστηράκι και αλλού. Η εξάρτησή μου, λοιπόν, είναι η αγάπη που έχω για το βιβλίο και η ακλόνητη πίστη μου ότι η ανάγνωση καλών βιβλίων βοηθά τον άνθρωπο να γίνει καλύτερος, να γνωρίζει τον κόσμο του, αλλά και τον εαυτό του.

 

Εδώ εργάζεσθε και συγγραφικά;

Προσπαθώ να μην μπλέκω τις δύο ασχολίες. Έχω στο σπίτι ανάλογο γραφείο και κυρίως ασχολούμαι εκεί συγγραφικά.

 

Είναι εύκολο να σκιαγραφηθεί το προφίλ του Κύπριου αναγνώστη;

Νομίζω όχι. Είναι δύσκολο να χαρακτηρίσεις ένα προφίλ, υπάρχουν κλίμακες αναγνωστών. Κακά τα ψέματα ο μεγαλύτερος αριθμός ρέπει και αναζητά το λεγόμενο best seller, ελληνικό και ξένο. Είναι, δυστυχώς, πολύ περιορισμένοι οι αριθμοί που αναζητούν κάτι πιο αξιόλογο, δεν είναι της ώρας να αναλύσουμε το φαινόμενο, αλλά για κάποιους περίεργους λόγους οι περισσότεροι έχουν την εντύπωση ότι το αξιόλογο βιβλίο είναι ταυτόχρονα και δύσκολο και δεν θα το καταλάβουν. Ουσιαστικά, υποτιμούν οι ίδιοι τη νοημοσύνη τους, θεωρούν a priori ότι δεν θα μπορέσουν να αντεπεξέλθουν και καταλήγουν στις εύκολες λύσεις. Πάντως, αξίζει να σημειώσω ότι πολλές φορές στο βιβλιοπωλείο μού φέρνουν για αγορά κιβώτια ολόκληρα γεμάτα best seller. Θέλουν να τα ξεφορτωθούν μετά που θα τα διαβάσουν, γεγονός που μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ούτε οι ίδιοι τα θεωρούν άξια να βρίσκονται στη βιβλιοθήκη τους.

 

Εσείς τα δέχεστε;

Τα δέχομαι με μεγάλη απροθυμία, αφού ούτε μπορώ να τα προτείνω, ούτε άλλωστε και πωλούνται ως μεταχειρισμένα. Κάποιες φορές μου τα αφήνουν και δωρεάν, για να τα πάρω στην ανακύκλωση.

 

Ευχάριστη διακοπή κατά τη συνέντευξη η είσοδος του Μίμη Σοφοκλέους, διευθυντή των εκδόσεων ΑΦΗ και του Παττίχειου Δημοτικού Μουσείου, Ιστορικού Αρχείου και Κέντρου Μελετών της Λεμεσού. Κώστας Μακρίδης (δεξιά) και Μίμης Σοφοκλέους (αριστερά) άρχισαν αμέσως λογοτεχνική συζήτηση μεταπηδώντας από το ένα θέμα στο άλλο.

 

 

Από την πείρα σας σε ποια θέματα του κυπριακού βιβλίου δείχνουν περισσότερο ενδιαφέρον οι πελάτες σας;

Αυτό που μπορούμε να πούμε είναι ότι υπάρχουν αρκετοί άνθρωποι που ενδιαφέρονται για την Ιστορία της Κύπρου. Ένα άλλο κεφάλαιο που είναι εξαιρετικά δημοφιλές είναι η λαογραφία, τα δυσεύρετα βιβλία λαογραφίας φεύγουν πολύ εύκολα, επίσης τομές πάνω στο κυπριακό πρόβλημα, το οποίο όσο δύσκολο είναι να λυθεί άλλο τόσο είναι και να εξαγάγει κάποιος τη δική του αλήθεια. Υπάρχουν τόσες πτυχές και τόσες εκδοχές που πρέπει κανείς να μελετά ασταμάτητα για να καταλήξει κάπου.

Ένας άλλος τομέας με μεγάλο ενδιαφέρον είναι η κυπριακή λογοτεχνία και κυρίως η ποίηση. Υπάρχει μια μεγάλη ζήτηση βιβλίων παλιών ποιητών μας, των δεκαετιών '30, '40, '50, όπου υπάρχει μια μεγάλη πλειάδα αξιόλογων λογοτεχνών με έργο ουσιαστικά άγνωστο στο ευρύ κοινό: Ανθίας, Θεοδόσης Πιερίδης, Γ. Φ. Πιερίδης, Αλιθέρσης, Βαρδασερίδης, Μόντης, Κράλης και πολλοί άλλοι. Και φυσικά παλιές εκδόσεις έργων του Βασίλη Μιχαηλίδη και του Δημήτρη Λιπέρτη.

Τέλος, ένας άλλος πολύ δημοφιλής τομέας βιβλίων είναι αυτά που έχουν ως αντικείμενο έρευνάς τους τη Λεμεσό. Υπάρχει μια μεγάλη βιβλιογραφία παλιών έργων που είναι περιζήτητα, όμως ενδιαφέρον παρουσιάζεται και για βιβλία νεότερων ερευνητών. Γενικά όλα τα βιβλία που αναφέρονται στη Λεμεσό σχεδόν εξαντλούνται γρήγορα.

 

Τυχαίνει να έρχονται άνθρωποι που έχουν ιδιαίτερες απαιτήσεις από το παλιό βιβλίο, όπως σε σχέση με την κατάσταση στην οποία βρίσκεται;

Ναι υπάρχουν. Υπάρχουν άνθρωποι που ψάχνουν βιβλία σε πολύ καλή κατάσταση, κάτι σχεδόν αδύνατο για ένα τόσο παλιό βιβλίο, υπάρχουν όμως και άλλοι που δεν είναι τόσο απαιτητικοί. Κάποιοι μάλιστα θεωρούν οτιδήποτε γραμμένο στις σελίδες του βιβλίου από τον προηγούμενο κάτοχο ότι είναι αναπόσπαστο κομμάτι της «ιστορίας» του βιβλίου και δεν τους ενοχλεί.

 

 

 

«Αξιόλογος σε σχέση με ποιον;»

Για το κυπριακό βιβλίο κατά πόσο πιστεύετε ότι μπορεί να συναγωνιστεί το ελλαδικό;

Ως ποιότητα;

 

Ναι ως ποιότητα.

Έχω μια πάγια άποψη πάνω σε αυτό. Στη λογοτεχνία η Ελλάδα έχει μερικούς κορυφαίους ποιητές, όπως ο Καβάφης, ο Σεφέρης, ο Ελύτης, ο Ρίτσος, ο Εμπειρίκος, ο Εγγονόπουλος. Αυτοί, και μερικοί άλλοι, θα μπορούσα να πω ότι δικαιούνται μια θέση στην υψηλότερη κλίμακα της παγκόσμιας γραμματείας. Η Κύπρος διαθέτει τους δικούς της καλούς ποιητές (Μιχαηλίδης, Λιπέρτης, Μόντης, Πιερίδης, Χαραλαμπίδης, Μηχανικός) κατά τη γνώμη μου όμως δεν είναι του ίδιου επιπέδου με τους Ελλαδίτες που ανέφερα. Από την άλλη, η Ελλάδα, ενώ διαθέτει τόσο σπουδαίους ποιητές, δεν ευτύχησε να επαναλάβει το ίδιο και στην πεζογραφία. Υπάρχουν μεν αξιόλογοι πεζογράφοι (Παπαδιαμάντης, Βιζυηνός, Βενέζης, Μυριβήλης, Τσίρκας), όχι όμως του αναστήματος των μεγάλων ξένων: Ντοστογιέφσκι, Τολστόι, Τόμας Μαν, Μαρσέλ Προυστ, Μπαλζάκ, Σταντάλ, Ζολά, Ντίκενς κ.λπ. Είναι φαινόμενα περίεργα, που άπτονται πολιτισμικών καταβολών, κοινωνικών παραμέτρων, ακόμα και ψυχοσύνθεσης των ατόμων που απαρτίζουν κάποιο χώρο. Τα έχουν προσεγγίσει φυσικά αρκετοί μελετητές και έχουν δώσει τις δικές τους ερμηνείες. Έχω κι εγώ τις δικές μου, όμως δεν είναι της ώρας να λεχθούν.

Επανέρχομαι στην ερώτηση για την ποιότητα των Κυπρίων λογοτεχνών. Σίγουρα ξεχωρίζω κάποιους συγγραφείς, όμως τα κριτήριά μου αξιολογώντας έναν Κύπριο συγγραφέα δεν περιορίζονται στα στενά όρια της Κύπρου, είναι τουλάχιστον πανελλαδικά, και πιστεύω ότι αυτό πρέπει να είναι το μέτρο για όλους. Και γι’ αυτούς που γράφουν και γι’ αυτούς που διαβάζουν. Αξιόλογος σε σχέση με ποιον; Φυσικά κάθε αξιολόγηση περιέχει και το στοιχείο του υποκειμενισμού και περί απόψεως… ουκ έστι φιλονικία.

 

«Οι περισσότεροι έχουν την εντύπωση ότι το αξιόλογο βιβλίο είναι ταυτόχρονα και δύσκολο… ουσιαστικά υποτιμούν οι ίδιοι τη νοημοσύνη τους»

 

«Κάποιοι θεωρούν οτιδήποτε γραμμένο στις σελίδες από τον προηγούμενο κάτοχο αναπόσπαστο κομμάτι της ''ιστορίας'' του βιβλίου και δεν τους ενοχλεί»

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Λύπη εκφράζει ο Υπουργός για απόφαση ΠΑΣΥΚΙ να προβεί σε μέτρα

Πολίτης News, 20:57 (τελευταία ενημέρωση 20:57)

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Εξαιρετικά κρίσιμη η κατάσταση της υγείας του 15χρονου μαθητή

Πολίτης News, 20:40 (τελευταία ενημέρωση 20:40)

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Εκτός της Interpol το Κόσοβο - Τα νέα μέλη

Πολίτης News, 20:30 (τελευταία ενημέρωση 20:30)

Επιστροφή
στην αρχή