Αλήθειες και ανακρίβειες για την κρίση στην Εκπαίδευση

ΑΠΟΨΗ /ΣΦΑΙΡΙΚΑ

Το διακύβευμα μιας ολόκληρης κοινωνίας κρίθηκε ότι είναι κάποιες εξοικονομήσεις μερικών εκατομμυρίων, τις οποίες οι 2 πλευρές απέτυχαν να διευθετήσουν

Λέγονται πολλά και εν πολλοίς αστήρικτα σε σχέση με την αντιπαράθεση Κυβέρνησης –Συντεχνιών για την Εκπαίδευση. Η κάθε πλευρά θέλει να στηρίξει τις θέσεις και κυρίως να δικαιολογήσει τις ενέργειες της. Η αλήθεια έχουμε την εντύπωση ότι δεν είναι πάντα στη μέση, ούτε βεβαίως και είναι απόλυτη για καμία από τις δύο αντιμαχόμενες πλευρές. Στο κείμενο που ακολουθεί θα επιχειρήσουμε να σχολιάσουμε κάποιες από τις στερεότυπες τοποθετήσεις που ακούγονται από τις δύο πλευρές αλλά και από κάποιους παντογνώστες των Social Media, χωρίς ποτέ να διεκδικούμε το αλάθητο.

 

  1. Τις τελευταίες 50 μέρες διεξάγεται διάλογος για την εκπαίδευση, ο Πρόεδρος είδε τις συντεχνίες 2 φορές, αλλά οι εκπαιδευτικοί δεν επιθυμούν να συζητήσουν. Η τοποθέτηση αυτή της Κυβέρνησης δεν είναι ακριβής. Η Κυβέρνηση πήρε τις αποφάσεις της, τις έθεσε ενώπιον των εκπαιδευτικών και σε δύο μέρες χωρίς ουσιαστικό διάλογο τις πέρασε από το Υπουργικό Συμβούλιο. ΄Εκτοτε οι εκπαιδευτικοί είναι υποχρεωμένοι να συζητούν επί των 4 προτάσεων του Υπουργικού, ενώ η δική τους θέση είναι διάλογος εφόλης της ύλης και με όλα τα θέματα στο Τραπέζι. Είναι αλήθεια ότι οι εκπαιδευτικοί στην τελευταία συνάντηση με τον Πρόεδρο μπήκαν στο διάλογο της συνδιαμόρφωσης μιας πρότασης και  σε λογικές προσαυξήσεων και ενισχυτικών κονδυλίων, αλλά (οι συντεχνίες) αγνόησαν τη βάση τους. Αν αποδέχονταν τις προτάσεις αυτές θα έκαναν χαρακίρι με βάση το κλίμα που επικρατεί μεταξύ των εκπαιδευτικών.

 

  1. Στη δημόσια εκπαίδευση υπάρχει πάρα πολύ λίπος και πρέπει να γίνει εξορθολογισμός. Αυτή η θέση από οικονομικής πλευράς εμπεριέχει πολλές αλήθειες. Ένας χρόνος διαθέτει 365 μέρες. Σε αυτό το χρόνο ένας εκπαιδευτικός ξεκινά με 3 μήνες διακοπές (90 μέρες). Έχει 15 μέρες εκπαιδευτικές αργίες (90+15=105). Αν αφαιρέσουμε τα εργάσιμα Σαββατοκύριακα(80 μέρες) τότε οι εργάσιμες μέρες ενός εκπαιδευτικού είναι γύρω στις 190 μέρες από τις 365 μέρες του χρόνου. Το νούμερο αυτό θα φάνταζε εξωφρενικό αν οι εκπαιδευτικοί δεν ήταν υποχρεωμένοι να παίρνουν δουλειά στο σπίτι (προετοιμασία μαθημάτων, διορθώσεις γραπτών κλπ). Αν θεωρήσουμε ότι ένας εκπαιδευτικός εργάζεται στο σπίτι του μίνιμουμ 10 ώρες τη βδομάδα, τότε προστίθενται στον εργασιακό του χρόνο αρκετές ακόμα ημέρες ετησίως, οι οποίες ωστόσο δεν ξεπερνούν τις 230-40 το χρόνο συμπεριλαμβανομένης και της άδειας των ιδιωτικών υπαλλήλων. Το συμπέρασμα αυτό είναι εμπειρικό βέβαια αφού κανένας δεν μπορεί να ελέγξει τις ώρες δουλειάς ενός εκπαιδευτικού εκτός σχολείου. Μπορεί κάποιοι να εργάζονται 5 ώρες στο σπίτι και άλλοι 20.  Το ερώτημα που έχει βάση και τίθεται για τους εκπαιδευτικούς είναι κατά πόσον μπορούν να παίρνουν απαλλαγές ενώ βρίσκονται στο σχολείο (δηλαδή από τις 7.30-1.35μμ) για εξωδιδακτικές ενασχολήσεις (πχ τήρηση πρακτικών, ώρα υπευθύνου κλπ), οι οποίες ωστόσο αποτελούν μέρος της σχολικής δραστηριότητας. Κατά πόσον ακόμα  πρέπει να παίρνουν απαλλαγές πχ για έκδοση εντύπων, τα οποία συνήθως εκδίδονται τον Ιούνιο, μήνα κατά τον οποίο οι εκπαιδευτικοί βρίσκονται μεν στα σχολεία αλλά δεν έχουν διδακτικά καθήκοντα, πλην μερικών που προετοιμάζουν τους μαθητές για τη δεύτερη σειρά των εξετάσεων. Ειδικά στο Λύκειο οι εξετάσεις ολοκληρώνονται αρχές Ιουνίου με τους περισσότερους εκπαιδευτικούς να μην έχουν συγκεκριμένα καθήκοντα. Με βάση τα πιο πάνω στοιχεία έχω την εντύπωση ότι στο Δημόσιο  Σχολείο υπάρχει λίπος το οποίο μέσα από συζήτηση και χωρίς απολυτότητες πρέπει να συζητηθεί σοβαρά. Εν κατακλείδι όλες αυτές οι απαλλαγές δόθηκαν αρχικά κυρίως για να αποφορτιστούν οι φιλόλογοι οι οποίοι κατά γενική ομολογία εργάζονται περισσότερο από κάθε άλλη ειδικότητα. Τελικά ένας στρεβλός συνδικαλισμός κατόρθωσε να μοιράζονται απαλλαγές όλοι οι καθηγητές. 

 

  1. Οι ιδιωτικοί υπάλληλοι πληρώνουν διά της φορολόγησης τους, τους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων. Η θέση αυτή είναι τουλάχιστον υπερβολική. Στην Κύπρο ο συνολικά ενεργός πληθυσμός είναι 387000. Εξ αυτών οι 337000 έχουν πλήρη απασχόληση, λογικά δε οι 50.000 μερικής απασχόλησης αν δεν πληρώνονται πάνω από 19.000 ετησίως δεν πληρώνουν κανένα φόρο. Οι Δημόσιοι Υπάλληλοι σε αριθμό 67000 αποτελούν περίπου το 17% των εργαζομένων της Κύπρου. Από τους 337.000 που εργάζονται πλήρως το 28% σύμφωνα με ανακοινώσεις του τμήματος στατιστικής δεν αμείβεται πέραν των 1000 ευρώ. Οπότε  από αυτές τις 337.000 τουλάχιστον 100.000 εργαζόμενοι δεν φορολογούνται. Εν κατακλείδι και σύμφωνα με την ΠΑΣΥΔΥ οι 67000 δημόσιοι Υπάλληλοι σε συνάρτηση πάντα με τον υψηλότερο μέσο όρο μισθών που απολαμβάνουν από τους ιδιωτικούς υπαλλήλους, καταβάλλουν περίπου το 40% των άμεσων φόρων που εισπράττει κάθε μήνα, προκαταβολικά  και χωρίς καμιά πιθανότητα φοροδιαφυγής το Κράτος, ενώ αποτελούν το 17% του εργαζόμενου πληθυσμού στη χώρα μας.

 

 

  1. Οι εκπαιδευτικοί μας είναι οι πιο ακριβοπληρωμένοι στην Ευρώπη και έχουν τους λιγότερους μαθητές κατά τάξη.  Σε αυτή την τοποθέτηση υπάρχουν αλήθειες και υπερβολές. Οι Κύπριοι εκπαιδευτικοί πληρώνονται λίγο πάνω από το μέσο ευρωπαϊκό όρο και εργάζονται περίπου δύο βδομάδες λιγότερο από το μέσο ευρωπαίο εκπαιδευτικό. Με βάση αυτά τα δεδομένα θεωρούμε μάλλον υπερβολικές τις θέσεις των συντεχνιών να ζητούν απαλλαγές εντός του καθημερινού τους ωραρίου, εκτός κιαν αυτές αφορούν συγκεκριμένες ειδικότητες. Θα μπορούσε επίσης η λήξη του σχολικού έτους να καθοριστεί τέλος και όχι στα μέσα Μάιου με όλες τις εξετάσεις (κυρίως του Λυκείου) να γίνονται το μήνα Ιούνιο όπως συνέβαινε παλαιότερα. Οι 14 μαθητές κατά τάξη που βγάζουν βέβαια οι στατιστικές είναι μύθος. Αυτό γίνεται σε ελάχιστα τμήματα κατευθύνσεων στο Λύκειο και ποτέ δεν είναι γενικός κανόνας. Πώς βγαίνει αυτό το νούμερο; Προκύπτει από μια απλή διαίρεση. Του συνόλου των μαθητών διά των εργαζομένων καθηγητών. Στο σύνολο των καθηγητών βέβαια προστίθενται και οι 300 αποσπασμένοι καθηγητές που δεν διδάσκουν, οι εκατοντάδες βοηθοί διευθυντές που διδάσκουν μειωμένο ωράριο και οι διευθυντές που δεν διδάσκουν καθόλου λόγω διοικητικών καθηκόντων. Γιατί οι καθηγητές αναλαμβάνουν διοικητικά καθήκοντα; Διότι τα σχολεία μας, όπως συμβαίνει στο εξωτερικό, δεν έχουν διοικητικούς και μάνατζερ σχολείων. Δεν έχουν γραμματειακό προσωπικό διότι φορτώθηκαν στους καθηγητές καθήκοντα απουσιολόγου, παιδονόμου  και σε κάποιες περιπτώσεις μαθητών που δεν μπορούν να παρακολουθήσουν και καθήκοντα baby sitter. Τέλος και σε σχέση με τους μισθούς, οι καθηγητές είναι από τους πλέον αδικημένους σε σχέση με τους μισθούς των υπόλοιπων δημοσίων υπαλλήλων στην Κύπρο. Ένας διευθυντής σχολείου με 800 μαθητές, 120 καθηγητές και 1600 γονείς φθάνει μέχρι την  κλίμακα Α13. Ένας αντίστοιχος τμηματάρχης πχ στο Υπουργείο Οικονομικών με 50 υπαλλήλους φθάνει και ξεπερνά  την Α14. 

 

  1. Η Κυπριακή εκπαίδευση έχει τα χειρότερα αποτελέσματα στις Παγκύπριες αλλά και σε όλους τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς αξιολόγησης. Οι εκπαιδευτικοί δεν κάνουν καλά τη δουλειά τους. Τα νούμερα σαφώς ευνοούν τους επικριτές των εκπαιδευτικών αν διαβαστούν απλώς ως μια στατιστική. Σαφέστατα και τα νούμερα μπορούν να βελτιωθούν αλλά η προσπάθεια θα πρέπει να είναι συνολική και σίγουρα δεν αφορά μόνο τους εκπαιδευτικούς. Για παράδειγμα εκείνο το 8 ή 9 ως μέσος όρος στις Παγκύπριες εξετάσεις των Νέων Ελληνικών ή παρόμοια νούμερα στα μαθηματικά δεν φαίνονται ούτε ηχούν θετικά.  Από την άλλη το δοκίμιο των Παγκυπρίων στα Νέα Ελληνικά  είναι ένα διαβαθμισμένης δυσκολίας γραπτό για να μπορέσουν να κριθούν οι λίγες  θέσεις φιλολόγων, νομικών, οι ελάχιστες θέσεις ιατρών, μηχανικών και άλλων υποψηφίων που διεκδικούν θέσεις στα πανεπιστήμια. Την ίδια στιγμή είναι και το γραπτό των απολυτήριων εξετάσεων του Λυκείου. Το οποίο δίνουν όλοι: Και οι απολυόμενοι του Λυκείου και των τεχνικών σχολών. Με αυτή τη διαπίστωση ως δεδομένο κανείς δεν μπορεί να θεωρεί ως σοβαρό επιχείρημα την παράθεση μέσων όρων. Η λογική του μέσου όρου πρυτανεύει και στην κριτική σε ότι αφορά τα αποτελέσματα στα εκπαιδευτικά ευρωπαϊκά προγράμματα, όπως πχ του PISA. Η επίκληση αυτών των τεστ και τα όντως κακά αποτελέσματα τους θα έπρεπε αν κάποιος ενδιαφερόταν για την ουσία να στρέψει τη συζήτηση στο κεφάλαιο ποιότητα της εκπαίδευσης βάζοντας στο μικροσκόπιο το Κυπριακό εκπαιδευτικό σύστημα. Τι δείχνουν τα αποτελέσματα των 15χρονων μας σε αυτό το πρόγραμμα; Ότι δεν έχουν κριτική σκέψη. Ότι δηλαδή δεν ξέρουν να χρησιμοποιήσουν τις γνώσεις που έχουν για να λύσουν εκπαιδευτικά και κατ επέκταση προβλήματα της ίδιας της ζωής; Ποιος φταίει γι αυτό; Μόνο οι καθηγητές ή και το ίδιο το σύστημα εκπαίδευσης το οποίο παράγει παπαγάλους;

 

  1. Οι καθηγητές εργάζονται κάτω υπό ιδανικές συνθήκες σε σχέση με άλλους εργαζόμενους. Αυτό και αν είναι ανακρίβεια. Πέραν κάποιων σχολείων που λειτουργούν ως βιτρίνες τα περισσότερα σχολεία είναι παλιά και καθόλου λειτουργικά. Οι καθηγητές δεν έχουν γραφεία (όπως ο κάθε υπάλληλος στο Δημόσιο) αλλά τσουβαλιάζονται στις λεγόμενες αίθουσες καθηγητών όπου δίνουν κυριολεκτικά τη μάχη για μια καρέκλα. Διδάσκουν σε τάξεις χωρίς κλιματισμό σε θερμοκρασίες 40 βαθμών υπό σκιά σε κάποιους μήνες του χρόνου ενώ και η θέρμανση το χειμώνα δεν είναι δεδομένη. Στην αυλή του σχολείου δεν υπάρχει ένας χώρος για τους μαθητές να κάτσουν και να χαρούν το διάλλειμα τους, οι αθλητικές εγκαταστάσεις είναι φτωχές και τα γήπεδα κατασκευασμένα από άσφαλτο ή στρωμένα με ψιλό τσακίλι εγκυμονούν τεράστιους κινδύνους  για τα παιδιά. Το ευχάριστο εδώ είναι ότι κυρίως στη Μέση Εκπαίδευση αυξάνονται αλματωδώς οι κατασκευές αιθουσών πολλαπλών χρήσεων.     
  2. Στην εκπαίδευση ο αριθμός των εκπαιδευτικών αυξάνεται σχεδόν ανεξέλεγκτα χωρίς να υπάρχει ορθολογισμός. Η θέση αυτή που διατυπώθηκε από τον Υπουργό Παιδείας έχει τη βάση της. Για παράδειγμα κατά την ακαδημαϊκή χρονιά 2012/13 στην εκπαίδευση φοιτούσαν 114830 μαθητές. Ο αριθμός των εκπαιδευτικών ήταν 12.172. Κατά την περσινή χρονιά είχαμε 113519 μαθητές δηλαδή 1311 μαθητές λιγότερους από το 2013 αλλά παρόλα αυτά προέκυψαν περισσότεροι διορισμένοι εκπαιδευτικοί, που έφτασαν τους 12.430. Δηλαδή 258 εκπαιδευτικούς περισσότερους παρά τη μείωση του αριθμού των μαθητών. Το πρόβλημα δεν αφορά πλέον μόνο τους εκτάκτους αλλά και μόνιμους καθηγητές. Για παράδειγμα αυτή τη χρονιά υπάρχουν 25 καθηγητές τουρκικών, γερμανικών, γαλλικών κά ειδικοτήτων οι οποίοι δεν έχουν τάξη να διδάξουν διότι οι μαθητές δεν ζητούν το μάθημα τους. Αυτοί οι καθηγητές θα αξιοποιηθούν ως ομάδες ασφαλείας των σχολικών μονάδων σε διάφορες επαρχίες.   

 

 

Περί ποιότητας της εκπαίδευσης

Μέσα από αλήθειες και  ανακρίβειες, παρακολουθούμε εδώ και 50 μέρες μια κοκορομαχία δίκην διαλόγου για την εκπαίδευση. Η Κυβέρνηση ξεκίνησε για περικοπές 52 εκατ. ετησίως κάνοντας λόγο για παράλογες απαλλαγές των εκπαιδευτικών από τα διδακτικά τους καθήκοντα, για τις οποίες απαλλαγές ήταν υποχρεωμένη να διορίζει νέους εκπαιδευτικούς. Τελικά τα 52 εκατ. έγιναν 7 και τα 7εκατ.  μετά τη συνάντηση του κ. Προέδρου με τις συντεχνίες έγιναν 5 εκατ. ευρώ.  Οι συντεχνίες από την άλλη πήγαν στο Προεδρικό και μπήκαν και αυτές στη λογική ενός παζαριού. Πόσα για παράδειγμα θα πάρουν ως οικονομική βοήθεια και κυρίως κατά πόσον θα υπάρξει πρόγραμμα πρόωρων αφυπηρετήσεων με αποκοπή της ποινής του 12% που προνοεί  η σχετική νομοθεσία. Κάποιος ρώτησε αν στην πρόταση του Προέδρου συμπεριλαμβάνεται και ο τιμάριθμος. Συζήτηση για την ποιότητα της εκπαίδευσης στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων δεν έγινε αντιλαμβανόμαστε από κανένα. Δηλώσεις δημόσια βέβαια έγιναν πολλές!  

 

 

 

Στο λούκι μιας επικοινωνιακής τακτικής

Το υπουργικό Συμβούλιο άνοιξε τις τελευταίες 50 μέρες το κεφάλαιο της εκπαίδευσης που επικοινωνιακά σίγουρα μετρά. Σε αυτό εμπλέκονται 10.000 εκπαιδευτικοί, 100.000 μαθητές και τουλάχιστον 200.000 γονείς και λοιποί συγγενείς. Αν αυτός ήταν ο στόχος σαφέστατα και η κρίση στην Παιδεία αποπροσανατόλισε την Κοινή Γνώμη από τις καυτές πατάτες του Συνεργατισμού και τα 6 δις που ο Κυπριακός Λαός καταβάλλει δίκην ενός νέου μνημονίου, σαφέστατα και υποβάθμισε τη συζήτηση για το σχέδιο υγείας που αποτελεί νούμερο ένα προτεραιότητα εσωτερικής πολιτικής και βεβαίως έριξε στα τάρταρα το ενδιαφέρον για το Κυπριακό, του οποίου τις επόμενες βδομάδες παίζεται ίσως η τελευταία πράξη. Το διακύβευμα μιας ολόκληρης κοινωνίας κρίθηκε ότι είναι  κάποιες εξοικονομήσεις μερικών εκατομμυρίων, τις οποίες οι δύο πλευρές απέτυχαν να διευθετήσουν. Οι οποίες όμως εξοικονομήσεις από τις 10 Σεπτεμβρίου όταν οι μαθητές κληθούν να πάνε σε ένα σχολείο που θα απεργεί ή θα αντιμετωπίζει μύρια προβλήματα λειτουργικότητας θα φαντάζουν γελοίες μπροστά στη δυσφορία των γονιών που θα τρέχουν να βγάλουν 100.000 παιδιά από τους δρόμους. Εν ολίγοις οι τακτικισμοί πάντοτε έχουν τα όρια τους, αφού κατά κύριο λόγο δεν λύνουν προβλήματα, αλλά δημιουργούν ακόμα περισσότερα.         


Επιστροφή
στην αρχή