Αφήστε τα παιδιά να ρίχνουν πορτοκάλια

ΑΠΟΨΗ /ΣΦΑΙΡΙΚΑ
Ποια είναι η δουλειά σας εκτός από το διάβασμα; Γιατί να μην διαβάζετε και γιατί να μην σας πέφτουν κυριολεκτικά τα ματόκλαδα από το διάβασμα;

Ξαφνικά οι μαθητές απέκτησαν άποψη για τα τετράμηνα. Δεν θα υποστηρίξω ότι δεν τους πέφτει λόγος, αλλά μια σοβαρή παρέμβαση –εκτός από τα πορτοκάλια, τα άδεια μπουκάλια και τις πέτρες που πετάς– φαίνεται και από τα επιχειρήματα που προβάλλεις. Ακούσαμε λοιπόν ότι τα τετράμηνα θα δημιουργήσουν άγχος στα παιδιά και ότι θα εξοντωθούν στο διάβασμα. Βγήκαν μάλιστα σβάρνα και στα κανάλια, αλλά δεν απάντησαν στην κύρια ερώτηση που προκύπτει, προφανώς διότι ουδείς ρώτησε τα παιδιά: «Και καλά, ποια είναι η δουλειά σας εκτός από το διάβασμα;» Γιατί να μην διαβάζετε και γιατί να μην σας πέφτουν κυριολεκτικά τα ματόκλαδα από το διάβασμα; Αν βρισκόμασταν στην Αιθιοπία ή σε κάποιες άλλες χώρες, όπου πρώτιστο μέλημα των παιδιών και των οικογενειών τους είναι η επιβίωση, θα μπορούσε κάποιος να πει ότι έχουν δίκαιο. Ζούμε όμως σε μια ευρωπαϊκή χώρα, η οποία χρειάζεται υψηλή μόρφωση για να μπορέσει να ανταποκριθεί και να επιβιώσει σε έναν ανταγωνιστικό κόσμο γνώσης και καινοτομίας.  

  Στην Κύπρο σε σχέση με άλλες Δυτικές χώρες έχουμε ένα καλό. Το κράτος δεν διαχωρίζει ταξικά τους μαθητές, αλλά εφαρμόζει μια ενιαία εκπαιδευτική πολιτική σε ολόκληρη τη χώρα. Σε γενικές γραμμές –αφού σχεδόν το 99% των σχολείων είναι κρατικά– όλα τα παιδιά έχουν τουλάχιστον μέσα στο σχολείο τις ίδιες ευκαιρίες. Δεν μπορεί να παραγνωρίσει κανείς ότι η οικογενειακή κατάσταση μπορεί να διαφοροποιήσει αισθητά τα πράγματα, αλλά το κράτος ξεκινά έχοντας βάλει όλους τους μαθητές στην ίδια μοίρα. Κάτι βεβαίως που δεν συμβαίνει π.χ. στις ΗΠΑ. Εκεί το δημόσιο σχολείο είναι παραμελημένο και λειτουργεί βασικά για τις χαμηλού εισοδήματος τάξεις ανθρώπων, σε αντίθεση με τα ιδιωτικά, τα οποία είναι υψηλού επιπέδου και προορίζονται για τα παιδιά της μεσαίας και ανώτερης τάξης. Με λίγα λόγια στις ΗΠΑ και σε άλλες χώρες η ανισότητα των ανθρώπων ξεκινά και από το σχολείο.

Γιατί;

  Από τη στιγμή που η Κύπρος δεν είναι ούτε Αιθιοπία ούτε Ηνωμένες Πολιτείες, από τη στιγμή που οι μαθητές της Κύπρου σε γενικές γραμμές ξεκινούν μέσα από τις ίδιες υποδομές και με βάση τη δύναμη του μυαλού τους πορεύονται, γιατί αντιδρούν; Είναι άραγε τα τετράμηνα, ή κάποιοι άλλοι κανονισμοί λειτουργίας τα κυρίαρχα προβλήματα από τα οποία κινδυνεύει να καταρρεύσει η παιδεία μας; Και γιατί η περσινή ηγεσία των μαθητών δεν ήγειρε αυτά τα θέματα, όταν ξεκίνησε η συζήτηση της μεταρρύθμισης; «Μήπως είναι υποκινούμενοι;» θα μπορούσε να ρωτήσει κανείς.

 Κάθε χρόνο καταφθάνουν στα γραφεία του «Πολίτη» δεκάδες σχολεία για να επισκεφθούν το μουσείο τυπογραφίας που λειτουργεί στο ισόγειο. Τα παιδιά αυτά στη συνέχεια –συνήθως σε ομάδες των 30– ξεναγούνται στους χώρους της εφημερίδας για να αποκτήσουν γνώση για το πώς εκδίδεται μια εφημερίδα. Στη συνέχεια συνομιλούν με συντάκτες για διάφορα θέματα που τους απασχολούν. Μέσα από την εν γένει στάση τους, τις ερωτήσεις και τις απαντήσεις τους μπορεί κάποιος να αντιληφθεί μερικά από τα προβλήματα της παιδείας μας:

 

  • Τουλάχιστον το ένα τρίτο εξ αυτών είναι αδιάφοροι ή δεν συγκεντρώνονται παρά τις συνεχείς παραινέσεις των καθηγητών τους. Αυτό αντανακλά σοβαρή έλλειψη πειθαρχίας.

 

  • Οι υπόλοιποι μαθητές που λαμβάνουν μέρος στην ξενάγηση στην πλειονότητά τους ενδιαφέρονται να γνωρίσουν τους συντάκτες του Αθλητικού Τμήματος, για να ρωτήσουν για την ομάδα τους. «Έχει καμιά μεταγραφή η Ομόνοια, το ΑΠΟΕΛ ο Απόλλωνας;» Μια άλλη σημαντική μερίδα θέλει να δει τους συντάκτες του λάιφ στάιλ. «Πόσα πιάνει, κύριε, μια παρουσιάστρια όταν κάνει εκπομπή; Τι ωραία που ντύνεται...» Οι μαθητές αυτοί είναι κατά κύριο λόγο θεατές του κόσμου.

 

  • Λίγοι μαθητές που ίσως δεν ξεπερνούν το 15% είναι πραγματικά ενημερωμένοι και στην κυριολεξία σε ταράζουν με πολύ σοβαρές ερωτήσεις. Κάνουν ερωτήσεις για την πορεία του Κυπριακού, για τις εξελίξεις της οικονομίας και κατά πόσον ξεπεράσαμε την κρίση, ενώ δεν λείπουν και αυτοί που παρακολουθούν ανελλιπώς δελτία ειδήσεων, διαβάζουν εφημερίδες και αναλύσεις ειδικών.

 

  Αν επιχειρούσα, όπως επιχείρησε ο Πλάτων στην Πολιτεία του, να διαχωρίσω σε κατηγορίες τους μαθητές, θα μιλούσα για την πλειοψηφία των αδιάφορων και αταίριαστων, τη μεγάλη ομάδα των επιφανειακών θεατών και τη μικρή ομάδα των σοφών. Αυτή η κατηγοριοποίηση είναι σαφέστατα εμπειρική, ωστόσο αν συνθέσει κανείς ευρύτερα το εκπαιδευτικό τοπίο της Κύπρου είναι δυνατόν να την τεκμηριώσει και μέσα από αριθμούς η ανάλυση των οποίων γεννά και μια τεράστια αντίφαση. Όπως προαναφέρθηκε, η Κύπρος προσφέρει μέσα από το εκπαιδευτικό της σύστημα ίσες ευκαιρίες σε όλους τους μαθητές. Η χώρα μας συγκαταλέγεται ανάμεσα στις τρεις πρώτες στην ΕΕ σε δαπάνες για την παιδεία. Συγκεκριμένα ξοδεύει κάθε χρόνο ποσοστό περίπου 6,5% του ΑΕΠ της στην εκπαίδευση, δηλαδή κοντά στο 1 δισ. ευρώ, όταν ο μέσος όρος στην ΕΕ είναι 5%. Το ερώτημα είναι αν ξοδεύονται σωστά αυτά τα χρήματα. Σύμφωνα με την έρευνα του ΟΟΣΑ και της PISA, από το 2012 και εξής η χώρα μας είχε ανεπαρκείς επιδόσεις σε βασικές δεξιότητες, όπως στα μαθηματικά, την ανάγνωση και τις θετικές επιστήμες. Επιπλέον: α) Η Κύπρος έχει το χαμηλότερο ποσοστό (19%) στην επαγγελματική μέση εκπαίδευση ενώ στην ΕΕ το ποσοστό είναι 49%, β) Η εκπαίδευσή μας παρουσιάζει ένα από τα πιο υψηλά ποσοστά εγκατάλειψης του σχολείου στην ΕΕ, γ) Η Κύπρος είναι πολύ ψηλά στον πίνακα παραγωγής πτυχιούχων πανεπιστημίου, αλλά οι νέοι πτυχιούχοι έχουν τα χαμηλότερα ποσοστά απασχολησιμότητας στην ΕΕ. δ) Οι ίδιες εκθέσεις επίσης εγείρουν και σοβαρά ερωτηματικά για την κατάρτιση των Κυπρίων εκπαιδευτικών. Θα μπορούσε από τα πιο πάνω να διαγράψει κανείς πολύ χοντρικά την αντίφαση: Η Κύπρος αναλογικά με άλλες χώρες ξοδεύει τεράστια ποσά για την εκπαίδευση, παρ' όλα αυτά οι μαθητές που βγάζει έχουν σοβαρά προβλήματα δεξιοτήτων (ανάγνωση – μαθηματικά), ενώ και οι πτυχιούχοι της, που αναλογικά είναι πάρα πολλοί, στην πλειονότητά τους μένουν άνεργοι. Δημοσιογραφική αδεία, αν θέλαμε να τιτλοφορήσουμε το πρόβλημα, αυτό θα μπορούσε να διατυπωθεί μέσα από τη γνωστή λαϊκή ρήση «πετάμε τα λεφτά μας».

 Μια νέα σύνθεση

 Αν ζητούσαμε βέβαια από έναν διαλεκτικό διανοητή να μας αναλύσει το θέμα, ίσως με συστηματικότητα μας βοηθούσε να καταλήξουμε σε ένα πιο εποικοδομητικό συμπέρασμα: Σε μια σοβαρή κοινωνία η αντίφαση αυτή θα έπρεπε να πυροδοτήσει μια κρίση. Μέσα από την αντιπαράθεση σε όλα τα επίπεδα θα μπορούσε να προκύψει έστω μία δημιουργική ρήξη, η οποία θα οδηγούσε σε μια καλύτερη αξιολόγηση του προβλήματος, με αποτέλεσμα να οδηγηθούμε σε μια νέα σύνθεση. Αντί τούτου τι βλέπουμε;

 

  • Με υποκίνηση κάποιων κομμάτων η ηγεσία των μαθητών συγκεντρώνεται έξω από τη Βουλή και πετά πορτοκάλια και μπουκάλες, επικαλούμενη άγχος και έλλειψη χρόνου για διάβασμα... γιατί το απόγευμα κάποιοι έχουν φροντιστήρια ή θέλουν να έχουν ελεύθερο χρόνο.

 

  • Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις των δασκάλων και των καθηγητών προσέρχονται σε διάλογο όχι με τον μανδύα του σοφού εκπαιδευτικού, αλλά του συντεχνιακού που θέλει να συζητήσει ωράρια και μισθούς

 

  • Οι πολιτικές ηγεσίες που επιχειρούν να κάνουν εκπαιδευτική μεταρρύθμιση στην ουσία ασχολούνται με τρίχες χωρίς να γνωρίζουν ποια είναι τα πραγματικά προβλήματα της εκπαίδευσης σήμερα.

 

Τα προβλήματα

   Αυτό που δεν βλέπουν οι αρμόδιοι σήμερα –εξ ου και προχωρούν σε εμβαλωματικές λύσεις τύπου εισαγωγή τετραμήνων ή αξιολόγηση καθηγητών– είναι ότι το δημόσιο σχολείο καταρρέει. Και καταρρέει διότι το απορρίπτουν οι ίδιοι οι μαθητές, αφού δεν είναι σύγχρονο και ως εκ τούτου δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες της δικής τους εποχής:

 

  • Όταν τη δεκαετία του 1970 ο γράφων φοιτούσε στο δημοτικό, λαχταρούσε να πάει σχολείο. Έφευγα από τα ταπεινά βοηθητικά του ενός υπνοδωματίου για όλα τα παιδιά της οικογένειας για να πάω σε ένα σχολείο ευάερο και ευήλιο με πανέμορφες τάξεις, όπου αναρτούσαμε με περηφάνια εργασίες και ζωγραφιές, με μεγάλη αυλή και κήπο, και ακόμα γήπεδο ποδοσφαίρου και μπάσκετ. Φοιτούσαμε και τα απογεύματα κατά τα οποία διεξάγονταν αθλοπαιδιές, υπήρχαν επαρχιακά πρωταθλήματα στίβου, ποδοσφαίρου και μπάσκετ, και ακόμα φεστιβάλ χορωδιών και μαντολινάτων. Σήμερα τα πράγματα έχουν αντιστραφεί λόγω και της οικονομικής ανάπτυξης. Ο μαθητής σηκώνεται βαριεστημένος να εγκαταλείψει το πανέγχρωμό του δωμάτιο με την προσωπική τηλεόραση, τον υπολογιστή, το κινητό, το nintendo, τη θέρμανση και το μπρέκφαστ της μαμάς, για να πάει σε ένα σχολείο το ίδιο με αυτό που πήγαινα εγώ τη δεκαετία του 1970. Ελάχιστες διαφορές υπάρχουν. Οι μαυροπίνακες αντικαταστάθηκαν από λευκούς και οι κιμωλίες έδωσαν τη θέση τους στους μαρκαδόρους. Σε κάποιες αίθουσες του σχολείου υπάρχουν παρωχημένης γενιάς υπολογιστές και άλλα τεχνολογικά μέσα τα οποία, ωστόσο, δεν προσφέρονται για καθημερινή χρήση στην τάξη. Ακόμα και αν κάποιοι φιλότιμοι καθηγητές μεταφέρουν με χίλια ζόρια τον προσωπικό τους υπολογιστή στην τάξη, οι «καλοκαιρινές» αίθουσες κρίνονται ανεπαρκείς. Κατά τα άλλα τα ίδια θρανία, τα ίδια βιβλία, η ίδια προσέγγιση. Όσο για αθλοπαιδιές και μαντολινάτες; Αυτά τα έφαγε ο συνδικαλισμός των δασκάλων.

 

  • Το σχολείο κυρίως αποτυγχάνει, παρότι το κράτος δεν φείδεται χρημάτων, διότι δεν λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες των μαθητών του. Η εκπαίδευση στην Κύπρο από το νηπιαγωγείο μέχρι και το λύκειο είναι κυρίως πανεπιστημιοκεντρική. Αυτό την αγκυλώνει γιατί είναι υποχρεωτική, αλλά την ίδια στιγμή δεν μπορούν όλοι να μπουν στο πανεπιστήμιο. Παλιά, για να μπεις στο γυμνάσιο έδινες εξετάσεις. Οι υπόλοιποι πήγαιναν στην τεχνική. Σήμερα λειτουργούν οι περίφημες τάξεις μικτής ικανότητας από τις οποίες προκύπτει ένα μάθημα γενικής αδιαφορίας προς δόξαν των απογευματινών φροντιστηρίων για όσους μαθητές ενδιαφέρονται. Στην ΕΕ το 49% των μαθητών φοιτούν σε επαγγελματικά λύκεια για να γίνουν τεχνίτες και να μπουν στην αγορά εργασίας με αξιοπρέπεια. Στην Κύπρο μόνο τα τελευταία χρόνια άρχισαν να αναβαθμίζουν τις τεχνικές σχολές, αλλά και αυτή η αναβάθμιση έχει ως στόχο να προσελκύσει καλούς μαθητές για τα πανεπιστήμια. Το φιλανδικό σύστημα, για παράδειγμα, το οποίο ξοδεύει επίσης υπέρογκα ποσά στο εκπαιδευτικό του σύστημα, έχει προσαρμοστεί πολύ περισσότερο στις ατομικές ανάγκες και πραγματικές δυνατότητες των μαθητών, γι' αυτό και θεωρείται από τα πιο πετυχημένα. Στο σχολείο αυτό, μέσω επιπέδων, ο κάθε μαθητής αποκτά τις βασικές δεξιότητες, αλλά μπορεί να φύγει με απολυτήριο κομμωτή, ψυκτικού, ηλεκτρολόγου, ή να είναι έτοιμος να φοιτήσει στο καλύτερο πανεπιστήμιο. Με λίγα λόγια το φιλανδικό σχολείο κρατά τα βασικά, αλλά ξέρει να προσαρμόζεται, σε αντίθεση με το δικό μας σχολείο το οποίο λόγω έλλειψης πραγματικών κοινωνικών δεδομένων και συντεχνιασμού ζητά από τον μαθητή να διακτινίζεται από τις 7.30 έως τη 1.35 μ.μ. στο παρελθόν και από τη 1.36 μ.μ. να επιστρέφει στο παρόν. Με λίγα λόγια το κυπριακό σχολείο ζητά από τους μαθητές να κάνουν διπλή ζωή. Ποιοι άραγε είναι οι προβληματικοί μαθητές; Αυτοί που προσαρμόζονται ή αυτοί που αντιδρούν; Και δεν μιλώ για αυτούς που πετάνε πορτοκάλια, καίνε καθημερινά τις τουαλέτες και ξυλοκοπούν καθηγητές. Ένα παράδειγμα: στα λύκεια υπάρχει το μάθημα της δακτυλογραφίας επειδή προσλήφθηκαν καθηγητές δακτυλογραφίας, το οποίο κάποιοι μαθητές είναι υποχρεωμένοι να παρακολουθούν ώστε να βγαίνουν οι ώρες των εκπαιδευτικών. Δηλαδή το πρωί γραφομηχανή της δεκαετίας του 1980 και το απόγευμα smartphone.  

 

 Και η παιδεία πού πάει;

 Το τρίτο μεγαλύτερο πρόβλημα του κυπριακού σχολείου είναι ότι έχει καταστεί σταδιακά σε χρησιμοθηρικό. Στην πλειονότητά τους οι μαθητές θέλουν ένα απολυτήριο για να προχωρήσουν στην επόμενη φάση της ζωής τους και αυτός είναι ο κυρίαρχος λόγος που παραμένουν στις τάξεις. Το σχολείο έχασε την αίγλη του, γιατί από φυτώριο παιδείας έγινε στην καλύτερη περίπτωση εκπαιδευτικό κέντρο μέσω του οποίου ένας νέος επιδιώκει να εξασφαλίσει κάποια προσόντα για να εργαστεί. Για αυτό ευθύνονται σοβαρά και οι καθηγητές. Γνώρισα εξαιρετικούς καθηγητές που εμπνέουν, φωτίζουν και δημιουργούν σκεπτόμενους ανθρώπους, αλλά και εκατοντάδες άλλους οι οποίοι ενδιαφέρονταν περισσότερο για την καριέρα τους. Έτοιμοι να διαβάσουν για να πάρουν ένα μεταπτυχιακό της πλάκας για να μπορέσουν να προαχθούν, αλλά γενικά απρόθυμοι να σπάσουν το κεφάλι τους να βρουν μια οπτική γωνία ώστε να κάνουν το μάθημά τους πιο ενδιαφέρον. Όλοι αυτοί οι προσοντούχοι αδιάφοροι συνήθως καταλαμβάνουν και τις θέσεις στην εκπαιδευτική ιεραρχία: Στην πλειονότητά τους χωρίς γνώση μιας ξένης γλώσσας, θρησκόληπτοι, κρυπτοεθνικιστές, αναπαράγουν καθημερινά τη μιζέρια της κυπριακής κοινωνίας και βεβαίως αποτυγχάνουν να παράγουν το ζητούμενο για τους μαθητές τους, δηλαδή κριτική σκέψη και μόρφωση. Αυτοί συνήθως βρίσκονται και πίσω από τις εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις. Οι οποίες είναι κομμένες και ραμμένες στα μέτρα τους. Όχι των μαθητών. Οπότε αφήστε τουλάχιστον τους μαθητές να ρίχνουν πορτοκάλια!

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Από τις μεγάλες αγάπες γεννιούνται τα μεγάλα μίση

ΣΕΝΕΡ ΛΕΒΕΝΤ, 19.11.2018

ΑΠΟΨΗ

Θα μας πείσει άραγε η διοίκηση της cyta;

ΜΙΡΑΝΤΑ ΛΥΣΑΝΔΡΟΥ, 19.11.2018

ΑΠΟΨΗ

Στέκεσαι μακριά και φωνάζεις: «κλείστε τα οδοφράγματα»

ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ ΣΤΑΜΑΤΗΣ, 19.11.2018

Επιστροφή
στην αρχή