«Αγνοούμενοι» στην Αμμόχωστο, το Μπογάζι και το Λευκόνοικο-Γούφες

ΑΠΟΨΗ /UNDERGROUND NOTES

Όμως ήταν αλήθεια ότι σε κάποιο σημείο στην αυλή του σχολείου είχαν γίνει ταφές κάποιων «αγνοουμένων». Δεν υπάρχει αμφιβολία γι' αυτό…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

 

Το πρωί της Τετάρτης 24 Ιανουαρίου 2018 πάμε μαζί με τους ερευνητές της Κυπριακής Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων Χριστιάνα Ζήνωνος και Halil Sayin προς την Αμμόχωστο για να συναντήσουμε μια αναγνώστρια και κάποιους μάρτυρες…

Μια από τους αναγνώστες μου και μάρτυρας θα μας δείξει το μέρος όπου είχε δει με τα μάτια της, το 1993, μια σημαντική επιχείρηση μετατόπισης των οστών στην αυλή του Λυκείου Namik Kemal στην Αμμόχωστο, θα μας δώσει λεπτομέρειες γι' αυτά που είδε και θα μας δείξει το ακριβές σημείο…

Συναντούμε αυτή τη μάρτυρα και πάμε μαζί στην περιοχή όπου βρίσκεται το Λύκειο Namik Kemal…

Κατ’ ακρίβεια στο παρελθόν κάποιοι μάρτυρες είχαν δώσει πληροφορίες στην Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων ότι είχε γίνει μια ταφή κάτω από τα δέντρα στο σημείο που βρίσκεται μπαίνοντας στο σχολείο από το κεντρικό κάγκελο, στο περιτοίχισμα του σχολείου. Αυτοί οι μάρτυρες μας είχαν δώσει παρόμοιες πληροφορίες, αλλά όταν η ΔΕΑ έκανε εκσκαφές στην περιοχή πριν από μερικά χρόνια δεν βρήκε κανένα ίχνος «αγνοουμένων»…

Το Λύκειο Namik Kemal (τουρκοκυπριακό σχολείο μέσης εκπαίδευσης) είχε κτιστεί τη δεκαετία του ’40 πάνω από ένα παλιό τουρκοκυπριακό νεκροταφείο... Τα οστά σε αυτό το πολύ παλιό νεκροταφείο ήταν από πολύ παλιά και δεν είχαν καμία σχέση με τους «αγνοούμενους»…

Μετατόπιση των οστών

Όμως ήταν αλήθεια ότι σε κάποιο σημείο στην αυλή του σχολείου είχαν γίνει ταφές κάποιων «αγνοουμένων». Δεν υπάρχει αμφιβολία γι' αυτό… Μια από τους αναγνώστες μου και αυτόπτης μάρτυρας είχε παρακολουθήσει ολόκληρη την επιχείρηση από το παράθυρο του νοσοκομείου ακριβώς απέναντι από το σχολείο και μου τα είχε αφηγηθεί και είχα γράψει όσα μου είχε πει…

Αυτό που είχε «πυροδοτήσει» αυτή την «επιχείρηση» μετατόπισης των οστών των «αγνοουμένων» ήταν η Δέσμη Ιδεών Γκάλι και το Πακέτο Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Η Δέσμη Ιδεών Γκάλι υποβλήθηκε το 1992 από τον τότε γενικό γραμματέα του ΟΗΕ Μπούτρος Γκάλι, ο οποίος είχε επίσης υποβάλει ένα Πακέτο «Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης»… Αυτό το πακέτο μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης προέβλεπε μεταξύ άλλων και το άνοιγμα του Βαρωσιού…

Το Πακέτο Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης δόθηκε στους ηγέτες των δύο κοινοτήτων την 1η Ιουλίου 1993 και ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ είχε δώσει στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ την έκθεσή του για αυτό το θέμα στις 30 Μαΐου 1994. Ενώ η τουρκοκυπριακή πλευρά αρνήθηκε να αποδεχθεί και να εφαρμόσει το Πακέτο Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, η ελληνοκυπριακή πλευρά το είχε αποδεχθεί. Και ο Γκάλι εξέφρασε ανοικτά την απογοήτευσή του για τη συμπεριφορά της τότε τουρκοκυπριακής ηγεσίας στην έκθεσή του το 1994 προς το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να δείτε στον πιο κάτω σύνδεσμο:

https://goo.gl/XecF2m

Η μάρτυράς μας

Υποθέτουμε ότι η μετακίνηση των οστών από τους μαζικούς τάφους στο Βαρώσι έγινε εκείνο τον καιρό και αυτά που είχε δει η μάρτυράς μας συνέβησαν το 1993.

Η μάρτυράς μας μας παίρνει στην άκρη των εξωτερικών τοίχων του σχολείου και μπαίνουμε από το κάγκελο στην αυλή εκεί – εκεί τελειώνουν οι εξωτερικοί τοίχοι… Μέσα μια μεγάλη περιοχή έχει καλυφθεί με τσιμέντο… Υπάρχει μια φυσική κλίση… Η μάρτυρας μας λέει ότι αυτή η φυσική κλίση είχε μπαζωθεί λίγο έτσι ώστε να μειωθεί και μετά είχε σκεπαστεί με τσιμέντο…

Μια νύκτα είχε ακούσει κάποιους θορύβους και παρακολούθησε…

Λέει ότι ένα φορτηγό και μια μπουλντόζα δούλευαν σε αυτή την περιοχή και τους είχαν δει… Όταν πήγαν πιο κοντά είδαν επίσης κάποια στρατιωτικά λαντρόβερ…

Η μάρτυρας μας λέει «Δεν είναι δυνατόν να υπήρχε ήδη μαζικός τάφος εκεί και να τον άδειαζαν αφού την περιοχή αυτή την κρατούσαν οι Ελληνοκύπριοι στον πόλεμο το 1974… Και πιο πάνω, εκεί όπου είχαν σκοτωθεί κάποιοι Τουρκοκύπριοι από Ελληνοκύπριους, έχουν όλοι βρεθεί από Τουρκοκύπριους μετά το τέλος του πολέμου και τους έθαψαν οι συγγενείς τους…».

Επομένως, αυτό που συνέβαινε εδώ εκείνο το βράδυ το 1993, ήταν ότι θάβονταν άλλοι «αγνοούμενοι» που είχαν μεταφερθεί από αλλού. Για παράδειγμα, εκείνοι που είχαν σκοτωθεί στους Κήπους του Perdjana και θάφτηκαν εκεί… Δηλαδή, κάποιοι μαζικοί τάφοι στο Βαρώσι είχαν αδειαστεί και μπορεί τα οστά να μεταφέρθηκαν εδώ…

Στην πραγματικότητα, πολλοί αναγνώστες μας έλεγαν στο παρελθόν ότι το περιεχόμενο των μαζικών τάφων από το Βαρώσι είχε μετατοπιστεί στην αυλή του Λυκείου Namik Kemal…

Ακριβώς πάνω από το κεκλιμένο επίπεδο είναι το Ιερό του Kutup, ακριβώς δίπλα από το σχολείο Nαμίκ Kεμάλ.

Εξετάζουμε την περιοχή και η μάρτυρας λέει σε μας και τους ερευνητές τι μπορεί να θέλουν να ερευνήσουν και σε ποιες περιοχές…

Πιο πάνω ξεκινά η περιοχή με τα δέντρα και αποκόπτεται με περίφραξη…

Η μάρτυρας μας λέει ότι και εκείνη η περιοχή πρέπει να ερευνηθεί και τους υποδεικνύει μέχρι ποιο σημείο πρέπει να σκάψουν…

Κάπου στην Αμμόχωστο…

Ευχαριστούμε αυτήν την υπέροχη αναγνώστρια, υπέροχη μάρτυρα που γνωρίζω για πολλά χρόνια και πάμε μαζί της για να πιούμε καφέ κάπου στην Αμμόχωστο…

Όταν πάμε για να πιούμε καφέ βρίσκουμε πολλούς αναγνώστες μου – όλοι ξέρουν τις ιστορίες που γράφω… Κάποιοι με ρωτούν για τον Vasfi Beyaz Hasan από τα Κλαυδιά που είναι «αγνοούμενος» και αρχίζουν να μου λένε τα ονόματα εκείνων που τον είχαν σκοτώσει και θάψει και τον έκαναν να «εξαφανιστεί»… Πριν από χρόνια είχαμε δείξει στους λειτουργούς της ΔΕΑ μαζί με τον γιο του Sermet κάποιους πιθανούς τόπους ταφής του στη Δρομολαξιά…

Μια άλλη αναγνώστρια θέλει να μου πει για έναν άλλο πιθανό τόπο ταφής…

Αφήνουμε την ομάδα των αναγνωστών μου και πάμε σε ένα άλλο τραπέζι για να είμαστε μόνοι…

Το 1974, όταν έγινε σαφές ότι ομάδες της ΕΟΚΑ Β είχαν διαπράξει σφαγή στα τρία χωριά, Μαράθα, Σανταλάρη και Αλόα, σκοτώνοντας 126 Τουρκοκύπριους, κυρίως γυναίκες και παιδιά, ξέσπασε οργή στην περιοχή… Κάποιοι Τουρκοκύπριοι πήραν έναν Ελληνοκύπριο σε αναπηρικό καροτσάκι, εξηγεί η αναγνώστριά μου, και τον σκότωσαν και τον έθαψαν σε ένα πηγάδι μεταξύ των χωριών Πηγή Περιστερώνας και Μαράθα και έριξαν εκεί και το καροτσάκι… Άραγε ο Ελληνοκύπριος αυτός ήταν από την Πηγή Περιστερώνας; Δεν το γνωρίζουμε έτσι πρέπει να το ερευνήσουμε…

Μας περιγράφει το πηγάδι… «Υπάρχουν δύο πηγάδια εκεί» λέει, «αλλά αυτό είναι πιο κοντά στον δρόμο…».

Φτιάχνει και ένα σκίτσο για μας και η Χριστιάνα Ζήνωνος παίρνει σημειώσεις – μια άλλη μέρα μπορούμε να πάμε και να κοιτάξουμε μαζί της… Μου δίνει το όνομα και το τηλέφωνό της. Την ευχαριστώ για τη βοήθειά της, αποχαιρετούμε τους αναγνώστες μου και φεύγουμε για να πάμε και να συναντήσουμε έναν άλλο μάρτυρα στην Αμμόχωστο.

Η συνάντηση με αυτό τον άλλο μάρτυρα έχει κανονιστεί από μια άλλη συγγενή «αγνοουμένου», τη Leyla Kiralp και τον σύζυγό της… Τους ευχαριστώ που εργάζονται σκληρά για σχεδόν έξι μήνες έτσι ώστε να διευκολύνουν τη συνάντηση αυτή με αυτόν τον νέο μάρτυρα…

Τον βρίσκουμε και καθόμαστε μαζί του στο γραφείο του και μας λέει την ιστορία του:

Ήταν στρατιώτης στο Μπογάζι Κερύνειας στην περιοχή πικνίκ στο Μπογάζι όταν είχαν πάρει εκεί τρεις Ελληνοκύπριους που είχαν σκοτωθεί και τους έθαψαν εκεί… Ήταν ένας από εκείνους που τους έθαψε…

Οι τρεις Ελληνοκύπριοι είχαν συλληφθεί και κρατούνταν ως αιχμάλωτοι πολέμου στο Μπογάζι… Τους πήραν εκεί για να τους σκοτώσουν και να τους θάψουν. «Οι δύο ήταν κοντοί αλλά ο ένας ήταν ψηλός» θυμάται…

Λέει στους ερευνητές της ΔΕΑ ακριβώς πού τους είχε θάψει…

«Υπήρχε μια χαρουπιά και τους είχαμε θάψει κοντά στη χαρουπιά…»

Δίνει επίσης στους ερευνητές και το όνομα κάποιου άλλου που ήταν εκεί.

Τον ευχαριστούμε...

Η Χριστιάνα βγάζει τους χάρτες της περιοχής πικνίκ Μπογαζιού και του δείχνει πού είχαν σκάψει προηγουμένως αλλά δεν βρήκαν τίποτε… Δίνει μια περιγραφή και λέει ότι επίσης μπορεί να μας δείξει το μέρος αυτό… Μια άλλη μέρα πρέπει να έρθουμε και να τον πάρουμε από την Αμμόχωστο και να πάμε μαζί στο Μπογάζι και μετά να τον φέρουμε πίσω στην Αμμόχωστο… Αυτό θα πάρει μια ολόκληρη μέρα, αλλά θα το κανονίσουμε…

Τον ευχαριστούμε και πάμε στο Λευκόνοικο σε έναν άλλο αναγνώστη μου… Θα μας βοηθήσει να βρούμε το μέρος που μου είχε δείξει πριν από κάποιο καιρό ένας άλλος μάρτυρας, μεταξύ των χωριών Γούφες και Λευκόνοικο… Είχα γράψει για αυτό σε αυτές τις σελίδες πριν από περίπου έναν μήνα…

Ένας από τους αναγνώστες μου, το 1974 μετά τον πόλεμο είχε πάει μαζί με τον αδελφό του για να μαζέψουν ελιές από τρία γέρικα δέντρα…

Όταν πήγε για να ουρήσει λίγο πιο πάνω, είδε μια μπότα να εξέχει από τη γη, κοντά στα ελαιόδεντρα… Εφόσον δεν ήθελε να αναμειχθεί με αξιωματούχους ή με τη ΔΕΑ, μου είχε δείξει εμένα το μέρος αυτό πριν από περίπου έναν μήνα… Τώρα πρέπει να βρω ξανά το μέρος αυτό με τη βοήθεια του αναγνώστη μου από το Λευκόνοικο και να το δείξω στους ερευνητές.

 

Στην περιοχή «Μάντρες» του Λευκονοίκου

Ο αναγνώστης μου από το Λευκόνοικο μας οδηγεί προς την περιοχή «Μάντρες» του Λευκονοίκου και σύντομα βλέπω το ντεπόζιτο νερού – αυτό ήταν το σημάδι μου την τελευταία φορά… Μετά προσπαθούμε να βρούμε τον χωματόδρομο που οδηγεί στις τρεις ελιές και τελικά εντοπίζουμε τα δέντρα και κατεβαίνουμε…

Όταν επισκέφτηκα την περιοχή αυτή την τελευταία φορά, το έδαφος ήταν ξηρό αλλά τώρα είναι όλο λάσπες… Τώρα περπατούμε σε κολλώδη λάσπη και δείχνω στη Χριστιάνα και τον Halil τον πιθανό τόπο ταφής, τους λέω την ιστορία και βγάζουν φωτογραφίες και παίρνουν συντεταγμένες… Τώρα είναι η σειρά των ερευνητών της ΔΕΑ να ερευνήσουν και η ΔΕΑ να αποφασίσει αν θα σκάψουν εδώ ή όχι, και πότε θα το κάνουν…

Ενώ φεύγουμε, ο αναγνώστης μου από το Λευκόνοικο δείχνει τους όχτους στην περιοχή «Μάντρες» και λέει ότι υπήρχαν φήμες ότι κάποιοι «αγνοούμενοι» Ελληνοκύπριοι είχαν θαφτεί εκεί… Δεν υπάρχει τρόπος να περπατήσουμε σε αυτό το λασπώδες έδαφος μέχρι εκεί και δεν υπάρχει χωματόδρομος που να οδηγεί στο μέρος που μας δείχνει… Μετά από μερικές ηλιόλουστες μέρες η λάσπη θα στεγνώσει και τότε μπορούμε να ξαναέρθουμε για να ερευνήσουμε την περιοχή που μας δείχνει…

Τον αφήνουμε στο σπίτι του, τον ευχαριστούμε, πίνουμε τον καφέ που μας προσφέρει και μετά επιστρέφουμε στη Λευκωσία…

Θέλω να ευχαριστήσω όλους τους αναγνώστες και τους μάρτυρες που μοιράζονται αυτά που γνωρίζουν, που μας δείχνουν πιθανούς τόπους ταφής…

Ευχαριστώ επίσης τη Χριστιάνα Ζήνωνος και τον Halil Sayin και τους λειτουργούς της ΔΕΑ για τη διευκόλυνση έτσι ώστε να μπορέσουμε να δείξουμε αυτές τις περιοχές και να μοιραστούμε εθελοντικά τις πληροφορίες μαζί τους…

 


Επιστροφή
στην αρχή