Ακροβατώντας σε τεντωμένα εθνικιστικά σχοινιά

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ
Ο Τούρκος Πρόεδρος εισέρχεται σε ένα παιχνίδι τακτικισμών, που σχετίζονται με την εθνικιστική ρητορική αλλά και τις εξελίξεις στο Συριακό.

Σε τεντωμένο σχοινί και χωρίς προστατευτικό δίχτυ ακροβατεί ο Ταγίπ Ερντογάν, που προσπαθεί να κρατά σε εθνικιστική εγρήγορση τους οπαδούς ενόψει της συνταγματικής μεταρρύθμισης που θέλει να προωθήσει, χωρίς ωστόσο να έρθει και σε μετωπική σύγκρουση με τον διεθνή παράγοντα. Ο Τούρκος Πρόεδρος φαίνεται πως δεν έχει χάσει την ικανότητά του να «παίζει» με τα όρια της Τουρκίας και των εταίρων της, μπορεί ακόμα να αφουγκράζεται την πλειοψηφία της τουρκικής κοινωνίας και τα όρια και τις προθέσεις των συμμάχων της Τουρκίας. Κάθε φορά όμως το «παιχνίδι» αυτό γίνεται όλο και πιο επικίνδυνο. Αυτό εκτιμούν Τούρκοι αναλυτές, που σημειώνουν ότι ο Τούρκος Πρόεδρος έχει εισέλθει σε μια περίοδο επίσπευσης όλων των διαδικασιών καθώς έχει πλήρη συνείδηση ότι η τουρκική κοινωνία αλλά και η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας βρίσκονται στα όριά τους και η παράταση των εν εξελίξει δυναμικών θα κινδυνεύσει να αποβεί μοιραία και για τον ίδιο και για τη χώρα. Ωστόσο, τα «νούμερα» δεν φαίνεται ακόμα να «βγαίνουν» για τον Τούρκο Πρόεδρο, και στην Τουρκία εκτιμούν ότι η εθνικιστική εγρήγορση και το συγκρουσιακό κλίμα θα οξυνθούν.

 

Οριακή η υποστήριξη

Παρόλη την ένταση και την πόλωση, η πλειοψηφία των Τούρκων πολιτών δεν είναι έτοιμη να περάσει στο προεδρικό σύστημα, και αυτό είναι το μεγάλο εμπόδιο στον δρόμο του Ταγίπ Ερντογάν. Δημοσκόπηση που δημοσιεύθηκε πριν από λίγες μέρες στην Τουρκία καταγράφει ότι το 47,5% των Τούρκων δεν θα ψήφιζε υπέρ του προεδρικού συστήματος, ενώ μόνο το 41,9% θα ψήφιζε υπέρ. Με τον συμψηφισμό της αποχής, σε περίπτωση δημοψηφίσματος, το «όχι» στο προεδρικό όπως το επιθυμεί ο Ταγίπ Ερντογάν θα υπερίσχυε του «ναι» με 53,1%. Εναντίον του προεδρικού συστήματος καταγράφεται το 9,9% των ψηφοφόρων του ΑΚΡ ενώ από το Κόμμα της Εθνικιστικής Δράσης (ΜΗΡ), με το οποίο συστηματικά πια «φλερτάρει» ο Ταγίπ Ερντογάν, μόνο 12,8% θα ψήφιζε υπέρ του προεδρικού συστήματος. Ο Ταγίπ Ερντογαν είναι ο καταλυτικός παράγοντας για όσους θα ψήφιζαν υπέρ του προεδρικού συστήματος, αναδεικνύοντας τον προσωποκεντρικό χαρακτήρα που έχει λάβει το ζήτημα της αλλαγής πολιτεύματος. Το 45,8% των Τούρκων θα ψήφιζε υπέρ του προεδρικού συστήματος λόγω της υποστήριξής τους στον Ταγίπ Ερντογάν, ενώ ο αμέσως επόμενος παράγοντας που θα λειτουργούσε υπέρ του προεδρικού συστήματος είναι η άποψη ότι με το νέο πολίτευμα θα σταθεροποιηθεί η οικονομία και θα βελτιωθεί η διακυβέρνηση της χώρας και συγκεντρώνει μόλις 30,9%.

 

Εθνικιστική εγρήγορση

Ο Τούρκος Πρόεδρος έχει πλήρη συνείδηση ότι η μεγαλύτερη συσπείρωση και πόλωση τις οποίες έχει ανάγκη για να πείσει την πλειοψηφία των Τούρκων να στηρίξουν την αλλαγή πολιτεύματος πρέπει να παραμείνουν σε συγκεκριμένα όρια, διότι ο κίνδυνος μιας κρίσης εκτός ελέγχου είναι πλέον ορατός. Χαρακτηριστική των λεπτών ισορροπιών που προσπαθεί στο πλαίσιο αυτό να κρατήσει ο Ταγίπ Ερντογάν είναι η αντίδραση της Άγκυρας στο ψήφισμα της γερμανικής Βουλής για τη Γενοκτονία των Αρμενίων. Η Άγκυρα προέβη σε όλη την ιεροτελεστία διπλωματικών αντιδράσεων και ρητορικών επιθέσεων στη Γερμανία, αλλά χθες ο πρωθυπουργός Μπιναλί Γιλντιρίμ έσπευσε να ρίξει τους τόνους, ενώ στην Τουρκία κανείς δεν αναμένει ότι ο Ταγίπ Ερντογάν θα έρθει σε μετωπική σύγκρουση με την καγκελάριο Μέρκελ.

 

Το συριακό παιχνίδι

Το πιο επικίνδυνο ωστόσο πεδίο για τον Ταγίπ Ερντογάν παραμένει η Συρία. Και αυτό διότι οι Αμερικανοί έχουν προχωρήσει σε μια πολύ στενή συνεργασία με τους Κούρδους της Συρίας, παρά τις έντονες αντιδράσεις της Άγκυρας, και έχουν καταστρώσει μαζί τους σχέδια για την ανακατάληψη της Ράκα, της «πρωτεύουσας» του Ισλαμικού Κράτους. Ενδεικτικό των λεπτών ισορροπιών στη Συρία είναι το ότι την περασμένη βδομάδα κουρδικές δυνάμεις, μαζί με μικρό αριθμό Αράβων σουνιτών, με την πλήρη και δημόσια υποστήριξη αμερικανικών δυνάμεων στο έδαφος, κατέλαβαν τον θύλακα του Μανμπίζ, στα σύνορα με την Τουρκία. Παρά τη σκληρή ρητορική της Άγκυρας την τελευταία περίοδο εναντίον μιας τέτοιας εξέλιξης, στην ουσία η τουρκική πλευρά δεν δείχνει έτοιμη να προβεί σε ακραίες κινήσεις οι οποίες θα φέρουν την Τουρκία σε τροχιά μετωπικής σύγκρουσης με τις ΗΠΑ. Ωστόσο, λόγω της παρουσίας και των Ρώσων και των Ιρανών, το συριακό έδαφος είναι ναρκοπέδιο για τον Ταγίπ Ερντογάν και οι κίνδυνοι εκτροχιασμού είναι μεγάλοι, εκτιμούν αναλυτές με μεγάλη εξοικείωση στην περιοχή. Όλα πάντως θα εξαρτηθούν από τον συσχετισμό δυνάμεων στο εσωτερικό της Τουρκίας, καθώς αν ο Ταγίπ Ερντογάν δεν εξασφαλίσει τη στήριξη που θέλει για την αλλαγή του πολιτεύματος, ενδέχεται να είναι πολύ λιγότερο προσεκτικός στις εύθραυστες ισορροπίες στην εξωτερική πολιτική, προειδοποιούν οι ίδιοι αναλυτές.

 

Γιατί η μάχη της Ράκα δεν θα είναι εύκολη υπόθεση

Η μάχη για την κατάληψη της Ράκα, της de facto πρωτεύουσας του Ισλαμικού Κράτους -με άλλα λόγια την καρδιά της ιδεολογικής του εξάπλωσης- έχει αρχίσει, ήδη από τις 24 Μαΐου, και δεν θα είναι εύκολη. Εδώ και μήνες οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) βρίσκονται σε θέσεις 25 μιλίων (περίπου 40 χλμ.) βορείως της πόλης λαμβάνοντας, επί του εδάφους, την απρόσκοπτη βοήθεια των ΗΠΑ. Οι φωτογραφίες Αμερικανών μαχητών των ειδικών δυνάμεων φορώντας τη στολή των Κούρδων πολιτοφυλάκων της YPG έγιναν viral στο twitter και έφεραν γκρίνια στην Άγκυρα -κυρίως λόγω της ιδεολογικής σύνδεσης του PYD (Δημοκρατική Ένωση της Συρίας) με το PKK. H παρουσία ωστόσο του ίδιου του Αμερικανού στρατηγού Joseph Votel στο συριακό Κουρδιστάν στις 21-22 Μαΐου αποτελεί ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς πάσα κατεύθυνση. Οι Αμερικανοί δεν θα έστελναν επί συριακού εδάφους τον διοικητή της US Central Command (CENTCOM), δηλαδή τον πιο υψηλόβαθμο Αμερικανό αξιωματικό που πάτησε το πόδι του επί συριακού εδάφους από το 2011, αν δεν είχαν κάνει μια ξεκάθαρη επιλογή: το Ισλαμικό Κράτος στη Συρία μπορούν να το πολεμήσουν αποτελεσματικά μόνοι οι άντρες της SDF. Το αν αυτή η επιλογή αποδειχτεί ορθή ή μη, θα το κρίνουν δύο παράγοντες φυσικά. Η ίδια η μάχη και η τελική εξάλειψη του ISIS. Κυριότερα όμως θα το κρίνουν οι επιμέρους λεπτομέρειες που θα ακολουθήσουν την απελευθέρωση της Ράκα. Γιατί, αν αιχμή του δόρατός σου έχεις τους Κούρδους μαχητές, η απελευθέρωση εδαφών (με αραβικό πληθυσμό) απλώς προστίθεται στους δικούς τους υπολογισμούς. Και οι εν λόγω άνθρωποι θέλουν αυτοδιάθεση και κατ’ επέκταση κράτος. Ένα κράτος που θα συνορεύει με την Τουρκία από τον Ευφράτη μέχρι τη Ράκα κι από τα τουρκοσυριακά σύνορα στο Αζάζ, βόρεια του Χαλεπιού, μέχρι τα τουρκμενικά χωριά της επαρχίας Ιντλίμπ.

 

Αντικειμενικές δυσκολίες

Το να πολεμάς και να συντρίβεις το ISIS στο Κομπάνι, όντας πολιορκημένος επί μήνες, είναι κάτι. Το να κυνηγάς όμως τους τζιχαντιστές στη «φυσική» τους βάση είναι κάτι άλλο. Η μάχη της Ράκα είναι δυσκολότερη από αυτήν του Τικρίτ στο Ιράκ ή της Φαλούτζα - που λαμβάνει παράλληλα χώρα. Οι άντρες της SDF δεν έχουν να αντιμετωπίσουν μόνο ένα ξένο περιβάλλον, αλλά και έναν επιπλέον εχθρό. Ιδεολογικό αυτήν τη φορά. Στη Ράκα οι τοπικοί πληθυσμοί, αν και καταπιεσμένοι, συνυπάρχουν με το Ισλαμικό Κράτος και το «χαλιφάτο» που αυτό έχει ιδρύσει και λειτουργεί. Όσο κι αν οι ΗΠΑ προσπάθησαν να προσδώσουν στην οργάνωση των SDF μια αραβική βάση (προερχόμενη από απομεινάρια μετριοπαθών Σύρων) ανταρτών, η πλειονότητα των μαχητών της πρώτης γραμμής παραμένουν Κούρδοι. Στο Ιράκ οι σιιτικές πολιτοφυλακές εκτελούν τους σουνίτες κατοίκους των περιοχών που απελευθερώνουν από το ISIS ρίχνοντας καυτό λάδι στο καζάνι του σεκταρισμού. Στη Συρία, οι Κούρδοι απλώς προσθέτουν αραβικά χωριά στη μελλοντική επικράτεια που θα ήθελαν να διαπραγματευτούν ως τα ακραιφνή όρια του κράτους που θέλουν να ιδρύσουν. Κι αν είσαι Άραβας, σουνίτης, από ένα χωριό κατά μήκος του δρόμου Ρεσάφα-ας-Σολ που συνδέει στρατηγικά τις θέσεις του ISIS στο Χαλέπι με την καρδιά του στη Ράκα, δεν θα ήθελες το χωριό σου να το ελέγχουν... «ξένοι». Επιπλέον η δράση της αεροπορίας, του διεθνούς υπό τις ΗΠΑ συνασπισμού, αναπόφευκτα θα πλήξει θέσεις του ISIS στη Ράκα, οδηγώντας στη πλήρη καταστροφή της πόλης. Σε αυτή τη θάλασσα ερειπίων, οι οπλισμένοι μαχητές του ISIS δεν θα χαρίσουν σπιθαμή εδάφους χωρίς μάχη, τετράγωνο με τετράγωνο, πόρτα με πόρτα. Τέλος, η Ράκα αποτελεί και ένα αντικείμενο διεθνούς ανταγωνισμού αναφορικά με την πτώση της. Το καθεστώς Άσαντ και οι Ρώσοι σύμμαχοί του δεν θα επέτρεπαν στις SDF να μπουν νικηφόρα στη πόλη. Επί τούτου, αν και η συνεννόηση Ουάσινγκτον - ΗΠΑ φαίνεται να υπάρχει, ο ανταγωνισμός υποβόσκει.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Για να φτιάχνει φραπέ χρειάζεται, για Πρόεδρος όχι;

ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 10:05 (τελευταία ενημέρωση 10:05)

ΑΠΟΨΗ

Σημειώσεις: Εξοργιστικά απαθείς (Του Γιώργου Κακούρη)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΚΟΥΡΗΣ, 20.09.2018

ΑΠΟΨΗ

Τα αγαθά της στους Έλληνες, τα παλούκια της στους Τούρκους

ΣΕΝΕΡ ΛΕΒΕΝΤ, 20.09.2018

Επιστροφή
στην αρχή