31 θαμμένες ψυχές μέσα στα θεμέλια...

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΚΥΠΡΟΣ
Κάτω από το νεκροτομείο τσιμεντώθηκαν οι νεκροί του Ψυχιατρείου -Ο «Π» ερεύνησε την τραγική αυτή ιστορία εντοπίζοντας εργαζόμενους τότε στο ψυχιατρείο

Πάρα πολύ δύσκολη έως και αδύνατη καθίσταται η εξαγγελθείσα από επίσημα χείλη ανασκαφή του ομαδικού τάφου εντός του οποίου τάφηκαν όπως-όπως οι 31 φονευθέντες του Ψυχιατρείου Αθαλάσσας από τον βομβαρδισμό της τουρκικής αεροπορίας την 20ή Ιουλίου 1974.


Όπως είναι σε θέση να γνωρίζει ο «Π», κυρίως από μαρτυρίες ανθρώπων που εργάζονταν τότε στο Ψυχιατρείο αλλά και από στοιχεία που προκύπτουν από αρχεία φωτογραφιών και αεροφωτογραφιών της εποχής, μέρος του σημείου ταφής, ήτοι ο περιβόητος κρατήρας ή λάκκος που άνοιξε μια τουρκική βόμβα ναπάλμ έξω από τον θάλαμο 4 και εντός του οποίου τάφηκαν με τη βοήθεια εκσκαφέα την 21η Ιουλίου 1974 οι 31 νεκροί τρόφιμοι, μεταξύ των οποίων και τρεις Τουρκοκύπριοι, βρίσκεται κάτω από το νεκροτομείο του νέου Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας και του ασφαλτοστρωμένου χώρου στάθμευσης που βρίσκεται μπροστά από αυτό. Πιο απλά, για να διενεργηθεί μια τέτοια ανασκαφή θα χρειασθεί να χαλασθούν υφιστάμενες κατασκευές, γεγονός το οποίο, εκ των πραγμάτων, ανατρέπει τον αρχικό σχεδιασμό. Θυμίζουμε ότι στις αρχές του παρελθόντος Μαρτίου, με αφορμή την εξαγγελία για την ανέγερση νέου Ψυχιατρικού Νοσοκομείου, λήφθηκε και η απόφαση από την πολιτεία -με καθυστέρηση δεκαετιών- να γίνει εκταφή των λειψάνων των τροφίμων και να δημιουργηθεί και ένα λιτό μνημείο με τα ονόματα των φονευθέντων.
Ωστόσο η νέα εξέλιξη, δηλαδή οι μαρτυρίες και τα στοιχεία που έχουν συλλεγεί, καταδεικνύουν ότι οδεύει προς ματαίωση ένα τέτοιο εγχείρημα και οι αδικοσκοτωμένοι τρόφιμοι (28 Ελληνοκύπριοι και 3 Τουρκοκύπριοι) θα παραμείνουν για πάντα στον ομαδικό χώρο ταφής.


Όπως έγραψε στην κυριακάτικη έκδοση του «Π», της 7ης Μαΐου 2017, η συνάδελφος Sevgul Uludag, ο ομαδικός τάφος στην αυλή του Ψυχιατρείου Αθαλάσσας είναι ίσως και το μοναδικό μέρος όπου Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι «αγνοούμενοι» έχουν θαφτεί μαζί.


Η πραγματικότητα είναι ότι στην προκειμένη περίπτωση δεν μιλάμε για αγνοουμένους αλλά για κάποιους δηλωμένους ασθενούντες συμπολίτες μας οι οποίοι σκοτώθηκαν το πρωί της 20ής Ιουλίου 1974 από τους βομβαρδισμούς της τουρκικής αεροπορίας. Αντί όμως να γίνει κανονική περισυλλογή των σορών και να ταφούν σε κάποιο νεκροταφείο ή ακόμη να αποδοθούν στους οικείους τους για ταφή, επιλέγηκε, υπό τις συνθήκες των ημερών εκείνων, η μέθοδος του ομαδικού τάφου. Όσο σκληρό και εάν διαβάζεται, ο κρατήρας που δημιουργήθηκε από μια βόμβα ναπάλμ των 500 λιβρών «αξιοποιήθηκε» ως λάκκος για την ταφή τους. Μάλιστα για «το κλείσιμο» του τάφου την επόμενη μέρα επιστρατεύτηκε, όπως μάθαμε, εκσκαφέας από τα Λατσιά. O «Π» αναζήτησε και βρήκε εργαζομένους την εποχή εκείνη στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο. Ένας από αυτούς είναι ο κ. Κύπρος Δημοσθένους, συνταξιούχος σήμερα ανώτερος νοσηλευτικός λειτουργός, ο οποίος εργάστηκε, όπως και η σύζυγός του Ελένη, πολλά χρόνια στο Ψυχιατρείο. Ο κ. Δημοσθένους σε δύο συναντήσεις που είχαμε τις προηγούμενες μέρες, μας μίλησε για εκείνες τις δύσκολες μέρες: «Όταν σταμάτησαν οι βομβαρδισμοί της τουρκικής αεροπορίας, λίγο μετά το μεσημέρι του Σαββάτου (σ.σ. 20 Ιουλίου 1974) αναλάβαμε να μαζέψουμε τα πτώματα και τα βάλαμε στον θάλαμο 5. Την ίδια διαδικασία την επαναλάβαμε και το πρωί της Κυριακής, έτσι ώστε να βεβαιωθούμε ότι είχαμε εντοπίσει και περισυλλέξει όλα τα πτώματα. Ακολούθως μαζί με άλλο ένα συνάδελφό μου, τον Χρίστο Καλλονά, ο οποίος δεν ζει πια, αναλάβαμε να τους θάψουμε στον κρατήρα που είχε ανοίξει στη νότια πλευρά του θαλάμου 5. Βάλαμε όλους τους νεκρούς στον συγκεκριμένο χώρο και ο Χρίστος πήγε στη συνέχεια στα Λατσιά και αναζήτησε εκσκαφέα».

Ο κ. Κύπρος Δημοσθένους σε επιτόπια επίσκεψή μας υποδεικνύει το σημείο όπου βρίσκεται ο ομαδικός τάφος. Πίσω του ένα από τα κυπαρίσσια που... γλύτωσαν (ΦΩΤΟ ΧΡ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ).


Με τον κ. Δημοσθένους επισκεφθήκαμε τον χώρο όπου εκτείνονταν την περίοδο του 1974 οι εγκαταστάσεις του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου. Σήμερα είναι η περιοχή βορειοανατολικά του Τμήματος Πρώτων Βοηθειών του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας. Ωστόσο ο ομαδικός τάφος, όπου υπάρχουν ακόμη κάποια κυπαρίσσια, είναι εμφανές ότι εκτείνεται κάτω από τις εγκαταστάσεις του νεκροτομείου.

Έθαψαν όπως-όπως τους φονευθέντες ασθενείς 

«Δεν είχαμε άλλη επιλογή»

Ο επίσης συνταξιούχος νοσηλευτικός λειτουργός, ο οποίος υπήρξε και προϊστάμενος στους θαλάμους του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αθαλάσσας, κ. Λουκής Κωνσταντινίδης, με τον οποίο επίσης συνομιλήσαμε προχθές, μας επεσήμανε ιδιαιτέρως τις δύσκολες συνθήκες εκείνων των ημερών.

«Ξέρετε τι σήμαινε να παραμένουν οι δεκάδες νεκροί σε ένα θάλαμο ο οποίος στην κυριολεξία, ’έκαιγε’ από την υψηλή θερμοκρασία; Έπρεπε κάτι να κάνουμε διότι είχαν αρχίσει να μυρίζουν. Και η μόνη επιλογή, υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες, ήταν να τους θάψουμε επί τόπου». Σε ερώτησή μας γιατί δεν είχαν ενημερωθεί οι οικείοι τους, ο κ. Κωνσταντίνιδης μας υπέδειξε ότι οι πλείστοι τότε τρόφιμοι του Ψυχιατρείου ήταν στην ουσία ξεγραμμένοι από τις οικογένειές τους. Ιδιαίτερα στους θαλάμους που επλήγησαν (και κυρίως στον θάλαμο 1) νοσηλεύονταν χρόνιοι ασθενείς. Εξάλλου, όπως συμπλήρωσε ο κ. Κωνσταντινίδης, τότε δεν υπήρχαν τηλέφωνα, όπως υπάρχουν σήμερα, για να ενημερώναμε έστω τους συγγενείς τους. Σε άλλη ερώτηση, γιατί η ίδια η πολιτεία μετά το πέρας των εχθροπραξιών δεν έκανε κάτι για τον συγκεκριμένο ομαδικό τάφο, όπως να τον περιφράξει και να τοποθετήσει μια μαρμάρινη πλάκα με τα ονόματά τους, ο κ. Κωνσταντινίδης μας ανέφερε ότι κάτι τέτοιο «δεν ήταν δική μας δουλειά» αλλά της διεύθυνσης. Τόσο η τότε διεύθυνση των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας όσο και η γενική διεύθυνση του Υπ. Υγείας ήταν ενήμεροι. «Εμείς ξέραμε για τον τάφο. Πού βρισκόταν ακριβώς. Εγώ ο ίδιος είχα φυτέψει κυπαρίσσια που σχημάτιζαν σταυρό, πάνω από τον τάφο», συμπλήρωσε.


Ο κ. Δημοσθένους μάς ανέφερε ότι ο ίδιος κατέγραψε σε κατάλογο τα ονόματα των νεκρών τροφίμων και τα παρέδωσε στη γραμματεία του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου. Μας επιβεβαίωσε ότι υπήρχαν και τρεις Τουρκοκύπριοι.

Στα συρτάρια οι επιστολές για να διαφυλαχθεί ο τάφος

Με βάση και τις πιο πάνω μαρτυρίες, αλλά και άλλες που καταγράφηκαν σε διάφορα ρεπορτάζ και ντοκιμαντέρ που ετοιμάστηκαν μετά το 1974, είναι εμφανές ότι η πολιτεία συμπεριφέρθηκε όχι με τον δέοντα τρόπο σε αυτούς τους ασθενείς που σκοτώθηκαν άδικα και μη γνωρίζοντας το γιατί.


Πληροφορηθήκαμε ότι σε δηλώσεις σε ξένα τηλεοπτικά δίκτυα τις μέρες εκείνες, μετά τον βομβαρδισμό, κάποιοι νοσηλευτές στο Ψυχιατρείο της Αθαλάσσας, είχαν πει -όσο στυγνό και εάν ακούεται σήμερα- ότι «η τουρκική αεροπορία μερίμνησε να έχουμε λάκκο έτοιμο για την ταφή» υπονοώντας τον κρατήρα που άνοιξε στο έδαφος η βόμβα ναπάλμ, βάθους 2,5 μέτρων και διαμέτρου πέραν των 4 μέτρων.


Όμως το σημαντικό, όπου καταδεικνύεται και αναλγησία των εκάστοτε κρατούντων, υπευθύνων και αρμοδίων, είναι ότι αυτός ο τάφος με τα 31 ανθρώπινα λείψανα είναι ως εάν να μην υπήρξε ποτέ. Μετά που τέλειωσε ο πόλεμος και άρχισε να επανέρχεται η ομαλότητα, ο τάφος αυτός δεν οριοθετήθηκε καν. Έτσι φθάσαμε στις εργασίες κατασκευής του νέου Νοσοκομείου Λευκωσίας όπου δεν αποκλείεται στις χωματουργικές εργασίες θεμελίωσης να μετακινήθηκαν οστά, ενώ πάνω από ένα μέρος του τάφου ανεγέρθηκαν οι εγκαταστάσεις του νεκροτομείου.
Όμως, σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές, στα αρχεία και στα συρτάρια των διαφόρων υπηρεσιών υπάρχουν αρκετές επιστολές από κάποιους ευσυνείδητους δημόσιους λειτουργούς, οι οποίοι έκαμναν αναφορά στον συγκεκριμένο τάφο και είχαν εισηγηθεί να οριοθετηθεί έτσι ώστε να προστατευθεί. Οι ενέργειες αυτές επιτάθηκαν λίγο πριν από την έναρξη της κατασκευής του νέου Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας. Ωστόσο ουδείς αρμόδιος συγκινήθηκε.


Κατά τον βομβαρδισμό, εκτός από τους 31 αρρώστους σκοτώθηκαν ένας νοσηλευτής και ένας στρατιώτης, οι σοροί των οποίων παραδόθηκαν στους οικείους τους για ταφή. Σε ένα κενοτάφιο που κατασκευάσθηκε στη συνέχεια έξω από το εκκλησάκι, που σήμερα βρίσκεται στον χώρο στάθμευσης του νοσοκομείου, αναγράφονται τα ονόματα των δύο με τις φωτογραφίες τους. Από κάτω προστίθεται και η φράση και «31 ασθενείς Νοσοκομείου Αθαλάσσας» για να ξοφλήσει έτσι η πολιτεία την υποχρέωσή της!

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Η καταιγίδα Ophelia κατευθύνεται προς τη Βρετανία

Πολίτης News, 11:14 (τελευταία ενημέρωση 11:14)

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Σατιρικό περιοδικό συγκρίνει τον Σεμπάστιαν Κουρτς με τον Χίτλερ

Πολίτης News, 10:12 (τελευταία ενημέρωση 10:12)

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Ο ΟΠΑΠ κοντά στα προσφυγικά σωματεία«Ο πιο παλιός και καλός μας φίλος»

Πολίτης News, 10:03 (τελευταία ενημέρωση 10:03)

Επιστροφή
στην αρχή