Αναστασιάδης Νίκος: Τι είδους δεξιός είναι;

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ
Ξετυλίγοντας το προφίλ του εκάστοτε υποψηφίου, ας προσπαθήσουμε να εξετάσουμε πού ακριβώς στέκει και πώς ερμηνεύεται ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας

Στο πρώτο και εισαγωγικό μέρος μιας σειράς άρθρων με φόντο τις προεδρικές εκλογές του 2018 προσπαθήσαμε την περασμένη εβδομάδα να προσδιορίσουμε την… (πολιτική) τασιινόπιττα αναφορικά με το ιδεολογικό στίγμα των βασικών διεκδικητών της εξουσίας, εξετάζοντας, σε γενικές γραμμές, το πώς το δίπολο Δεξιά - Αριστερά επικαθορίζει τα κυριότερα ποιοτικά χαρακτηριστικά τους - χωρίς να ξεφεύγουν από τις κυρίαρχες τάσεις που διαχρονικά εμφανίζονται μετά το 1977 αλλά και από τη δεκαετία του ’60, στους κόλπους της ελληνοκυπριακής πολιτικής δημόσιας ζωής. Ξετυλίγοντας το προφίλ του εκάστοτε υποψηφίου, ας προσπαθήσουμε να εξετάσουμε πού ακριβώς στέκει και πώς ερμηνεύεται ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης και διεκδικητής, στις 28 Ιανουαρίου, μιας δεύτερης θητείας στην εξουσία.

Παρών σε όλα

Ο Αναστασιάδης, λίγες μέρες πριν κλείσει τα 72 του χρόνια, είναι ο κατεξοχήν πολιτικός «βετεράνος» σε σχέση με τους ανθυποψηφίους του. Εξελέγη Πρόεδρος της Δημοκρατίας στα 67 του, υπήρξε για 16 χρόνια ο πρόεδρος ενός εκ των δύο μεγάλων κομμάτων της Κύπρου και εξελέγη βουλευτής σε επτά διαφορετικές κοινοβουλευτικές διαδικασίες - χρονικό διάστημα που καλύπτει τρεις δεκαετίες. Είναι, συνεπώς, ένας πολιτικός που το παρόν και μέλλον του «έρχεται από τα παλιά», έχοντας βιωματικά αλλά και ιδεολογικά γαλουχηθεί στο σύνολο σχεδόν των γεγονότων που διαμόρφωσαν τη σύγχρονη ιστορία της Κύπρου και του Κυπριακού. Ήταν 14 χρονών όταν η Κύπρος έγινε ανεξάρτητη, 21 όταν στην Ελλάδα επιβλήθηκε η στρατιωτική δικτατορία, 28 στη διάρκεια του πραξικοπήματος και της τουρκικής εισβολής και 30 ετών όταν ο Γλαύκος Κληρίδης ίδρυσε τον Δημοκρατικό Συναγερμό - διάδοχη κατάσταση του Πατριωτικού Μετώπου (1959-1969) και του Ενιαίου Κόμματος (1969-1976). Η εμπειρία αυτή που υπάρχει στην πολιτική διαδρομή του Αναστασιάδη συνεπώς τον καθιστά -σε συνδυασμό με τη δική του θητεία στην ηγεσία του ΔΗΣΥ- έναν πολιτικό που βίωσε και αφομοίωσε ολόκληρο τον μετασχηματισμό της ελληνοκυπριακής Δεξιάς σε αυτόν που είναι -ως προς το στίγμα της- σήμερα. Από τη δεκαετία του ’50 και του ’60 και του ιδεώδους της Ένωσης και του ριζοσπαστικού εθνικισμού, ως καταλυτικού μοχλού διαμόρφωσης των πολιτικών δεδομένων στην Κύπρο μέχρι την αμαγαλματοποίηση -μετά το 1976- των ιδεολογικών τάσεων στον ΔΗΣΥ του Κληρίδη που μετέτρεψε σταδιακά το κόμμα σε κεντροδεξιό - χωρίς ωστόσο να απολέσει ποτέ τη βαθιά του διείσδυση στις αγροτικές και λαϊκές μάζες, που παραδοσιακά στη Κύπρο διατηρούν τα συντηρητικά και εθνικιστικά τους χαρακτηριστικά.

Το πολιτικό DNA

Ο Αναστασιάδης υπήρξε φοιτητής της Νομικής στην πλέον ενδιαφέρουσα, αλλά και ταραγμένη πολιτικά, πολιτική περίοδο της μεταπολεμικής Ελλάδας. Το ιδεολογικό του DNA μπορεί να εντοπίσει κανείς την περίοδο που αναμείχθηκε με το φοιτητικό κίνημα ως ιδρυτικό μέλος της νεολαίας της Ένωσης Κέντρου του Γεωργίου Παπανδρέου και του Σοφοκλή Βενιζέλου. Αν ο ίδιος ο Αναστασιάδης έχει δηλώσει τον θαυμασμό του για τον «άριστο ρήτορα» Γεώργιο Παπανδρέου, το ίδιο δηλώνουν για τον ίδιο παλιοί του συμφοιτητές. «Ο Αναστασιάδης έδινε θυελλώδεις ομιλίες στα έδρανα των γενικών συνελεύσεων της Νομικής και εμείς, λόγω και του Κυπριακού, τον θαυμάζαμε και ψηφίζαμε έναν Κύπριο», αναφέρει στον «Π» συνταξιούχος δικαστικός εξ Ελλάδος που υπήρξε συμφοιτητής του. Η αλήθεια είναι όμως πως το δεξιό ιδεολογικό στίγμα του Νίκου Αναστασιάδη γαλουχήθηκε σε αυτό το πολιτικό πείραμα του Γεωργίου Παπανδρέου που συνέθετε αντικρουόμενες ιδεολογικές τάσεις από τον πατριωτικό Βενιζελισμό των Φιλελευθέρων μέχρι την Κεντροαριστερά του Τσιριμώκου και την Δεξιά -με σαφή αντικαραμανλικό πρόσημο- του Στεφανόπουλου. Η ιδεολογική διαμόρφωση του ελληνικού Κέντρου και η ίδρυση της Ένωσης Κέντρου συνδέθηκαν με την ιδεολογική διαπάλη Παπανδρέου - Βενιζέλου σε σχέση με την ΕΡΕ, τη δημιουργία ενός κόμματος μάλλον ενιαίου παρά αποτέλεσμα κομματικού συνασπισμού, αλλά και με τον… Γεώργιο Γρίβα που προσπαθούσε να διεμβολίσει ιδεολογικά τις ζυμώσεις προκειμένου να κερδίσει ερείσματα στην ελληνική πολιτική, αξιοποιώντας και τη φήμη που του προσέδιδε η δράση του στην Κύπρο. Ο Γρίβας τελικά δεν χώρεσε στο νέο υπό διαμόρφωση κόμμα του Κέντρου που γεννήθηκε στην Ελλάδα και ήταν ο Γεώργιος Παπανδρέου -που ο Αναστασιάδης θαύμαζε- ο οποίος τελικά κατηγόρησε τον Ελληνοκύπριο στρατιωτικό ως «άνθρωπο της Δεξιάς».

Τι είδους δεξιός είναι;

Το να προσδιορίσει κανείς την ιδεολογική τοποθέτηση του Νίκου Αναστασιάδη σε μια… κανονική κατανομή αρκεί με το να συνδυάσει την πολιτική του πορεία -ιδίως μετά το 2004- με το πώς κρίνεται από τους πολιτικούς του αντιπάλους. Η εξ αριστερών κριτική στον Αναστασιάδη έχει ένα ιστορικό και ένα σύγχρονο ιδεολογικό πρόσημο: Διαχρονικά, κατηγορείται ως «ιδεολογικός συγγενής της Γριβικής Δεξιάς και της ΕΟΚΑ Β’», «εθνικιστής και ακροδεξιός» και πιο πρόσφατα, ιδίως κατά τη διάρκεια της θητείας του στην αντιπολίτευση στη διακυβέρνηση Χριστόφια, ως ο άνθρωπος που «τορπίλισε το Κυπριακό» σε σχέση με τις συγκλίσεις Χριστόφια - Ταλάτ στις συνομιλίες. Τους τελευταίους μήνες η κριτική στον Αναστασιάδη έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε τέσσερις διαφορετικές μεταξύ τους ποιοτικά εκφάνσεις: Η αναφορά εκ μέρους του νόμου, που ψήφισε η Βουλή για το ενωτικό δημοψήφισμα στο Ανώτατο Δικαστήριο, στάθηκε η αφορμή για να κατηγορηθεί για εθνικισμό, η αποτυχία του Κραν Μοντανά ερμηνεύτηκε από μια μερίδα πολιτών -που αν και ιδεολογικά δεν προέρχεται από τον χώρο της Δεξιάς στη Κύπρο, τον στήριξε μετά το 2004 ως προς την πρόθεσή του να στηρίξει το σχέδιο Ανάν και την ανάδειξή του σε πολιτικό ηγέτη υπέρ της λύσης- ως προεκλογική κίνηση για διεκδίκηση δεύτερης θητείας. Το τρίτο χαρακτηριστικό είναι αντιφατικό -σύνηθες φαινόμενο στην κυπριακή πολιτική ζωή-, μεγάλη μερίδα του κυπριακού Κέντρου αλλά και κομμάτων που παραδοσιακά διατηρούν μια πιο σκεπτικιστική τάση για τη λύση στη βάση της ΔΔΟ κατηγορεί τον Αναστασιάδη ως τον άνθρωπο που στο Κραν Μοντανά «έδωσε τα πάντα στην Τουρκία». Τέλος, η φυσική φθορά της διακυβέρνησής του μετά από πέντε σχεδόν χρόνια τού προσδίδει ακόμη ένα ιδεολογικό χαρακτηρισμό όταν κρίνει την οικονομική του πολιτική: Αυτό του νεοφιλελεύθερου. Τι είδους δεξιός όμως είναι ο Νίκος Αναστασιάδης; Συντηρητικός; Ακροδεξιός; Φιλελεύθερος; Κεντροδεξιός; «Υπέρ της λύσης» ή « της φουστανελάς»; Διατρέχοντας κανείς την ιστορία της Δεξιάς στη Κύπρο από την ιδέα της Ένωσης στις δεκαετίες του ’50 και του ’60 μέχρι τον -αν υφίσταται με όρους πολιτικής επιστήμης- «πατριωτικό ρεαλισμό» του Γλαύκου Κληρίδη και τις σύγχρονες τάσεις της Κεντροδεξιάς συμπεραίνει πως ο Νίκος Αναστασιάδης περισσότερο εκφράζει μια ιδεολογική -με τις αντιθέσεις της- σύνθεση όλων των ποιοτικών χαρακτηριστικών που συνέθεσαν στην Κύπρο το ιδεολογικό μωσαϊκό της ελληνοκυπριακής Δεξιάς. Μια σύνθεση παρεμφερή της ιστορικής ιδεολογικής ζύμωσης της Ένωσης Κέντρου που βίωσε και ο ίδιος στις πρώτες δεκαετίες της πολιτικής του ενεργοποίησης.

Το ζητούμενο

Η άνεση του Αναστασιάδη να κινείται με την ίδια ιδεολογική αυτοπεποίθηση τόσο μεταξύ της αστικής φιλελεύθερης Κεντροδεξιάς όσο και μεταξύ της λαϊκής βάσης του Δημοκρατικού Συναγερμού αποτελεί και το ζητούμενό του ως προς τη συσπείρωση των ψηφοφόρων του προκειμένου να κερδίσει μια δεύτερη θητεία στον προεδρικό θώκο της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ένα ζητούμενο που έχει κατεξοχήν δεξιό ιδεολογικό πρόσημο. Οι εκλογές της 28ης Ιανουαρίου θα είναι τύπου «on-off» για τον Αναστασιάδη. Μια δεύτερη θητεία θα ολοκληρώσει την όποια πολιτική του παρακαταθήκη και θα ανοίξει τον δρόμο για τον ιστορικό του μέλλοντος να τον κρίνει και να τον τοποθετήσει ολιστικά σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, ενώ μια πιθανή του ήττα θα ολοκληρώσει αυτή την ιστορική καταγραφή λίγο νωρίτερα. Σε κάθε περίπτωση, η απόσυρση του Νίκου Αναστασιάδη από την πολιτική ζωή του τόπου, τον Γενάρη σε περίπτωση ήττας, το 2023 σε περίπτωση μιας δεύτερης εντολής εξουσίας, κλείνει έναν ιστορικό κύκλο πολιτικών που πρωταγωνίστησαν στα κυπριακά πολιτικά δρώμενα προ του ’74. Η ιδεολογική του κληρονομιά θα προστεθεί στις διαμορφωτικές τάσεις που θα μετασχηματίσουν την ελληνοκυπριακή Δεξιά τις επόμενες δεκαετίες - ιδίως αν ο μελλοντικός χάρτης των πολιτικών δυνάμεων του τόπου που θα διαμορφωθεί θα κληθεί να ξεδιπλωθεί, αλλά και να λειτουργήσει, σε ένα περιβάλλον χωρίς λύση του Κυπριακού. Συνεχίζεται…

*Twitter: @JohnPikpas

 

 

 

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

O Λιλλήκας, ο χωρισμός και όσα πρέπει να μάθει ο τόπος

ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 18:05 (τελευταία ενημέρωση 18:05)

ΑΠΟΨΗ

Οι «εσωτερικοί εχθροί» μας...Του Γιώργου Κουμουλλή

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΥΜΟΥΛΛΗΣ, 16:47 (τελευταία ενημέρωση 16:47)

ΑΠΟΨΗ

Γιατρέ, τι είναι η ψυχή;...Του Γιώργου Τζίβα

ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΖΙΒΑΣ, 14:53 (τελευταία ενημέρωση 14:53)

Επιστροφή
στην αρχή